Завръщане... в Куфалово  

Posted by IllustrationBeloMore in , ,

Изглед към Куфалово

Куфа̀лово (на гръцки: Κουφάλια, Куфалия, на турски: Kurfali, Курфали) е град в Гърция, център на дем Илиджиево (Халкидона) в област Централна Македония с 8 102 жители (2001).

Куфалово е разположено в Солунското поле на 25 километра северозападно от Солун, на десния бряг на река Леска. Градчето традиционно се състои от три махали - Горно, Средно и Долно Куфалово (на гръцки Ано, Като и Месия Куфалия). Смята се, че край Куфалово е бил разположен античният град Ихне, чиито останки са днес в местността Тавас.

В Османската империя

В края на 19 век Куфалово е голямо българско село в Солунска каза на Османската империя. А. Синве („Les Grecs de l’Empire Ottoman. Etude Statistique et Ethnographique“), който се основава на гръцки данни, в 1878 година пише, че в Куфали (Kouphali), Воденска епархия, живеят 1746 гърци. В 1900 година според Васил Кънчов („Македония. Етнография и статистика“) в Горно и Средно Куфалово живеят 135 българи християни, а в Долно - 480 българи християни, 25 турци и 6 цигани.

Църквата "Света Троица" в Долно Куфалово

След Илинденското въстание в началото на 1904 година цялото село минава под върховенството на Българската екзархия. По данни на секретаря на екзархията Димитър Мишев („La Macédoine et sa Population Chrétienne“) в 1905 година в Долно Куфалово има 336, в Средно - 656, а в Горно Куфалово 1 440 жители българи екзархисти. В Долната и Средната махала работят български училища, а в Горната махала третокласно гръцко училище. В Горно Куфалово преподава учителката Александра Костадинова от Солун, но училището е затворено на 2 ноември 1905, а учителката е заменена от Георги Анастасов от Ново село, който след време е преместен в Средно Куфалово. В 1908-1909 година в Куфалово е учител Л. Атанасов. Куфаловци масово се заселват в Солунския квартал Пирги и според Царевна Миладинова заедно с дебраните са най-будната част на българската колония в града.

Църквата "Свети Атанас"

„Горно- и долнокуфаловци са едри, снажни, жизнерадостни люде. Селата им са разстлани на слабо хълмиста равнина по житните простори отвъд Вардара. Намират се някъде между долното течение на реката, Енидже Вардар и Гуменджа. Обширните ливади, които заграждат двете сродни и почти едно до друго кацнали села, дават най-хубавото вардарско жито. Земята им е росна и добре напоявана. Ваклите им стада, едрият добитък на групи се мяркат в безкрайната шир на равното поле. Който познава руската или полската степ, по-лесно може да си представи цялата дълга далечна история на заселване на тези трудолюбиви български селяни – тук, преминали през вековете и останали читави, за да ни се представят в същия им стар вид, със същата душа, със същите нрави и обичаи, в същото старинно облекло, както някога, когато са прииждали от далечния север, за да хвърлят котва тука, на благодатния беломорски юг... Будни българи бяха куфаловци...“

Будното българско село пострадва от Гръцката въоръжена пропаганда. На 12 март 1907 година в отсъствието на постоянно разквартируваната в селото турска войскова част гръцката андартска чета на капитан Никифорос (Йоанис Деместихас) напада Горно Куфалово, като среща съпротивата единствено на няколко милиционери от селото. Гърците убиват няколко селяни, опожаряват две къщи и отвличат няколко души, между които и деца. Божин Масларов е отвлечен и обучен в Атина, след което се завръща в Куфалово като гръцки учител. Поради честите андартски набези в Долна махала се сформира селска чета с войвода Пено Пейков и четници Глигор Узунов, Георги Кяев, Иван Кривопетров, Мицо Тулев, Иван Чимидов, куриер е Кольо Циклев.

След Младотурската революция в 1909 година жителите на Горно Куфалово изпращат следната телеграма до Отоманския парламент:
„В името на правдата ви молим да ни се отвори черквата, която до ден днешен е затворена от страна на правителството и сме лишени от молитвен дом, при все е сме екзархисти от 1903 година. От страна на българското население на брой 180 къщи. Мухтарски печат: Георги Констандин.“

При избухването на Балканската война в 1912 година 12 души от Куфалово са доброволци в Македоно-одринското опълчение.
Пред входа на манастира "Св. Григорий Палама"

В Гърция

През войната селото е окупирано от гръцки части и остава в Гърция след Междусъюзническата война. Българите в Куфалово са подложени на натиск от новите гръцки власти.

