Επιστροφή........στο Βάμπελ (Μοσχοχώρι)  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , , , , ,


Το Βάμπελ, Μοσχοχώρι στα Ελληνικά (Μοσχοχώριον στην καθαρεύουσα), ως το 1927 Βάμπελι, είναι χωριό του δήμου Πρεσπών της Δυτικής Μακεδονίας της Ελλάδας, που σήμερα δεν υφίσταται. Η γεωγραφική του θέση βρίσκεται στα 2 χλμ βορειοδυτικά της Κρυσταλλοπηγής (Σμάρντες), 54 χλμ νοτιοδυτικά της Φλώρινας (Λέριν) και 40 χλμ βορειοδυτικά της Καστοριάς (Κόστουρ) στους πρόποδες του όρους Τρικλάριο στα Κορέστια.

Χάρτης του Βάμπελ με τις τοπικές ονομασίες των γύρω περιοχών,
η φωτογραφία είναι απο το http://vmbel.org/maps.shtml
Στην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Το χωριό αναφέρεται για πρώτη φορά, στα Οθωμανικά κατάστιχα, το 1530 με το όνομα Βίμπιλ με 84 οικογένειες. Τον 19 ο αιώνα το Βάμπελ είναι καθαρά Βουλγαρικό χωριό. Κατά μια εκδοχή το όνομα Βάμπελ σημαίνει πηγάδι. Ο Α. Σινβέ (“Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, Στατιστική και Εθνογραφική Μελέτη”), βασιζόμενος σε Ελληνικά στοιχεία, το 1878 γράφει ότι στην Βάμπελι ζουν 600 Έλληνες. Το 1889 ο Στέφαν Βέρκοβιτς (“Τοπογραφικό-Εθνογραφική περιγραφή την Μακεδονίας”) γράφει ότι στο χωριό έχει 135 Βουλγαρικές οικογένειες με 656 κατοίκους. Στο “Εθνογραφία των βιλαετίων Αδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης” που εκδόθηκε το 1878 στην Κωνσταντινούπολη και αντανακλά την στατιστική του ανδρικού πληθυσμού από το 1873, το Βέμπελ αναφέρεται ως χωριό με 150 οικογένειες και 420 κατοίκους Βούλγαρους.
Σύμφωνα με την στατιστική του Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία, Εθνογραφία και Στατιστική¨), το 1900 το Βάμπελ έχει 650 κατοίκους Βούλγαρους. Από το 1903 όλοι οι κάτοικοι στο Βάμπελ είναι υπό την σκέπη της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα της Βουλγαρικής Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός πληθυσμός”), το 1905 το Βάμπελ έχει 960 Βούλγαρους Εξαρχικούς.

