Επιστροφή στο... Αρμένσκο – Άλωνα (Μέρος 2ο)  

Posted by Kokice in , , , ,




Μετά τους Βαλκανικούς Πολέμους
το Αρμένσκο παραμένει εντός των
συνόρων της Ελλάδας ενώ αργότερα μετονομάστηκε σε Άλωνας. Σύμφωνα με Ελληνική στατιστική του 1932 το χωριό έχει 198 Βουλγαρόφωνες οικογένειες, καθώς 157 από αυτές έχουν δηλωμένη Βουλγαρική συνείδηση. Σε ανταπόκριση του Έλληνα Υπολοχαγού Πεζικού Δημητρίου Καμπουρά της 25 Ιανουαρίου 1932 για το Αρμένσκο αναφέρεται :

 
Εν συντομία, ακραία ανθελληνική διάθεση κυριαρχεί στους εντόπιους των χωριών, αυτοί απεχθάνονται κάθε τι Ελληνικό και δεν χάνουν ευκαιρία να εκφράσουν το μίσος τους. Κατά την γνώμη μου, ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την αφομοίωσή τους θα ήταν, αν, όσων βράζουν τα αίματα, μεταφερθούν ως ανεπιθύμητοι σε άλλη επαρχία”.

Αυτό και γίνεται τελικά, μεγάλο τμήμα του πληθυσμού, το οποίο θέλει να διατηρήσει την Βουλγαρική του καταγωγή μεταναστεύει σε ΗΠΑ και Καναδά. Το παρακάτω κείμενο καταχωρήθηκε στο Μακεδονικό Αλμανάκ, έκδοση της Κ.Ε. Της ΜΠΟ και στην “Μακεδονική Τριμπούνα-βήμα”, συντάκτης ο Πέταρ Άτσεφ, 1940, σελ 274 :

Η Μακεδονική Πολιτική Οργάνωση της πόλης Ντζέκξον, Μίτσιγκαν ιδρύθηκε την 1η Ιουνίου 1934. Φιλόπατρεις μετανάστες από την Μακεδονία στην πόλη Ντζέκξον, καταγώμενοι από το ηρωικό και καθαρά Βουλγαρικό χωριό Αρμένσκο, περιοχή Φλώρινας... Ο αριθμός τους δεν είναι μεγάλος, όμως παρουσιάζουν μια αξιέπαινη πατριωτική δραστηριότητα, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει παράδειγμα προς μίμηση για κάποιες από τις μικρές μας αποικίες στην Αμερική... Η Οργάνωσή μας στο Ντζέκξον ονομάστηκε “Τρεις Αυγούστου” σε ανάμνηση της μεγάλης μάχης που έγινε στα περίχωρα του χωριού Αρμένσκο κατά την εξέγερση του Ιλίντεν.
 
Η παλιά Βουλγαρική εκκλησία “Αγ. Γεώργιος” χτίστηκε το 1873 με δωρεές και εργασία όλων των κατοίκων πάνω στα θεμέλια παλαιότερου ναού. Από τότε με πανηγύρια, χορούς και τραγούδια, τριήμερες εκδηλώσεις και λιτανείες οι κάτοικοι μέχρι και σήμερα τιμούν την μνήμη του Αγίου Γεωργίου. Η εκκλησία μοιάζει σε μαγάλο βαθμό μ αυτήν του “Αγ. Νικολάου” στο χωριό Μπουφ-Ακρίτας, γιαυτό πιστεύεται ότι χτίστηκαν από τον ίδιο μάστορα, ο οποίος δυστυχώς είναι άγνωστος.
 
