Επιστροφή ....στην Μπάνιτσα (Βεύη), Φλώρινας  

Posted by Kokice in , , , ,



Το κτίριο του παλιού Βουλγαρικού σχολείου στην Μπάνιτσα
Μια μικρή παράκαμψη στα δεξιά, στον δρόμο για την Φλώρινα, που ξετυλίγεται ανάμεσα σε φορτωμένες συκιές οδηγεί σε μικρό χωριό, που ησύχαζε νωρίς το απόγευμα μιας Κυριακάτικης ζεστής μέρας. Εμφανίζονται παλιά και καινούργια διόροφα σπίτια, βρυχάται ένα τρακτέρ με παραγεμισμένη την πλατφόρμα του, από το οποίο μου χαμογελάει πλατιά ηλικιωμένος άνθρωπος, με το ψάθινο καπέλο του να φτάνει ως λίγο πάνω από τα μάτια του. Πριν προλάβω να σταματήσω στην μικρή πλατεία, στην ανοιχτή πόρτα του μικρού φούρνου εμφανίστηκε γυναίκα ντυμένη στα μαύρα, σαν να περίμενε να την ρωτήσω κάτι. Αλλά αυτό που αποσπά την προσοχή μου και τραβάει το βλέμμα μου με ακαταμάχητη έλξη, ορθώνεται εκεί, στο ύψωμα, με τους σκοτεινούς του τοίχους και τα ανοιχτά του παράθυρα, σαν κάποιον τυφλό γίγαντα. Το κτίριο, γνωστό από φωτογραφίες και περιγραφές – το σχολείο. Το παλιό Βουλγαρικό σχολείο. Πέτρινα σκαλοπάτια οδηγούν προς αυτό, η πόρτα της αυλής, θαμμένη μέσα σε ξερόχορτα και ορθάνοιχτη, απέναντι χάσκει και η πόρτα του σχολείου. Με κυρίευσαν, η αφόρητη αίσθηση της φθοράς που αναδύονταν από αυτό το βίαια σακατεμένο κτίριο, η θλίψη, η λύπη, η αμηχανία και ο θυμός. Και παρά τα ξερόχορτα, τα πεταγμένα σκουπίδια, τα σπασμένα γυαλιά από μπουκάλια μπύρας, παρά τους σκούρους ξεθωριασμένους τοίχους και τα παράθυρα, προχωρώ προς το κατώφλι του σχολείου, σαν σε εκκλησία. Κάποτε, αυτές οι άδειες αίθουσες, ήταν γεμάτες με τα παιδιά των κατοίκων του χωριού. Τα χέρια τους έγραφαν πάνω στον μαυροπίνακα, Βουλγαρικά γράμματα. Οι φωνές τους και η οχλοβοή πλημμύριζαν με ζωή αυτό το μέρος. Κατά το μακρινό έτος 1926, το όνομα του χωριού άλλαξε σε Βεύη, αλλά ανάμεσα σε άσεμνες επιγραφές και γκράφιτι που καλύπτουν τους τοίχους, φαίνεται καθαρά γραμμένο με μεγάλα κόκκινα γράμματα, το παλιό Βουλγαρικό όνομα – Μπάνιτσα.



Το χωριό Μπάνιτσα (Βεύη) βρίσκεται 23 χλμ ανατολικά από την πόλη της Φλώρινας, στους δυτικούς πρόποδες του βουνού Βόρας (Καιμακτσαλάν), στο κεντρικό δρόμο απο την Θεσσαλονίκη για Φλώρινα και Μπίτολα (Μοναστήρι). Στα τέλη του 18 ου αιώνα ο Φρανσουά Πουκβίλ, ο Γάλλος Πρόξενος στα Ιωάννινα του Αλή Πασά, γράφει για την Μπάνιτσα, ότι είναι “Βουλγαρικό χωριό με 120 οικογένειες”. Το 1845 ο Ρώσος Σλαβιστής Βίκτορ Γκριγκόροβιτς περιγράφει την Μπάνιτσα ως Βουλγαρικό χωριό. Το 1863 ο Αυστριακός Πρόξενος Ιόχαν Γκεόργκ Φον Χαν στο “Ταξιδεύοντας απο Βελιγράδι ως την Θεσσαλονίκη”, γράφει για την Μπάνιτσα, “Μπάνιτσα, χωριό με 130 Βουλγαρικά σπίτια”. Ο Α. Σινβέ (“Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Στατιστική και Εθνογραφική Μελέτη”), που στηρίζεται σε Ελληνικά στοιχεία, το 1878 γράφει, ότι στο Μπάντσι, επαρχία Μογλενών, ζουν 450 Έλληνες. Στο “Εθνογραφία των βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης” που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη και αντανακλά την στατιστική του ανδρικού πληθυσμού το 1873, η Μπάνιτσα αναφέρεται ως χωριό με 200 οικογένειες και 604 Βούλγαρους κατοίκους.