„Какъв срам! - казвали гръцките жандармеристи в Горно Куфалово (12/25 март 1913). - Ние ви освободихме. Гласът на Александър Велики ви призовава от гроба. Не го ли чувате? А продължавате своя сън и се наричате българи!“
Снимката е от колекцията на националния етнографски музей,
публикувана в албум "Български народни носии"
издателство Анико, С.2005, с.297, книгата "Български народни носии"
 при БАН, издание на "Сите българи заедно"


На учителите Трайко Даменлиев, Иван Кривопетров, Атанас Манчев - Коджаман е забранено да преподават на български, а на тяхно място е изпратена учителка на име Клеопатра от Гърция. Селяните са насилствено мобилизирани в гръцката армия в периода 1912-1918, но общо 30 души дезертират в българската армия. Гръцката власт започва да тероризира семействата на дезертьорите, да арестува и измъчва роднините им, да гори или иззема имотите им. В защита на селяните се явява народният представител в гръцкия парламент Сотирак Коджаманов, избран от Енидже Вардар. Гръцки офицери прекъсват литургия в църквата в Горно Куфалово и бият свещеника, защото не чете на гръцки.

В рапорт от Солун през април 1914 година българският дипломат Сократ Тодоров пише:

„Катадневно пристигат в Солун цели кервани бежанци от Кара Суле, Дъбово, Боймица, Куфалово и Мачуково. “

През 20-те години по силата на спогодбата на обмен на население между България и Гърция много куфаловци се изселват в България (компактно по Черноморието - в село Равда, Даутлии, Анхиало и други ), а в Куфалово се заселват гърци кариоти, бежанци от българския град Кавакли (днес Тополовград). В 1928 година Куфалово е представено като чисто бежанско село с 956 бежански семейства и 3342 жители бежанци.

Около 80% от жителите на Куфалово са потомци на каваклийци, а останалите са местни, както и гърци бежанци от Източна Тракия и от Мала Азия.

В Куфалово са отворени три църкви, най-стара от които е „Света Троица“ в Долно Куфалово. „Свети Атанас“ е построена в Горно Куфалово, а „Свети Георги“ в Средно Куфалово. Към 1905 година патриаршистка е единствено „Свети Атанас“, чийто поп Ристо Ванчуров след среща с Дамян Груев се отказва от гъркоманството и църквата остава затворена за дълго време. „Света Троица“ е срината от гръцките власти, а прилежащите и гробища са изринати след 1924 година. На нейно място е издигната нова църква със същото име.

Текстът е взет от едноименната статия в Уикипедия на български език.

Επιστροφή στο... Κουφάλοβο (Κουφάλια)  

Posted by Kokice in , , ,



Ατενίζοντας τα Κουφάλια από ψηλά
Το Κουφάλοβο, Κουφάλια στα Ελληνικά, Κούρφαλι στα Τούρκικα, είναι πόλη της Ελλάδας και κέντρο του δήμου Χαλκηδόνας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας με πληθυσμό 8102 κατοίκους (2001).

Γεωγραφικά βρίσκεται στην πεδιάδα της Θεσσαλονίκης και σε απόσταση 25 χλμ βορειοδυτικά από την Θεσσαλονίκη, στην δεξιά όχθη του ποταμού Λέσκα. Η μικρή αυτή πόλη παραδοσιακά απαρτίζεται από τρεις γειτονιές – Γκόρνο (Άνω), Σρέντνο (Μέσο) και Ντόλνο (Κάτω) Κουφάλοβο.

Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Στα τέλη του 19 ου αιώνα το Κουφάλοβο είναι μεγάλο Βουλγαρικό χωριό του καζά της Θεσσαλονίκης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Α. Σινβέ (“Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στατιστική Μελέτη και Εθνογραφία”) στηριζόμενος σε Ελληνικά στοιχεία, το 1878 γράφει ότι στο Κούφαλι, επαρχία Βοδενών, ζουν 1746 Έλληνες. Το 1900 σύμφωνα με τον Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική”) στο Γκόρνο και Σρέντνο Κουφάλοβο ζουν 135 Βούλγαροι Χριστιανοί, ενώ στο Ντόλνο – 480 Βούλγαροι Χριστιανοί, 25 Τούρκοι και 6 Τσιγγάνοι.