Ο ιερέας Ντιμίταρ Φιλίποφ

Αφού η Ελλάδα ηττήθηκε από την ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1941 στο χωριό δημιουργήθηκε Βουλγαρική δημοτική αρχή. Στο δημοτικό συμβούλιο μπαίνουν, Τεμέλκο Κονσταντίνοφ, Τανάς Βράντσεφ, Ατανάς Ιουρούκοφ, Κράστε Νεντάνοφ, Λάζαρ Νάκοφ, Πάνε Βράντσεφ, Πάβλε Βράντσεφ, Νοβάτσε Νοβάκοφ, Ιλία Κράστεφ, Βασίλ Ιβανόφ. Οι κάτοικοι του Αρμένσκο συμμετέχουν ενεργά στην Βουλγαρική παραστρατιωτική οργάνωση Οχράνα και τον Απρίλιο του 1945 30 κάτοικοι του χωριού δικάστηκαν για την συμμετοχή σ αυτήν. Το 1945 το χωριό έχει 978 Βουλγαρόφωνους, από τους οποίους 300 χωρίς Ελληνική Εθνική συνείδηση, 378 με Ελληνική και 300 με ασαφή Εθνική συνείδηση. Κατά τον εμφύλιο πόλεμο το Αρμένσκο δεν υποφέρει πολύ, δίνει όμως αρκετά θύματα όπως και πρόσφυγες προς την Γιουγκοσλαβία και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες. Με το τέλος του πολέμου ο πληθυσμός του χωριού συνεχώς μειώνεται αφού υπάρχει ισχυρό μεταναστευτικό ρεύμα προς την άλλη πλευρά του Ατλαντικού.

Ανάμεσα στις πιο γνωστές προσωπικότητες από το Αρμένσκο εμφανίζονται οι επαναστάτες Ντιμίταρ Φιλίποφ, Ιβάν Κράστεφ, Ιβάν Κουρλίνοφ, Ιλία Μποζίνοφ, Λάζαρ Χρίστοφ και Τραιάν Κουρλίνοφ, ενώ πιο ενεργοί μετανάστες είναι, Αναστάς Ιλίεφ Τσότσοφ – μέλος της Κ.Ε. της ΜΠΟ σε ΗΠΑ και Καναδά, Αναστάς Φιλίποφ, Αντρέια Κόστοφ και Τομά Ντιμιτρόφ.

 

Επιστροφή στο... Αρμένσκο – Άλωνα (Μέρος 1ο)  

Posted by Kokice in , , , ,



Το Αρμένσκο (Ερμένσκο στην διάλεκτο,

Αρμένσκο, φωτογραφία του Βασίλειου Τρενόπουλου
Άλωνα στα Ελληνικά) είναι χωριό της
 Ελλάδας, ανήκει στο Δήμο Φλώρινας
της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας, 
με πληθυσμό 237 κατοίκους (2001).
 

