Επιστροφή .....στην Κρίβα (Γρίβα)  

Posted by Kokice in , ,


Η Κρίβα (Γρίβα στα Ελληνικά, μέχρι το 1926 Κρίβα), είναι χωριό της Μακεδονίας στην Ελλάδα, ανήκει στον Δήμο Παιονίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας. Σύμφωνα με την απογραφή του 2001 έχει 813 κατοίκους. Γεωγραφικά το χωριό βρίσκεται σε απόσταση 4 χμ βορειοδυτικά της Γουμένισσας στις ανατολικές πλαγιές του όρους Πάικου. Κοντά στο χωριό υπάρχει το μοναστήρι “Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης”. 


Иконата на Св. Атанасий Велики" над
входа на едноименната църква
Η εικόνα του Αγ. Αθανασίου πάνω
απο την είσοδο της ομώνυμης εκκλησίας
Ιστορικά, ατην Οθωμανική Αυτοκρατορία

Σύμφωνα με την παράδοση (βασισμένη σε αφηγήσεις κατοίκων του χωριού), το χωριό υπάρχει απο τα τέλη του ΧV ή αρχές του ΧVΙ αιώνα. Γύρω από την πιο παλιά, ”Γκόρνα μάλα” (πάνω μαχαλάς), ξεφυτρώνουν καινούργιοι μαχαλάδες από τον τοπικό πληθυσμό ή από μεταναστεύσαντες από την δυτική Μακεδονία. Διαφορές στην ομιλουμένη (προφορά) στις γειτονιές του γίνονται αισθητές στις αρχές του ΧΧ αιώνα. Στο χωριό υπάρχει παλιά εκκλησία του “Αγίου Αθανασίου”.

Καθ όλη την διάρκεια της Τουρκοκρατίας ο πληθυσμός της πόλης (Γουμένισσα) και σε ακόμα τρία χωριά – Κρίβα (Γρίβα), Μποζόβιτσα (πιθανόν Μπαρόβιτσα- Καστανερή) και Τσέρνα Ρέκα (Κάρπη) απολάμβανε το προνόμιο της πλήρους δημοτικής αυτοδιοίκησης, καθώς απαγορεύονταν στους Τούρκους να εγκαθίστανται σ αυτούς τους “τέσσερις βακούφικους οικισμούς”. Αυτοί ήταν υποχρεωμένοι να ετοιμάζουν μάλλινα υφάσματα για τον στρατό του Μπεγκλερμπέι του Βαρδαρίου, ο οποίος ήταν υποχρεωμένος από τον Σουλτάνο να έχει διαθέσιμους 1500, καλά εξοπλισμένους ιππείς.

Σύμφωνα με τον Αστέριο Κουκούδη η Κρίβα είναι πρώην Μογλενορουμάνικο χωριό. Ο Α. Σινβέ (“ Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Στατιστική Μελέτη και Εθνογραφία”), βασισμένη σε Ελληνικές πηγές, το 1878 γράφει οτι στην Κρίβα, επαρχίας Βοδενών, ζουν 1020 Έλληνες. 
Το χωριό αποδέχεται την Βουλγαρική Εξαρχία. Τον Μάιο του 1880 συλλαμβάνονται οι Μουχτάρηδες σε αρκετά χωριά της περιοχής των Γιαννιτσών και ζητείται από αυτούς να επιβεβαιώσουν ότι είναι αξιόπιστοι, κάτι που θα μπορούσε να το κάνει μόνο ο Έλληνας Μητροπολίτης. Έτσι ο Μητροπολίτης κατάφερε να απαρνηθούν την Εξαρχία τα χωριά Κρίβα (Γρίβα), Μπαρόβιτσα (Καστανερή), Τσέρνα Ρέκα (Κάρπη), Τουσίλοβο (Στάθης), Πέτρεβο (Άγιος Πέτρος), Μπόζετς (Άθυρα), Ποστόλ (Πέλλα), Γκερακάρτσι (Γερακώνα) και Κονίκοβο (Δυτικό).


Силно повредените стенописи над
входа на църквата "Св.Атанасий",
по които в миналото ясно личаха
български надписи
Έντονα αλλοιωμένες τοιχογραφίες
πάνω απο την είσοδο της εκκλησίας
"Αγ. Αθανάσιος", που προφανως στο
παρεθλόν υπήρχαν Βουλγαρικές επιγραφές
Σύμφωνα με την στατιστική του Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία. Εθνογραφία και Στατιστική”) το 1900 στην Κρίβα ζουν 1300 Βούλγαροι Χριστιανοί. Μετά την εξέγερση του Ιλίντεν, το 1904 όλο το χωριό περνά υπό την σκέπη της Βουλγαρικής Εξαρχίας. Σύμφωνα με τον γραμματέα της Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός πληθυσμός”), το 1905 στην Κρίβα έχει 1600 Βούλγαρους Εξαρχικούς. Λόγω του υψηλού Βουλγαρικού φρονήματος των κατοίκων της, η Κρίβα είναι γνωστή ως “Μάλκατα Σόφια” (Μικρή Σόφια).
Μετά την επανάσταση των Νεότουρκων, το 1909 οι κάτοικοι του χωριού στέλνουν προς το Οθωμανικό Κοινοβούλιο το παρακάτω τηλεγράφημα :