Η νέα εκκλησία της Αγίας Τριάδος στα κοιμητήρια

Μετά την εξέγερση του Ιλίντεν στις αρχές του 1904 όλο το χωριό περάει υπό την σκέπη της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα της Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός της πληθυσμός”) το 1905 στο Ντόλνο Κουφάλοβο έχει 336, στο Σρέντνο – 656, ενώ στο Γκόρνο Κουφάλοβο 1440 κατοίκους Βούλγαρους Εξαρχικούς. Στην κάτω και μέση γειτονιά λειτουργούν Βουλγαρικά σχολεία, ενώ στην πάνω γειτονιά λειτουργεί τριτάξιο Ελληνικό σχολείο. Στο Γκόρνο Κουφάλοβο διδάσκει η δασκάλα Αλεξάνδρα Κοσταντίνοβα από την Θεσσαλονίκη, όμως το σχολείο έκλεισε στις 2 Νοεμβρίου 1905 και η δασκάλα αντικαταστάθηκε από τον Γκεόργκι Αναστάσοφ από το Νόβο Σέλο, ο οποίος αργότερα μετατέθηκε στο Σρέντνο Κουφάλοβο. Την σχολική χρονιά 1908-1909 στο Κουφάλοβο είναι ο δάσκαλος Λ. Ατανάσοφ. Κάτοικοι από το Κουφάλοβο μαζικά εγκαθίστανται στην γειτονιά της Θεσσαλονίκης Πύργι και σύμφωνα με την Τσάρεβνα Μιλαντίνοβα μαζί μ αυτούς από το Ντέμπαρ, είναι από τους πιο ενεργούς της Βουλγαρικής κοινότητας στην πόλη. 

“Οι κάτοικοι από το Γκόρνο και Ντόλνο Κουφάλοβο είναι μεγαλόσωμοι, γεροδεμένοι και ευχάριστοι άνθρωποι. Τα χωριά τους εκτείνονται σε ελαφρά λοφώδη πεδινή έκταση όπου καλλιεργείται σιτάρι, πέρα από τον Βαρδάρη (Αξιό). Βρίσκονται κάπου ανάμεσα στον κάτω ρου του ποταμού, του Ενιντζέ Βάρνταρ (Γιαννιτσά) και της Γκουμέντζα (Γουμένισσα). Τα μεγάλα λιβάδια που περιβάλλουν τα δύο χωριά που βρίσκονται το ένα δίπλα στο άλλο, δίνουν το καλύτερο σιτάρι της περιοχής του Βαρδάρη.

Η γη τους είναι δροσερή και ποτίζεται καλά. Τα ασπρόμαυρα κοπάδια τους από μεγαλόσωμα βοοειδή μετακινούνται καθ ομάδες στα απέραντα λιβάδια. Όποιος γνωρίζει τις Ρωσικές και τις Πολωνικές στέπες, πιο εύκολα μπορεί να φανταστεί όλη την μακρινή ιστορία του οικισμού αυτών των εργατικών Βούλγαρων χωρικών – εδώ, που μέσα στο πέρασμα των αιώνων παρέμειναν άφθαρτοι, για να μας εμφανίζονται στην ίδια παλιά τους μορφή, με την ίδια ψυχή, με τα ίδια ήθη και έθιμα, με την ίδια παλιά τους ενδυμασία όπως κάποτε όταν ξεκίνησαν από τον μακρινό βορά και έριξαν άγκυρα εδώ, στον χαρισματικό Αιγαιακό νότο....Δραστήριοι ήταν οι Βούλγαροι από τα Κουφάλια....”

Η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου

Το ενεργό Βουλγαρικό χωριό υποφέρει από τον ένοπλο Ελληνικό αγώνα. Στις 12 Μαρτίου 1907, λόγω της απουσίας του Τουρκικού στρατιωτικού τμήματος που ήταν μόνιμα εγκατεστημένο στο χωριό, το Ελληνικό αντάρτικο σώμα του καπετάν Νικηφόρου (Ιωάννης Δεμέστιχας) επιτίθεται στο Γκόρνο Κουφάλοβο, καθώς αντιμετωπίζει μόνο την αντίσταση μερικών πολιτοφυλάκων από το χωριό. Οι Έλληνες σκοτώνουν αρκετούς χωρικούς, καίνε δύο σπίτια και αιχμαλωτίζουν μερικούς, ανάμεσά τους και παιδιά. Ο Μποζίν Μασλάροβ είναι ανάμεσα σ αυτούς, στάλθηκε για εκπαίδευση στην Αθήνα από όπου επέστρεψε αργότερα στο Κουφάλοβο ως Έλληνας δάσκαλος. Λόγω των συχνών επιθέσεων στον κάτω μαχαλά δημιουργείται τσέτα του χωριού με βοεβόδα τον Πένο Πέικοφ και μέλη τους Γκλιγκόρ Ουζούνοφ, Γκεόργκι Κιάεφ, Ιβάν Κριβοπέτροφ, Μίτσο Τούλεφ, Ιβάν Τσιμίντοφ, μεταφορέας είναι ο Κόλιο Τσίκλεφ.