Η εκκλησία "Άγ. Γεώργιος" σήμερα



Το 1889 ο Στέφαν Βέρκοβιτς γράφει για την Μπάνιτσα :

Βόρεια από εδώ (Κιρλί Ντερβέτ) σε μισή ώρα απόσταση, σε επίπεδο ορεινό μέρος βρίσκεται το χωριό Μπάνιτσα με 50 Βουλγαρικά σπίτια, τα οποία πληρώνουν 7250 γρόσια για φόρους και 2850 γρόσια για τις ανάγκες του στρατεύματος. Οι κάτοικοί του ασχολούνται με την γεωργία και την κτηνοτροφία. Υπάρχει ένα πανδοχείο και δύο μαγαζιά. Μέσα από το χωριό περνάει ο δρόμος από την Μπίτολα για Θεσσαλονίκη. Στο χωριό υπάρχει τηλεγραφείο και ταχυδρομείο.”

Η εκκλησία "Άγ. Γεώργιος" κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο



Σύμφωνα με την στατιστική του Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική”) το 1900 η Μπάνιτσα έχει 1650 κατοίκους Βούλγαρους. Η Μπάνιτσα είναι καθαρά Εξαρχικό χωριό, τσιφλίκι. Σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα της Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός πληθυσμός”) το 1905 το χωριό έχει 2000 Βούλγαρους Εξαρχικούς και λειτουργούν δύο Βουλγαρικά σχολεία – πρωτοβάθμιο και προγυμνασιακό.

Η εκκλησία "Άγ. Νικόλαος"



Κάτοικοι από την Μπάνιτσα συμμετέχουν ενεργά στην αντίσταση της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) εναντίον της Οθωμανικής εξουσίας. Το πρώτο κομιτάτο στο χωριό δημιουργήθηκε στα τέλη της δεκαετίας του 90 του 19 ου αιώνα, από τους Γκεόργκι Ποπχρίστοφ και Ντάμε Γκρούεφ, κοντά στο χωριό αρκετές φορές διεξάγωνται σκληρές μάχες με τους Τούρκους. Τον Ιούλιο του 1905 το χωριό δέχεται επίθεση από μεγάλη αντάρτικη ομάδα. Εναντίον τους ανοίγουν πυρά αφενός η τοπική τσέτα της ΕΜΑΕΟ και αφετέρου ο Τουρκικός στρατός που κατέφθασε εκεί. Αφού πρώτα εξολοθρεύτηκαν οι αντάρτες και διασκορπίστηκαν, ο Τουρκικός στρατός μπήκε στο χωριό και συνέλαβε και σκότωσε αρκετούς κατοίκους Βούλγαρους. Το χωριό γίνεται και πάλι πεδίο μαχών στην διάρκεια του Βαλκανικού Πολέμου, όταν τσέτες της ΕΜΑΕΟ βοηθούν τα Ελληνικά στρατεύματα εναντίον των Τούρκων, καθώς και κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, όταν ο Βουλγαρικός στρατός δίνει μάχη εναντίον των δυνάμεων της Αντάντ.

Μετακίνηση του Βουλγαρικού πυροβολικού κοντά στο χωριό Μπάνιτσα
κατά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο



Σύμφωνα με έγγραφο της Ελληνικής Χωροφυλακής του 1932, στην Βεύη ζουν 323 Βουλγαρόφωνες οικογένειες, 203 από τις οποίες “Βουλγαροσκεπτόμενες με δηλωμένη Βουλγαρική συνείδηση”. Σε έγγραφο της Χωροφυλακής του 1939, η Μπάνιτσα μαζί με την περιοχή των Πρεσπών, αναφέρεται σαν χωριό στο οποίο πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον αγώνα εναντίον των “Βουλγαροσκεπτομένων”. 

Μετά την ήττα της Ελλάδας από την Ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1941 στην Μπάνιτσα οι κάτοικοι αποκαθιστούν την Βουλγαρική διοίκηση, αν και το χωριό μένει στην Ελλάδα. Οι κάτοικοι του χωριού δεν αποδέχονται την Ελληνική Χωροφυλακή και στις συγκρούσεις σκοτώθηκαν τρεις αστυνομικοί, μετά από τις οποίες οι κάτοικοι του χωριού δήλωσαν στις Γερμανικές στρατιωτικές αρχές ότι, “είναι Βούλγαροι και δεν επιθυμούν άλλη εξουσία εκτός της Βουλγαρικής”. Οι κάτοικοι της Μπάνιτσα συμμετέχουν ενεργά και στις τσέτες που δημιουργήθηκαν από το Κεντρικό Βουλγαρομακεδονικό Κομιτάτο για την προστασία από τις Ελληνικές παραστρατιωτικές οργανώσεις στην Αιγαιακή Μακεδονία.



Σε ανταπόκριση της 31 Μαρτίου 1945, η Ελληνική εφημερίδα “Φως” γράφει :

Οι Βούλγαροι και οι κομμουνιστές συνεχίζουν την δράση τους για αυτονομία της Μακεδονίας. Κέντρο της δράσης αυτής δεν είναι μόνο το Σουροβίτσεβο (Αμύνταιο), αλλά και τα χωριά Εξί σου (Ξινό Νερό), Άγιος Παντελεήμωνας και Βεύη. Κρίνοντας από τα ονόματα των ηγετών γίνεται φανερή η συνεργασία κομμουνιστών και Βούλγαρων. Αυτοί είναι οι πρώην παράγοντες της Βουλγαρικής μυστικής αστυνομίας και ηγέτες του Βουλγαρικού κινήματος σ αυτή την περιοχή”.