“ Στο χωριό υπάρχουν 240 σπίτια, από τα οποία 10 είναι Πατριαρχικά ενώ τα 230 είναι Εξαρχικά. Η εκκλησία και το σχολείο χτίστηκαν κατά το παλιό καθεστώς, με την βοήθεια των φτωχών κατοίκων, ενώ σήμερα με το συνταγματικό καθεστώς αυτά μένουν κλειστά, παρόλο που εμείς οι Βούλγαροι ως Εξαρχικοί πληρώνουμε τακτικά εδώ και δέκα χρόνια όλους τους δασμούς. Τα δέκα σπίτια είναι Βούλγαροι στην εθνικότητα, αλλά αποκαλούνται Γραικομάνοι, μόνο επειδή αποδέχονται την Πατριαρχία, αυτοί παρόλο που δεν πρόσφεραν ούτε λιθαράκι κατά το χτίσιμο της εκκλησίας, συνεχίζουν να εκκλησιάζονται στην εκκλησία και στο σχολείο φοιτούν μόνο 5-6 δικά τους παιδιά, ενώ εμείς οι Βούλγαροι, 230 σπίτια, μένουμε χωρίς εκκλησία και σχολείο και δεν έχουμε που να προσευχηθούμε ενώ τα παιδιά μας περιφέρονται στους δρόμους. Εμείς, πατεράδες των παιδιών, στρεφόμαστε πρώτα στον Θεό και ύστερα απευθύνουμε έκκληση προς τους βουλευτές, ως καλούς πατριώτες, ν ασχοληθούν με αυτό το πρόβλημα και να βάλλουν τέρμα σε παρόμοιες αδικίες, οι οποίες μπορούν να μας απογοητεύσουν. Εκ μέρους των κατοίκων του χωριού Κρίβα ο Κοινοτάρχης Κόστα Μίτρε”.

Το φθινόπωρο του 1910 ο Αποστόλ βοεβόδας, ξανά παράνομος, μπαίνει στην Κρίβα και εκφωνεί δημόσιο λόγο. Αποτέλεσμα αυτού στις 26 Σεπτεμβρίου στο χωριό συλλαμβάνονται 80 άτομα.
Σύμφωνα με στοιχεία της Εξαρχίας το 1910 η Κρίβα έχει 224 οικογένειες, 962 Βούλγαρους κατοίκους και μία εκκλησία.

Με την ανάφλεξη του Βαλκανικού Πολέμου το 1912 27 άτομα από την Κρίβα ενσωματώνονται στον Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικο Εθελοντικό στρατό. Μία βδομάδα πριν την έναρξη του πολέμου στην Κρίβα έγινε σύσκεψη των ηγετών της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) της περιοχής, με επικεφαλή τον Ίτσκο Ντιμιτρόφ. Μετά από προδοσία απο Γραικομάνους, το χωριό περικυκλώθηκε και για τρεις μέρες εκεί διεξάγεται μάχη, στην οποίαν οι Τούρκοι χρησιμοποίησαν ορεινό πυροβολικό. Η τσέτα αποσύρθηκε χωρίς απώλειες, η Κρίβα όμως κάηκε ολοσχερώς.

Στην Ελλάδα
Паметника на Спирос Франгопулос,
който след натрапеното му поставяне
в центъра на селото, бе разбит
с чук от местен жител
Το άγαλμα του Σπύρου Φραγγόπουλου,
το οποίο μετα την αναγκαστική του
τοποθέτηση στο κέντρο του χωριού,
το έσπασε με σφυρί κάτοικος του χωριού.

Κατά την διάρκεια του Βαλκανικού Πολέμου στο χωριό μπαίνουν Ελληνικά τμήματα, ενώ με το τέλος του Συμμαχικού (Β' Βαλκανικού) η Κρίβα ανήκει στην Ελλάδα. Το 1914 κοντά στο χωριό χτίστηκε εκκλησία “Προφήτης Ηλίας”. Τμήμα των Βούλγαρων κατοίκων της μετανάστευσαν στην Βουλγαρία. Στην δεκαετία του 20 στο χωριό εγκαθίστανται Έλληνες πρόσφυγες. Το 1928 το χωριό είναι μικτό τοπικό-προσφυγικό με 16 προσφυγικές οικογένειες και 79 κατοίκους πρόσφυγες. Σύμφωνα με τον Τοντόρ Σίμοφσκι το 1961 η Κρίβα έχει 1280 κατοίκους, από τους οποίους μόνο εκατό περίπου είναι Έλληνες πόντιοι. Στις 15 Αυγούστου 1986, άγαλμα του Έλληνα αντάρτη Σπύρου Φραγγόπουλου στην Κρίβα, το έσπασε με σφυρί κάτοικός της. 
 
