Επιστροφή στο.... Κρούσεβο (Αχλαδοχώρι) Σερρών  

Posted by Kokice in , , , , ,


Το Κρούσεβο και οι νότιες πλαγιές του όρους Όρβηλος
Το Κρούσεβο ή Κρούσοβο, Αχλαδοχώρι στα Ελληνικά και ως το 1927 Κρούσοβον, είναι χωριό της Ελλάδας τμήμα του Δήμου Σιντικής της Κεντρικής Μακεδονίας με 814 κατοίκους (2001). Το χωριό Κρούσεβο ανήκε στην ιστορικο-γεωγραφική περιφέρεια του Μάβαρσκο και βρίσκεται στα 20 χλμ βορεοανατολικά του Σιδηροκάστρου (Βαλόβιστα) στην κοιλάδα του ποταμού Κρουσοβίτη (Μπελίτσα) που περικλείεται από τα βουνά, Σλαβιάνκα (Όρβηλος) στα βόρεια, Σαρλία (Βροντού) νότια, Σένγκελσκα (Άγκιστρο) δυτικά και Τσέρνα Γκορά (Μαύρο βουνό) ανατολικά. Ετυμολογικά το όνομα προέρχεται απο την λέξη κρούσα (αχλάδι), κάτι πολύ συνηθισμένο στην Βουλγαρική τοπωνυμία.


Κατά την αρχαιότητα


Το Κρούσεβο από την αρχαιότητα ακόμα αποτελούσε σημαντικό οικισμό, κάτι για το οποίο μαρτυρούν τα πολλά ερείπια διαφορετικών εποχών που βρίσκονται κοντά στο χωριό – προιστορικός οικισμός της όψιμης νεολιθικής εποχής στην τοποθεσία Άλτσοβα Κούλα, μεσαιωνικός οικισμός στα βόρεια του χωριού και ερείπια οικισμού στην τοποθεσία Σέλενε. Στα 5 χλμ βορειανατολικά του χωριού στην τοποθεσία “Γκράντιστε” υπάρχουν ερείπια από οχειρωμένο οικισμό. Σύμφωνα με παλιά παράδοση αρχικά το Κρούσεβο βρίσκονταν στην θέση αυτή. Στο παρεθλόν εδώ είχαν βρεθεί πολλά νομίσματα, εργαλεία κοπής και άλλες αρχαιότητες. Βόρεια της τοποθεσίας “Γκράντιιστε”, στην σπηλιά Καπέ υπάρχει η εκκλησία των βράχων του “Σωτήρα”, που περιγράφεται από τον Ιάβοροφ στο “Χαιντούσκι κοπνένια”. Σύμφωνα με κάποια παράδοση που καταγράφηκε από τον Βούλγαρο επιστήμονα Ιορντάν Ν. Ιβανόφ η εκκλησία χτίστηκε, την εποχή διώξεων των Χριστιανών, από κάποιον Τράιτσε, ο οποίος καταφεύγοντας εδώ σώθηκε απο την καταδίωξη των αλλόθρησκων. Ο τοπικός διοικητής διέταξε να την κάψουν, αλλά η εκκλησία έμεινε ανέπαφη στην σπηλιά.


Η σπηλιά Καπέ στις νότιες πλαγιές του όρους Όρβηλος
Κατά την Οθωμανική Αυτοκρατορία


Στα Οθωμανικά φορολογικά μητρώα του μη μουσουλμανικού πληθυσμού στο βιλαέτι Τιμούρ Χισάρ του 1616-1617 το χωριό αναφέρεται με το όνομα Κούρσοβα με 439 νοικοκυριά, μεταλλορύχων. Σύμφωνα με έγγραφο του 1625 στην Κούρσοβα υπάρχουν 222 νοικοκυριά.


Στα τέλη του 19 ου αιώνα το Κρούσεβο είναι μεγάλο και σχεδόν καθαρά Βουλγαρικό χωριό στον καζά του Ντεμιρχισάρ. Στο χωριό υπάρχουν τρεις εκκλησίες, η πιο σημαντική αυτή του “Προφήτη Ηλία”. Γι αυτήν το 1916 ο Αντόν Ποπστοίλοφ γράφει :


...Η Βουλγαρική εκκλησία του “Προφήτη Ηλία” που χτίστηκε το 1870, είναι μοναδικό οικοδόμημα με μαρμάρινους κίονες και εξ ολοκλήρου με πελεκημένες πέτρες. Στην Ανατολική Μακεδονία είναι η πρώτη εκκλησία και καμμιά Ελληνική εκκλησία, σε πόλη ή χωριό, δεν μπορεί να συγκριθεί μαζί της”.