Το καθαρά Βουλγαρικό χωριό Αρμένσκο (πάνω από χίλιους κατοίκους) βρίσκεται δυτικά από την πόλη της Φλώρινας. Βρίσκεται στο πέρασμα που δημιουργείται και ενώνει την πεδιάδα της Φλώρινας με την κοιλάδα της Καστοριάς. Οι κάτοικοι του Αρμένσκο συμμετείχαν ενεργά στους επαναστατικούς αγώνες...” Αυτή είναι η σύντομη σύνοψη των πληροφοριών για το χωριό, που βρίσκονται στο Μακεδονικό Αλμανάκ που εκδόθηκε από την Κ.Ε. της ΜΠΟ (Μακεδονική Πατριωτική Οργάνωση) καθώς επίσης και στην “Μακεδονική Τριμπούνα (βήμα)”, συντάκτης ο Πέταρ Άτσεφ, 1940, σελ 58. Το χωριό υπάρχει τουλάχιστον από τον 15ο αιώνα, αφού αναφέρεται ως χριστιανικός οικισμός στα Τουρκικά φορολογικά μητρώα. Στα μέσα του 19ου αιώνα ολόκληρος ο πληθυσμός του είναι Βουλγαρικός κάτι που μαρτυρούν, ο Ρώσος Σλαβιστής Βίκτορ Γκριγκόροβιτς καθώς και ο Αυστριακός διπλωμάτης και γλωσσολόγος Ιόχαν Φον Χαν. Το 1888 οι κάτοικοι του Αρμένσκο αποτίναξαν τον ζυγό του Ορχάν Μπέη από την Καστοριά, στον οποίον ανήκε μέχρι τότε το χωριό. Στο εξής το χωριό ακολουθεί την μοίρα των υπόλοιπων Βουλγαρικών χωριών στην δυτική Μακεδονία : αγώνας για εκκλησιατική και πολιτισμο-εκπαιδευτική ελευθερία των Βουλγάρων. Μέχρι τα τέλη του αιώνα το Αρμένσκο περνά υπό την σκέπη της Βουλγαρικής Εξαρχίας, ανοίγει Βουλγαρικό σχολείο, δημιουργείται τοπική επιτροπή της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) υπό την καθοδήγηση των Κοζμά Τσέκοφ και Μίτρε Ταρσιάντσετο, που συμμετέχει ενεργά στον επαναστατικό αγώνα. Όλα αυτά κάνουν εντύπωση ακόμα και στους Βούλγαρους μελετητές – Βασίλ Κάντσοφ, Γκιόρτσε Πετρόφ, Ντιμίταρ Μίσεφ οι οποίοι μαρτυρούν την αύξηση του αριθμού των Βούλγαρων Εξαρχικών, ακόμα και μετά το τέλος της εξέγερσης του Ιλίντεν το 1903. Στην εξέγερση συμμετέχουν 24 άνδρες από το Αρμένσκο ως εθελοντές στις Βουλγαρικές τσέτες και γιαυτό οι Τουρκικές αρχές ασχολούνται στο χωριό με ανυπεράσπιστους νέους, γυναίκες, παιδιά και γέρους, πάνω στους οποίους αποδεικνύουν για ακόμα μια φορά, μπροστά στα μάτια της παγκόσμιας κοινότητας, την ανατολίτικη εκδικητική τους μανία.

Στις 3 Αυγούστου 1903, ενώ οι ενωμένες τσέτες Καστοριάς και Φλώρινας αποκρούουν μεγάλο Τουρκικό στρατιωτικό σχηματισμό στο πέρασμα της Βίγλας, περίπου 200 αιμοδιψείς στρατιώτες αποκόπηκαν με εντολή του Τούρκου αξιωματικού διοικητή και εστάλησαν εναντίον του ανυπεράσπιστου χωριού. Σε εμπιστευτική του έκθεση, Νο 670 (Βελίτσκο Γκεοργκίεφ Στάικο Τρίφονοφ, Μακεδονία, Θράκη στον άπελευθερωτικό αγώνα/ τέλος του ХІХ – αρχές του ХХ αιώνα/ΜΝΙ Σ. 1995, σελ 259 – 262), ο Βούλγαρος εμπορικός αντιπρόσωπος στην Μπίτολα Αντρέι Τόσεφ γράφει :

Όταν ο στρατός μπήκε στο χωριό, το μετέτρεψε σε πραγματικό τόπο σφαγής. Οι κραυγές των γυναικών και τα σπαριξικάρδια ουρλιαχτά των παιδιών ξεκούφαναν και επικάλυπταν τις βροντές από τα κανόνια. Οι εξαγριωμένοι μισθοφόροι-αρναούτηδες σκότωναν αδιακρίτως όποιον συναντούσαν – σε σπίτια, στους δρόμους ή όποιους προσπαθούσαν να ξεφύγουν. Σκότωναν από ευχαρίστηση είτε για χρήματα. Πολλοί θανατώθηκαν αφού πρώτα είχαν δώσει ακόμα και το πουκάμισο που φορούσαν. Ταυτόχρονα λεηλατούσαν τα σπίτια και τα έβαζαν φωτιά. Εκείνη την μέρα σκοτώθηκαν οι παρακάτω άνδρες και γυναίκες :