Μετά την επανάσταση των Νεότουρκων, το 1909 οι κάτοικοι από το Γκόρνο Κουφάλοβο στέλνουν το παρακάτω τηλεγράφημα προς το Οθωμανικό Κοινοβούλιο.

“ Στο όνομα του δικαίου σας παρακαλούμε να μας ανοίξετε την εκκλησία, η οποία παραμένει κλειστή μέχρι και σήμερα εκ μέρους της Κυβέρνησης και στερούμαστε τον οίκο της προσευχής, όντας Εξαρχικοί από το 1903. Εκ μέρους του Βουλγαρικού πληθυσμού που αριθμεί 180 σπίτια. Σφραγίδα Μουχτάρη : Γκεόργκι Κονσταντίνοφ”


Με την ανάφλεξη του Βαλκανικού Πολέμου το 1912, 12 άτομα από το Κουφάλοβο εντάχθηκαν στον Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικο Εθελοντικό Στρατό.

Η είσοδος στην Ιερά Μονή Αγ. Γρηγορίου Παλαμά


Στην Ελλάδα


Κατά τον πόλεμο το χωριό καταλαμβάνεται από Ελληνικά τμήματα και έμεινε στη Ελλάδα με το τέλος του Β' Βαλκανικού Πολέμου. Οι Βούλγαροι στο Κουφάλοβο υπόκεινται σε καταπίεση εκ μέρους των νέων Ελληνικών Αρχών.


“Τι ντροπή! - έλεγαν οι Έλληνες χωροφύλακες στο Γκόρνο Κουφάλοβο (12/25 Μαρτίου 1913). - Εμείς σας ελευθερώσαμε. Η φωνή του Μεγάλου Αλεξάνδρου σας καλεί από τον τάφο του. Δεν τον ακούτε? Και συνεχίζετε να ονειρεύεστε και αποκαλείστε Βούλγαροι!”


Στους δασκάλους Τράικο Νταμενλίεφ, Ιβάν Κριβοπέτροφ, Ατανάς Μάντσεφ-Κοντζαμάν απαγορεύεται να διδάσκουν στα Βουλγαρικά, ενώ στην θέση τους στάλθηκε η δασκάλα με το όνομα Κλεοπάτρα από την Ελλάδα. Οι χωρικοί επιστρατεύονται με την βία στον Ελληνικό στρατό κατά την περίοδο 1912-1918, όμως συνολικά 30 άτομα λιποτακτούν και εντάσσονται στον Βουλγαρικό στρατό. Οι Ελληνικές Αρχές αρχίζουν να τρομοκρατούν τις οικογένειες όσων λιποτακτούν, συλλαμβάνει και βασανίζει τους συγγενείς τους, να καίει και να παίρνει τις ιδιοκτησίες τους. Σε προστασία τωνχωρικών εμφανίζεται ο Βουλευτής του Ελληνικού Κοινοβουλίου Σωτηράκης Κοντζαμάνης, που εκλέχθηκε από τα Γιαννιτσά (Ενιντζέ Βάρνταρ). Έλληνες αξιωματικοί διακόπτουν την λειτουργία στην εκκλησία στο Γκόρνο Κουφάλοβο και χτυπούν τον ιερέα, επειδή δεν διαβάζει στα Ελληνικά.


Σε αναφορά από την Θεσσαλονίκη, τον Απρίλιο του 1914, ο Βούλγαρος διπλωμάτης Σοκράτ Τοντορόφ γράφει :


“Καθημερινά καταφθάνουν στην Θεσσαλονίκη ολόκληρα καραβάνια με πρόσφυγες από Καρασουλέ (Πολύκαστρο), Ντάμποβο (Βαλτοτόπι), Μποίμιτσα (Αξιούπολη), Κουφάλοβο και Ματσούκοβο (Εύζωνοι).”