Ως την πτώση της βιομηχανίας σιδήρου στην περιφέρεια του Μάβαρσκο, το Κρούσεβο είναι ένας από τους μεγαλύτερους μεταλλευτικούς οικισμούς στα Βουλγαρικά εδάφη. Οι κάτοικοι ξεπλένουν την άμμο πλούσια σε μεταλλεύματα. Η επεξεργασία γίνεται στην κάθοδο και στη κάτω εκβολή του ποταμού Ραμιάνσκα, δεξιός παραπόταμος του Κρουσοβίτη (Μπελίτσα). Το τελευταίο σημείο επεξεργασίας στην Μπελίτσα σταμάτησε να λειτουργεί το 1902, ενώ τα δύο τελευταία του Σάμοκοφ Γκαλανγκούσοβα και Καραντζόβα – αρχές του αιώνα και το 1908.


Η εκκλησία "Προφήτης Ηλίας" στο Κρούσεβο
Ο Α. Σινβέ (“Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στατιστική και Εθνογραφική Μελέτη”), που στηρίζεται σε Ελληνικά στοιχεία, το 1878 γράφει ότι στο Κρούσεβο, της επαρχίας του Μέλνικ, ζουν 1800 Έλληνες. Στο “Εθνογραφία των βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Σαλονίκης” που εκδόθηκε στην Κωνσταντινούπολη το 1878 και παρουσιάζει την στατιστική του ανδρικού πληθυσμού το 1873, το Κρούσεβο αναφέρεται ως χωριό με 395 οικογένειες και 1200 κατοίκους Βούλγαρους και 25 Μουσουλμάνους.


Κατά το 1891 ο Γκεόργκι Στρέζοφ γράφει :

...Το Κρούσεβο, στην ίδια κατεύθυνση στα ΒΑ από το Ντεμίρ Χισάρ 4 ώρες. Βρίσκεται σε μικρή πεδιάδα κοντά στην Μπελίτσα. Ο δρόμος ικανοποιητικός. Οι περισσότεροι είναι γεωργοί, το έδαφος είναι αρκετά εύφορο. Αποδίδει κυρίως και το καλύτερο ποιοτιοκά καλαμπόκι. Καπνός καλλιεργείται, το καλύτερο σε όλη την περιοχή του Ντεμίρ Χισάρ, αμπέλια, το κρασί από τα οποία το ξεπουλούν στην περιοχή του Νευροκοπίου. Τρεις εκκλησίες, με λειτουργία στα Βουλγαρικά. Σ αυτό το μεγάλο χωριό σχολείο προς το παρό δεν υπάρχει. 425 σπίτια, από τα οποία μόνο 8 Τούρκικα”.


Σύμφωνα με την στατιστική του Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία. Εθνογραφία και Στατιστική”) το 1900 στο Κρούσεβο ζουν 2450 Βούλγαροι, 30 Τούρκοι και 30 Βλάχοι.


Αγώνες για την Αναγέννηση


Το Κρούσεβο έχει σημαντική συμβολή στους αγώνες για εκκλησιαστική και εθνική ανεξαρτησία των Βούλγαρων στην Μακεδονία κατά τον 19ο αιώνα. Σύμφωνα με τα λεγόμενα του Βασίλ Κάντσοφ :

...Οι κάτοικοι των ορεινών χωριών γύρω από το Κρούσεβο είναι σε εγρήγορση. Στα χωριά Κρούσεβο (Αχλαδοχώρι), Κάρτσοβο (Καρυδοχώρι) και μερικά άλλα στις εκκλησίες η λειτουργία γινόταν στα Σλάβικα από παλιά. Όταν ξεκίνησε ο εκκλησιαστικός αγώνας οι κάτοικοι στο Κρούσεβο πρώτοι σήκωσαν κεφάλι στην περιοχή του Ντεμίρ Χισάρ (Σιδηρόκαστρο)...”