1.Ιερέας Λάζαρ 35 χρ. σκοτώθηκε με ξιφολόγχη
2.Έβα Τσβέτκοβα 15 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
3.Ιλία Τσβετκόφ 13 χρ. πληγώθηκε θανάσιμα
4.Λάζαρ Μίσεφ 70 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
5.Ντίμο Σούμποφ 50 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
6.Μάσα Στόιτσεβα 18 χρ. πληγώθηκε θανάσιμα
7.Στοιάν Τάντσεφ 45 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
8.Σίμε Τάσεφ 28 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
9.Πέτρε Τάνεφ 13 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
10.Τανάς Αλέξοφ 55 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
11.Φίλιπ Αλέξοφ 15 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
12.Σπάσε Ιβανόφ 6 μηνών βρέφος που συνεθλίβει
13.Γκεόργκι Στοιάνοφ 37 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
14.Τράιτσε Πόμπεφ 75 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
15.Γκρούιο Κούφεφ 32 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
16.Ντόνε Κούφεφ 38 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
17.Μάρα Βασίλεβα 32 χρ. κάηκε
18.Τραιάν Κούφεφ 32 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
19.Νεντιάλκο Πετρόφ 45 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
20.Μίτρε Ιβανόφ 60 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
21.Γκεόργκι Μίτρεφ 24 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
22.Κόλε Ιβανόφ 70 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
23.Στόινο Ντίμοφ 35 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
24.Γκεόργκι Μπογκόεφ 27 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
25.Τράιτσε Βασίλεφ 80 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
26.Ορντάνα Αντρέεβα 14 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
27.Ιλία Ιβανίφ 28 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
28.Κότε Βράντσεφ 40 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
29.Κουζμάν Ιάνεφ 50 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
30.Κραστέβιτσα Βράντσεβα 40 χρ. στην προσπάθειά της να αποφύγει τον βιασμό τις κόψανε τα αυτιά και την μαχαίρωσαν. Το κορίτσι της Σοφία ήταν θεατής της αποτρόπαιας σκληρότητας.
31.Βασίλ Στάικοφ 35 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
32.Νταναίλ Τοντορόφ 22 χρ. πληγώθηκε θανάσιμα
33.Κοτσόβιτσα Στάικοβα 58 χρ. πληγώθηκε θανάσιμα
34.Ντιμίτρ Στόλτσεφ 18 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
35.Τανάς Τράιτσοφ 33 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
36.Μποζίλ Τσότσοφ 66 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
37.Καραμφίλ Τσότσοφ 52 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
38.Πετσάν Τσότσοφ 70 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
39.Βασίλιτσα Τσότσοβα 38 χρ. ήταν έγκυος, αλλά οι απίστευτα άγριοι Τούρκοι της έσχισαν την κοιλιά και αφαίρεσαν το έμβρυο που κυοφορούσε, το οποίο και αυτό έσχισαν. Έτσι την βρήκαν οι συγχωριανοί της όταν γύρισαν.
40.Βελίκα Βασίλτσινα 3 χρ. σκοτώθηκε κοντά στην μητέρα της
41.Μίτρα Πετσάνοβα 40 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
42.Πετσάνιτσα Τσότσοβα 70 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
43.Ντόστα Νεντέλκοβα 12 χρ. σκοτώθηκε με ξιφολόγχη
44.Ιβάν Ντίμοφ 55 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
45.Ρίστε Ιβανόφ 35 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
46.Ιλία Ιβανόφ 35 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
47.Ιλόβιτσα Στανόεβα 32 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
48.Βελίκα Ιλίοβα 14 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
49.Ντιμίτρ Μλάντζοφ 47 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
50.Νεντιάλκο Βασίλεφ 85 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
51.Ιβάν Γκεοργκίεφ 60 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
52.Ιανκούλιτσα Γκεοργκίεβα 33 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
53.Ιλία Ιανκούλεφ 12 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
54.Ιλία Ντάμτσεφ 65 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
55.Ιλιόβιτσα Ντάμτσεβα 65 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
56.Κότε Ιλία Ντάμτσεφ 38 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
57.Ντιμίτρ Βαλκάνοφ 20 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
58.Τρανταφίλιτσα Στοίκοβα 28 χρ. αρχικά βιάστηκε, μετά τρυπήθηκε με ξιφολόγχη και μετά πυροβολήθηκε. Το εννέα μηνών βρέθος της Νικόλα ήταν τεμαχισμένο δίπλα της.
59.Βασίλιτσα Πάβλεβα 65 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
60.Βασίλ Πάβλεφ 65 χρ. πληγώθηκε θανάσιμα
61.Τρανταφίλ Πένεφ 15 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
62.Τανάσιτσα Σερίφοβα 80 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
63.Κότσο Καραιάνι 35 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
64.Τάσε Βασίλεφ 75 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
65.Λέξο Ποστόλεφ 65 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
66.Τάνε Βασίλεφ 58 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
67.Νεντιάλκο Ιάνεφ 18 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
68.Στόιτσο Ιανκούλοφ 47 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
69.Φίλιπ Ντόνεφ 23 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα
70.Μποσίλκα Πέτρεβα 27 χρ. σκοτώθηκε με σφαίρα