Το 1945 η Μπάνιτσα έχει 2680 Βουλγαρόφωνους, από τους οποίους 1900 με “όχι Ελλληνική Εθνική συνείδηση”, 280 με “Ελληνική” και 500 με “ακαθόριστη Εθνική συνείδηση”. Μετά την αποχώρηση των Γερμανών το 1946, 200 άτομα από την Μπάνιτσα καταδικάστηκαν για την συμμετοχή τους στην Οχράνα, από το δικαστήριο της Φλώρινας, 9 από αυτούς καταδικάστηκαν σε θάνατο.



Στο χωριό υπάρχουν οι εκκλησίες, “Άγιος Γεώργιος” (1910), “Άγιος Αθανάσιος”, “Προφήτης Ηλίας” (1918), “Άγιος Δημήτριος” και στα νεκροταφεία “Άγιος Νικόλαος” (14 αιώνας). Το πανηγύρι είναι του Αγίου Γεωργίου. Στο χωριό υπάρχουν, σύλλογος “Μπάνιτσα”, αθλητικός σύλλογος “Μακεδονικός” και λαογραφικός σύλλογος.


Γεννήθηκαν στην Μπάνιτσα

Αλέξανδρος Χολέρης, Αλέξο Τζόρλεφ, Ατανάς Γκεοργκίεφ, Μπορίς Βάνοφ, Μπόρο Πειτσίνοφ, Βανγκέλ Άλτσεφ, Βανγκέλ Κόιτσεφ, Βανγκέλ Ταρπάνοφ, Βασίλ Άνεφ, Γκέλε Αλούσεφ, Γκέοργκι Α. Μπάντζεφ (Μπάντζοφ), Γκεόργκι Τόντεφ, Γκεόργκι Ιάντσεφ, Ντζόλε Στόιτσεφ, Ντίμε Τοπάλοφ (Ντίμο), Ντιμίταρ Βελάκοφ, Ντιμίταρ Τσόκοφ, Ντίνε Ποπάλοφ, Ντίνε Ποπάνοφ, Ντόνος Χολέρης, Ιβάν Μίτσεφ Μίτσοφ), Ιλία Γκάσκοφ, Ιλία Ιταλιάντσετο, Ιλία Λέρινσκι, Ιβάν Ν. Ναούμοφ, Ιλία Π. Μίνκοφ, Κική Μάνγκοβα-Πόνιαβιτς, Κόλε Μάνγκοφ, Κόστα Ιβανόφ, Κοσταντίν Κότσεφ (Κων/νος Κωτσόπουλος), Κοσταντίν Κράστεφ, Κοσταντίν Τρίφονοφ, Κότσο Ρόμπεφ, Κράστο Ντιμιτρόφ, Λάζαρ Μπόσεφ (Χατζιμπόσεφ), Μίτσε Τίμεφ, Μίτσο Κούρτοφ, Μίτσο Νεντέλκοφ, Νάτσε Κάτιν, Νάτσο Κότσεφ, Νικ Βάνοφ, Νικόλα Νεντέλκοφ, Ρούσι Τρίφονοφ, Παντίλ Κότσεφ (Παντελής Νιτσόπουλος), Πάβλε Παβλόφ-Ντίμκο, Στάβρο Κότσεφ (Σταύρος Κωτσόπουλος), Στάβρο Κότσεφ (Σταύρος Κωτσόπουλος), Στέφαν Αποστόλοφ, Στόιτσε Ντ. Αλούσεφ, Στόιτσο Πετρόφ, Στοιάν Άπτσεβιτς, Τίπε Γκέλεφ Νίτσοφ, Τομ Πετσίνης, Τρύφων Χολέρης ή Ντούτσης, Χρίστο Ντιμιτρόφ.



Απεβίωσαν στην Μπάνιτσα

Αντόν Μίτσοφ, Βασίλ Ποπόφ, Γκεόργκι Παπάντσεφ, Ευστράτι Ντάτσεφ, Ζήση Ντούλαο, Ιβάν Ντέλτσεφ, Μίτσο Γκάνεφ, Πέτσο Σοιάνοφ, Σιλιάν Πάρντοφ, Στοιάν Τράιτσεφ, Τάλιο Φιλίποφ, Τεοφάν Κιπριάνοφ, Τοντόρ Κούρτεφ, Τράικο Νικόλοφ, Φιλίπ Κότσεφ, Χρίστο Κόλεφ, Χρίστο Τόνιοφ, Τσβέτκο Μίτσκοφ

Με καταγωγή από την Μπάνιτσα

Μάικλ Ζυγομάνης (Ντζογκομάνοφ)


This entry was posted on понеделник, януари 14, 2013 at понеделник, януари 14, 2013 and is filed under , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...