Η οικογένεια του Ιλία Μπίζεφ
Το χωριό πρώτο από ολόκληρο τον καζά ξεκινά ανοιχτό αγώνα ενάντια στον Έλληνα επίσκοπο του Μέλνικ. Από το 1860 στο Κρούσεβο λειτουργεί νέο Βουλγαρικό σχολείο με πρώτο δάσκαλο τον Ιβάν Γκολογκάνοφ. Μετά την ίδρυση της Βουλγαρικής Εξαρχίας το 1870 οι κάτοικοι του χωριού είναι χωρισμένοι σε Εξαρχικούς και Πατριαρχικούς. Κατά το 1875 οι Βούλγαροι Εξαρχικοί έδιωξαν από το χωριό τον Πατριαρχικό Μητροπολίτη Νεόφυτο από την Βράτσα και του ξύρισαν τα γένια. Λόγω του γεγονότος αυτού οι Αρχές κλείνουν το Βουλγαρικό σχολείο, ενώ ο Βούλγαρος δάσκαλος και οι τοπικοί προύχοντες εξορίστηκαν. Σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα της Βουλγαρικής Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός της πληθυσμός”) το 1905 το Κρούσεβο έχει 2408 Βούλγαρους Εξαρχικούς, 760 Βούλγαρους Πατριαρχικούς Γραικομάνους και 54 Βλάχους. Στο χωριό λειτουργούν πρωτοβάθμιο και προγυμνασιακό Βουλγαρικά σχολεία με 2 δασκάλους και 90 μαθητές, καθώς επίσης και πρωτοβάθμιο Ελληνικό σχολείο με 2 δασκάλους και 15 μαθητές.


Με την ανάφλεξη του Βαλκανικού Πολέμου το 1912 38 άτομα από το Κρούσεβο κατατάχθηκαν στο Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικο Εθελοντικό Στρατό. Κατά την διάρκεια του πολέμου το Κρούσεβο ελευθερώθηκε από την 7η Μεραρχία της Ρίλας το 1912. Τότε τα σπίτια στο χωριό ήταν περίπου 600, από τα οποία τα 500 ήταν Βούλγαροι Εξαρχικοί, 40 Γραικομάνων, 30 Τούρκικα και 30 Βλάχικα. Κατά το 1913 ο Βούλγαρος Πρόεδροος του Κρούσεβο Μ. Ορντζάνοφ αναγκάστηκε να διαφύγει λόγω των επιδρομών Ελληνικών ομάδων.


Στην Ελλάδα


Ντιμίταρ Γκουστάνοφ (1876 - 1903)
Στην διάρκεια του Β' Βαλκανικού Πολέμου το 1913, το Κρούσεβο κάηκε από τον Ελληνικό στρατό. Με το τέλος του πολέμου έμεινε στην Ελλάδα. Μεγάλο μέρος των Βούλγαρων μεταναστεύουν στην Βουλγαρία σε τρία κύματα (περιόδους) το 1913, το 1918 μετά το τέλος του Α' Παγκοσμίου Πολέμου και το 1925 με την συμφωνία ανταλλαγής πληθυσμών ανάμεσα σε Ελλάδα και Βουλγαρία, καθώς στο χωριό παραμένουν μόνο περίπου 80 Γραικομάνικες οικογένειες. Στην θέση αυτών που μετανάστευσαν εγκαταστάθηκαν εκεί πρόσφυγες από την Μικρά Ασία. Το 1928 το Κρούσεβο έχει μικτό πληθυσμό από ντόπιους και πρόσφυγες – 204 προσφυγικές οικογένειες με 679 άτομα.

Το 1927 το όνομα του χωριού μεταφράστηκε στα Ελληνικά και μετονομάστηκε σε Αχλαδοχώρι. Το 1967 πρόεδρος του χωριού είναι ο Γραικομάνος Ντιμίταρ Τσερβενκόφ.


Απόγονοι των προσφύγων από το Κρούσεβο στην Βουλγαρία ζουν σε Σαντάνσκι, Γκότσε Ντέλτσεφ, Πέτριτς και Πλόβντιβ. 

Γεννήθηκαν στο Κρούσεβο


Άνγκελ Ατανάσοφ, Άνγκελ Τάσεφ, Άνγκελ Ιανκούλοφ, Γκεόργκι Ιβανόφ Μπασλίεφ, Ντιμίταρ Αντρέεφ, Ντιμίταρ Γκολογκάνοφ, Ντιμίταρ Γκουστάνοφ, Ιβάν Γκολογκάνοφ, Ιβάν Μιλένκοφ, Ιβάν Σαμαρντζίεφ, Ιλία Γκολογκάνοφ, Ιλία Μπίζεφ, Κονσταντίν Κιόροφ, Κονσταντίν Στοιάνοφ Στανόεφ, Κράστιο Χαλιάνοφ, Μίτο Άντοφ, Νικόλα Μπίζεφ, Στοιάν Στοιάνοφ, Χαντζί Γκεόργκι, Χρίστο Ποπιβανόφ, Ιανάκι Γκεοργκίεφ


Απεβίωσαν στο Κρούσεβο

Ιβάν Γκολογκάνοφ


Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...