Από τα 149 σπίτια που τυλίχτηκαν στις φλόγες τα 149 κάηκαν και μόνο 11 έμειναν γερά. Επικεφαλής της επιχείρησης ήταν ο Κολ Αγκάσι Μουσά-Μπέι. Την ίδια μέρα κάηκαν ακόμα 100 αχυρώνες, στάνες, 250 κάρα με σανό και πολλά δεμάτια. Τα καμένα σώματα των νεκρών δημιούργησαν ένα αποτρόπαιο θέαμα. Εκτός των θανάσιμα πληγωμένων, την μέρα εκείνη τραυματίστηκαν επίσης και οι παρακάτω :

1. Ιβάν Χρίστοφ με σφαίρα στο χέρι
2. Βασίλιτσα Γκρούεβα από χειροβομβίδα στο χέρι
3. Βασίλ Κουζμάνοφ με σφαίρα στο πόδι
4. Μπογκοσίλιτσα Κούρτεβα με σφαίρα στο στόμα
5. Ριστόβιτσα Κούρτεβα με μαχαίρι και σφαίρα στο χέρι
6. Ιανκούλιτσα Στόικοβα αρχικά με σφαίρα και μετά με μαχαίρι στην πλάτη
7. Ναούμκα Λαζάροβα με σφαίρα στο πόδι
8. Λαζάριτσα Μάρκοβα με σφαίρα στο ιερό οστό
Ο Πατριαρχικός Μητροπολίτης Φλώρινας άσκησε πίεση στους προύχοντες του χωριού, επιμένοντας να τους κάνει να πουν ψέμματα στην επιτροπή που έκανε έρευνα για την σφαγή, ότι τους σκοτωμούς και τους εμπρησμούς τους έκαναν οι τσέτες της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ). Ούτε όμως οι προύχοντες του χωριού αλλά ούτε και οι διασωθέντες κάτοικοι από το Αρμέμσκο υποκύπτουν στις πιέσεις και μαρτυρούν τα πραγματικά γεγονότα. Από τις δικές τους μαρτυρίες αποκαλύπτεται η εικόνα της καταστροφής και μπροστά στην διεθνή κοινότητα. Από εκείνη την στιγμή και μετά η τύχη του χωριού Αρμένσκο άλλαξε ριζικά – ο μισός του πληθυσμός παραμένει στα πάτρια εδάφη και εκτίθεται σε δεκάδες νέες και πιο φοβερές συμφορές, ενώ το υπόλοιπο τμήμα αναχωρεί για το εξωτερικό σε Βουλγαρία, ΗΠΑ και Καναδά, εξακολουθεί όμως να ενδιαφέρεται και να αγωνίζεται για τα δικαιώματα των συγχωριανών και συμπατριωτών τους.

Τέλος του πρώτου μέρους



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...