Καλοκαιρινή νυφιάτικη φορεσιά από τα Κουφάλια, 2ο μισό 19 ου αιώνα.
Η φωτογραφία είναι από την συλλογή του Εθνογραφικού Μουσείου στο
άλπουμ "Βουλγαρικές παραδοσιακές φορεσιές". Έκδοσεις ΑΝΙΚΟ 2005,
σελ 297 βιβλίο  "Βουλγαρικές παραδοσιακές φορεσιές" παρά το ΜΠΑΝ,
έκδοση του "Σίτε Μπούλγκαρι ζάεντνο".


 
 
Κατά την δεκαετία του 1920 και με βάση την συμφωνία Βουλγαρίας και Ελλάδας για ανταλλαγή πληθυσμών πολλοί κάτοικοι από τα Κουφάλια εγκαθίστανται στην Βουλγαρία (μαζικά στα παράλια της Μαύρης θάλασσας – στα χωριά Ράβντα, Νταουτλί, Ανχίαλο και άλλα), ενώ στα Κουφάλια εγκαθίστανται Έλληνες Καρυώτες, πρόσφυγες από την Βουλγαρική πόλη Καβακλί (Τοπόλοβγκραντ, σήμερα). Το 1928 τα Κουφάλια εμφανίζονται ως καθαρά προσφυγικό χωριό με 956 προσφυγικές οικογένειες και 3342 κατοίκους πρόσφυγες.


Περίπου το 80% των κατοίκων του είναι απόγονοι των προσφύγων από το Καβακλί, ενώ οι υπόλοιποι είναι ντόπιοι και Έλληνες πρόσφυγες από την Ανατολική Θράκη και την Μικρά Ασία.


Στο Κουφάλοβο άνοιξαν τρεις εκκλησίες, η πιο παλιά από τις οποίες είναι η “Αγία Τριάδα” στο Ντόλνο Κουφάλοβο. Ο “Άγιος Αθανάσιος” χτίστηκε στο Γκόρνο Κουφάλοβο, ενώ ο “Άγιος Γεώργιος” στο Σρέντνο Κουφάλοβο. Γύρω στο 1905 Πατριαρχική είναι μόνο ο “Άγιος Αθανάσιος” της οποίας ο ιερέας Ρίστο Βαντσούροφ μετά από συνάντηση με τον Νταμιάν Γκρούεφ απαρνείται το Πατριαρχείο και η εκκλησία παραμένει κλειστή για μεγάλο διάστημα. Η “Άγία Τριάδα” κατεδαφίστηκε από τις Ελληνικές Αρχές, ενώ τα παρακείμενα νεκροταφεία καταστράφηκαν μετά το 1924. Στην θέση της χτίστηκε νέα εκκλησία με το ίδιο όνομα.


Πρόσωπα που γεννήθηκαν στα Κουφάλια


Ατανάς Νίκλεφ, Ατανάς Πετρόφ, Ατανάς Χρίστοφ, Μποζίν Μασλάροφ, Βασίλ Μπίσκοφ, Βασίλ Στοιάνοφ, Γκλιγκόρ Χρ. Ουζούνοφ, Ιβάν Αντόνοφ Ουζούνοφ, Ιλία Ίντροφ, Κοσταντίν Βαντσούροφ, Κώστας Νοβάκης, Κράστε Ατανάσοφ Καραμούντζεφ, Κράστο Πόποφ, Λάζαρ Στοιάνοφ, Πέιο Πέικοφ, Πένιο Νικόλοφ, Πέταρ Ντιμιτρόφ, Πέταρ Νταρλιάνοφ, Πέταρ Νικόλοφ Πέτροφ, Σωτηράκης Κοντζαμάνης, Χρίστο Γκριγκόροφ, Χρίστο (Ρίστο) Λάλεφ, Χρίστο Ουζούνοφ.

Οι χωρικοί Γκόνο Μαντούλεφ, Τανάς Νάκοφ, Ρίστο Τράεφ, Ατ. Μίτρεφ, Γ. Μίτρεφ, πωλητές προδόθηκαν από τους Γραικομάνους Πέταρ Τσόλεφ και Ιβάν Νίκλεφ και τους σκότωσαν Έλληνες αντάρτες στις 10 Δεκεμβρίου 1907 κοντά στην Θεσσαλονίκη.



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...