Το Πειζάνοβο σε αναμνήσεις και τραγούδια  

Posted by Kokice in , , ,

Αρμονικές ήταν οι σχέσεις των συγχωριανών του Κοσμά Πρετσίστανσκι και των χωρικών από το πιο κοντινό Βουλγαρικό χωριό δίπλα στα οχυρωματικά τείχη της Θεσσαλονίκης, Κιρέτσκιοι. Οι κάτοικοι του Κιρέτσκιοι έφερναν στους μαστόρους από το Ντέμπαρ ασβέστη. Σαν να βλέπω ακόμα και σήμερα τους μαστόρους από το Ντέμπαρ, που τότε βρίσκονταν σε ένα κτίσμα, κάθε μέρα να κουβεντιάζουν με τους χωρικούς από το Κιρέτσκιοι, που ήταν ντυμένοι με ιδιάιτερα στολισμένες φορεσιές. Οι μεν ήρθαν από τα Αλβανικά βουνά, οι δε άλλοι ζούσαν κοντά στα τείχη της Θεσσαλονίκης, κουβέντιαζαν μετξύ τους ο καθένας με την δική του ιδιαίτερη διάλεκτο, με τα χαρακτηριστικά ένρρινα εν και ον. Μόνο που οι κάτοικοι του Κιρέτσκιοι που συνήθισαν την μαλακή διάλεκτο της Θεσσαλονίκης, συχνά δυσκολεύονταν έτσι γρήγορα να καταλάβουν την τραχιά προφορά της διαλέκτου από το Ντέμπαρ : ρόκα (ράκα- χέρι). Κόντε (καντέ= που). Τους κορόιδευαν. Τα πείραγματα και τα αστεία μεταξύ τους ήταν αμοιβαία. Αλλά για το Κιρέτσκιοι υπήρχε και λόγος να ενδιαφέρονται. Το χωριό αυτό κατά κάποιον τρόπο ξεχώριζε από τα άλλα χωριά πέριξ της θεσσαλονίκης. Η φορεσιά των κατοίκων του ήταν από τις πιο όμορφες των χωριών γύρω από τη πόλη. Οι ίδιοι οι κάτοιοί του ήταν καλλίγραμοι, όμορφοι άνθρωποι – ίδιοι μπολιάροι (ανώτερη τάξη). Οι γυναίκες τους – έξυπνες, καλές νοικοκυρές που αγαπούσαν την καθαριότητα. Τα παιδιά τους – όπως τα παιδιά στα παραμύθια, τόσο όμορφα και αξιαγάπητα έτσι όπως τα βλέπαμε στους αμπελώνες γύρω από το χωριό τους κοντά στην Θεσσαλονίκη.


Το καλοκαίρι του 1874 ήρθε ο δάσκαλος Χρίστο Ζαχάριεφ από το Τ. Πάζαρτζικ στο χωριό Κιρέτσκιοι ή Βάροβο όπως συνήθιζε να το αποκαλεί ο λαός με το παλιό του όνομα, για να ανοίξει εδώ Βουλγαρικό σχολείο. Αμέσως κατάλαβα και ενέκρινα τον πατριωτικό του σκοπό... Κοντά στην εκκλησία του χωριού νοκιάσαμε ένα δωμάτιο για σχολείο, το οποίο δεν χωρούσε πιο πολλούς απο 20 – 30 μαθητές. Θυμάμαι που κάποια Κυριακή μετά το τέλος της λειτουργίας, όλοι οι εκκλησιαζόμενοι ήρθαν στο νεοεπανδρωμένο Βουλγαρικό σχολείο και πολλοί έμειναν στην αυλή του αφού δεν μπορούσαν να χωρέσουν μέσα σ αυτό. Τότε ο δάσκαλος Χρίστο Ζαχάριεφ στάθηκε μπροστά στο μαζεμένο πλήθος, είπε λίγα λόγια και τους παρακάλεσε να στηρίξουν την προσπάθειά μας και να στείλλουν τα παιδιά τους στο Βουλγαρικό σχολείο, επειδή είναι Βούλγαροι και έτσι τα παιδιά τους να μάθουν και να καταλαβαίνουν καλύτερα την μητρική τους γλώσσα. Οι συγκεντρωμένοι ομόφωνα ευχαρίστησαν τον δάσκαλο για την προσπάθεια και υποσχέθηκαν να του συμπαρασταθούν.