Ενεργά μέλη της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) που εξολώθρευσαν την Ελληνική
επιτροπή στο Πισοδέρι, με επικεφαλή τον Σταύρο Τσάμη. Όρθιοι
Ιλία Στάβρεφ από το Βάμπελ (Μοσχοχώρι), Κάνο Τοντορόφ από την
Μπρέσνιτσα (Βατοχώρι), Λάζαρ Πάλτσεφ από το Βράμπνικ (Βερνίκι).
Καθιστοί Ναούμ Μάρκοφσκι από το Κόσινετς (Ιεροπηγή) και Ατανάς Πίροβσκι
Το Βάμπελ είναι ένα από τα χωριά της Καστοριάς που συμμετείχαν ενεργά στον αγώνα της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ). Στις 28 Μαρτίου 1903 η τσέτα του χωριού προστρέχει σε βοήθεια στο χωριό Σμάρντες (Κρυσταλλοπηγή) όπου ήταν περικυκλωμένες εκεί οι τσέτες των Μπορίς Σαράφοφ και Ιβάν Πόποφ, καθώς μαζί με την τσέτα από το χωριό Βράμπνικ (Βερνίκι), χτυπά από πίσω τον Τουρκικό στρατό. Κατά την εξέγερση του Ιλίντεν στις 25 Αυγούστου του 1903 το χωριό δέχθηκε ληστρική επιδρομή του Τουρκικού στρατού, 95 σπίτια κάηκαν, ενώ 8 άτομα σκοτώθηκαν (Ιβάν Στάβρεφ, Ιάνε Αντόνοφ, Νικόλα Πάντοφ, Ντιμίταρ Πάντοφ, Ναούμιτσα Λιάκοβα, Στάβρο Σπάσοφ, Τράντο Μίτρεφ και Νίτσα Τάσεβα). Σε σπηλιά κοντά στο χωριό 15 κάτοικοι του Βάμπελ αυτοκτονούν, για να μην πέσουν στα χέρια του εχθρού. Αυτοί είναι οι νεαροί Πέτρε Πάπα, Γκεόργκι Ναούμοφ, Τάρπο Λάζοφ, Νικόλα Ντιμιτρόφ, Αντόν Ντιμιτρόφ, Τσβέτκο Λάμπρεφ, Ναούμ Λάζοφ, Νικόλα Πένεφ, Βανγκέλ Τοντορόφ, Ναούμ Γκεοργκίεφ, Γκεόργκι Αντόνοφ, Ιάνι Κίροφ, Αντόν Κονσταντίνοφ, Ιάνι Χρίστοφ και Σοτίρ Μίτρεφ. Σκοτώθηκε σε μάχη και το μέλος τσέτας Πέτρε Χρίστοφ. Σύμφωνα με στοιχεία από τους ηγέτες της εξέγερσης του Ιλίντεν της περιοχής Καστοριάς, συμπεριλαμβανομένων των Βασίλ Τσεκαλάροφ, Λάζαρ Ποπτράικοφ, Πάντο Κλιάσεφ, Μανόλ Ρόζοφ και Μιχαίλ Ρόζοφ, που στάλθηκαν σε όλα τα ξένα Προξενεία στο Μοναστήρι (Μπίτολα) στις 30 Αυγούστου 1903, στο Βάμπελ κάηκαν όλα 120 σπίτια, αλλά δεν υπάρχουν στοιχεία για νεκρούς.

Σύμφωνα με τον Γκεόργκι Κονσταντίνοφ από την Μπίστριτσα, το Βάμπελ πριν τον Βαλκανικό Πόλεμο 1912 - 1913 έχει 120 Βουλγαρικά σπίτια.
Με την ανάφλεξη του Βαλκανικού Πολέμου το 1912 δύο άτομα από το Βάμπελ συμμετέχουν στον Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικο Εθελοντικό Στρατό.

Στην Ελλάδα

Κατά τον Βαλκανικό Πόλεμο στο χωριό μπαίνουν Ελληνικά στρατεύματα και μετά το τέλος του Β' Βαλκανικού Πολέμου μένει στην Ελλάδα. Κατά την δεκαετία του 20 πολλοί κάτοικοι του χωριού μεταναστεύουν στην Βουλγαρία, καθώς μόνο το 1924 επίσημα αναχώρησαν 71 άτομα. Το 1927 το Βάμπελ μετονομάστηκε σε Μοσχοχώριον. Μετά την ήττα της Ελλάδας από την Ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1941, στο χωριό δημιουργήθηκε τσέτα της Βουλγαρικής παραστρατιωτικής οργάνωσης Οχράνα. Στις 13 Ιανουαρίου 1948 έγινε εκεί το πρώτο συνέδριο του ΝΟΦ. Κατά τον Ελληνικό εμφύλιο πόλεμο (1946 – 1949) το χωριό καταστράφηκε πλήρως και ερημώθηκε. Κατά τις δεκαετίες 50 και 60 πολλοί από τους κατοίκους μετανάστευσαν στην Αμερική. Αργότερα οι Ελληνικές Αρχές εγκατέστησαν στο Βάμπελ καθώς και στα διπλανά χωριά Σμάρντες (Κρυσταλλοπηγή), Κόσινετς (Ιεροπηγή) και Ντάμπενι (Δενδροχώρι ) νομαδικές Βλάχικες οικογένειες από την Ήπειρο και την Θεσσαλία, οι οποίες όμως χρησιμοποιούν τα εδάφη του Βάμπελ κυρίως ως βοσκότοπο. Σήμερα το χωριό ανήκει διοικητικά στην Κρυσταλλοπηγή αλλά σχεδόν όλα και τα 150 σπίτια είναι ερείπια.

Απογραφές 1913 – 733 άτομα, 1920 – 574 άτομα, 1928 – 444 άτομα, 1940 – 483 άτομα.

This entry was posted on петък, декември 07, 2012 at петък, декември 07, 2012 and is filed under , , , , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...