Από το 1905 άρχισαν την δράση του οι αντάρτικες Ελληνικές ομάδες. Οι Τουρκικές Αρχές χαιρόντουσαν που οι γκιαούρηδες σκοτώνονταν μεταξύ τους και πάντοτε έκαμναν ότι δεν μπορούσαν να συλλάβουν τους Έλληνες αντάρτες και ότι αγνοούσαν και την ύπαρξή τους ακόμα. Γι αυτό τον λόγο οι γραικομάνοι δεν τολμούσαν να αφήσουν την Ελληνική εκκλησία. Σε κάποια χωριά οι κάτοικοι αποδέχτηκαν την κατάστασή τους, εξαγοράσθηκαν με κάθε είδους απολαβές από την Ελληνική αλλά και από την Τούρκικη πλευρά και μετατράπηκαν σε πιστούς γραικομάνους, ακραιφνείς εχθροί της δικής τους Βουλγαρικής καταγωγής. Σαν παράδειγμα τέτοιας μεταστροφής στην συμπεριφορά τους θυμάμαι το μεγάλο και πλούσιο χωριό Κιρέτσκιοι, σε απόσταση μιας ώρας από την Θεσσαλονίκη.
Όταν εγώ πήγα εκεί βόλτα το καλοκαίρι του 1904, οι κάτοικοι ευγενικά με κάλεσαν να τους επισκεφθώ εκ νέου.

Το 1906, όταν και πάλι επισκέφθηκα το Κιρέτσκιοι διαβαίνοντας με άλογο τον δρόμο κοντά σε ομάδα συγκεντρωμένων κατοίκων, τους χαιρέτησα με “ντομπάρ ντεν – καλή μέρα”, αυτοί μου απάντησαν βαρειά και σχεδόν απειλητικά με “καλημέρα κύριε”. Το παράδειγμα αυτό δεν είναι το μοναδικό βέβαια. Ιδιαίτερα μεγάλη επιτυχία είχε η Ελληνική προπαγάνδα στην περιοχή του Λαγκαδά, όπου είχα να παρατηρήσω πολλές περιπτώσεις, διαφορετικής διαβάθμισης Εξελληνισμού – που τρομοκρατημένοι Βούλγαροι, από φόβο και μόνο δήλωναν Έλληνες και γινόταν πιστοί γραικομάνοι και εχθροί του Βουλγαρισμού.


Ντίμκα μόμα, τάμου βάρβατ κιρατζίι,
κιρατζίι ραζλουκτσάναε
-Πόμοζ Μπόγκου, Ντίμκα μόμα!
-Ντάι Μπογκ ντόμπρο, κιρατζίι!
-Ντα το ντάντμε πουλοβίντα οτ βίνοτο,
ντα νι ντάες πουλοβίντα οτ πλάτνοτο!
-Νε βι σάκαμ πουλοβίντα οτ βίνοτο,
τουκ βι σάκαμ τόια μόμτσε,
ντε βι τέρα σέντουμ κόνιε,
σέντουμ κόνιε, όσουμ μάσκι!
-Το ι ι αρμάσανο, Ντίμκα μόμα!
-Ακό ι ι αρμάσανο, άρνο ντόμπρο, ντα σι όντι :
ακό νε ι, ντα μου πούκνατ σέντουμ κόνιε,
σέντουμ κόνιε, όσουμ μάσκι!

Κιρέτσκιοι, περιοχή Θεσσαλονίκης – Ελλάδα, χορωδία (Σαπκάρεβ 3, Νο 1133)

This entry was posted on сряда, декември 19, 2012 at сряда, декември 19, 2012 and is filed under , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...