Επίσημες απογραφές
1981 – 861 κάτοικοι
1991 – 779 κάτοικοι
2001 – 813 κάτοικοι

Αφηγείται (το 1979) ο Κίρο Ζέγκλεφ 75 χρονος που μετανάστευσε απο την Κρίβα στο Νεσέμπαρ.

Από το βιβλίο των Μπλαγκόι Σκλίφοφ και Εκατερίνα Σκλίφοβα. Βουλγαρικές διάλεκτοι, κείμενα από την Αιγαιακή Μακεδονία, Σόφια 2003, σελ 210.
Ιβάν Κότσιβ Γκότιφ μπέσε κουμίτιν, φατέν ουτ-τούρτσιτε ι-σαντέν στο ι-εντνά γκουντίνα ζατβόρ. Ντβανάιστα γκουντίνα, κόγκα ντουιντέ Γκάρτσια, γκου-ουσταβίια πακ ουβ-ζατβόρουτ. Ντβάισι ι-τρέτα γκουντίνα μου-ντάβαλ ουμ εντνό Γκάρκ, μου-βέλε : “Ποντάι μόλμπα, ότι σι-Γκάρκ ι-κε-τα ουσλουμπόντατ. Άκο σάκας, νάπκουμ (σέτνε) όντι ουβ-Μπουγκάρια”. Α-όν μου-καζά να-Γκάρκουτ : “Κακ-ντα-σα πίσαμ Γκάρκ, κόγκα σουμ Μπούγκαριν ι-σάκαμ κουτού Μπούγκαριν ντα-ούμραμ. Ιβάν Γκότιφ ουμρέ ουφ-Σόλουνσκουτ ζατβόρ Ιντί-κουλέ κουτού Μπούγκαριν ντβάισι ι-σέστα, ντβάισι ι-σέντμα γκουντίνα. Σους-σάστουτ μπέσε ουβ-ζατβόρουτ ι-μόιτο μπάιο (μπάιο 'πο-βάζρ'αστεν οτ μπαστάτα τσίτσο') Ιβάν Τάνιφ Ζέγκλιφ ι-γκλαβατάρουτ να-κουμίτιτε ουφ-σέλτο Μίταρ Ρόπκουφ. Μόιτο μπάιο μπιγκά ουντ-ζατβόρουτ, ντουιντέ ουβ-Μπουγκάρια. Να-Μίταρ Ρόπκουφ γκου-ουτρούια Γκάρτσιτε ουβ-ζατβόρουτ.


                                            
                  Σφάτμπα ζαφατίμε

Σφάτμπα ζαφατίμε Μαρίιο να μάικα,
σφάτμπα ζαφατίμε, Μάρο, τσέλα νεντέλια,
τσέλα νεντέλια, Μάρο, ζάρντι τέμπκα.
Πίσμο μι τι ντοιντέ, Μάρο, οτ βοιβόντατα,
οτ βοιβόντατα, Μαρίιο, οτ μπάιτο Ποστόλ.
Βο πίσμοτο πίσα, λίτσνα Μαρίιο,
βο πίσμοτο πίσα, Μάρο, ντα σε οστάβιτε.
Ντα σε οστάβιτε, Μαρίιο, σο Ίτσκο Καόσεφ.
Ντα σε οστάβιτε, Μάρο, ροντά στε μπίλι.
-Α μπρε, μπάι Ποστόλε, μίλι μπάι Ποστόλε
κα νε μπέχμε ροντά, μπάιο, τρι γκοντίνι,
κα στάναχμε ροντά, μπάιο, ου βα νεντέλια?
Μολμπά τι σε μόλιαμ, μίλι μπάι Ποστόλε,
μολμπά τι σε μόλιαμ, μπάιο, ντα νε νι καιντίσας.
Ντα νε νι καιντίσας, μπρε μπάιο,
ντα νε νι ραζντέλις.
-Γκαιλέ νι μου μπέρι, Μαρίικε να μπάιο.
Μπάιο κετι νάιντε, Μάρο, μόμτσε σπρίτου τέμπε.
-Κλέτβα τι οστάβαμ, α μπρε, Ίτσκο Καόσεφ,
κλέτβα τι οστάβαμ, Ίτσκο ντα νε σε ζένις,
ντα νε σε ζένις, Ίτσκο, βο σέλο Κρίβα 



Сватба зафатиме

Сватба зафатиме, Марийо на майка,
сватба зафатиме, Маро, цела недела,
цела недела, Маро, зарди тебка.
Писмо ми ти дойде, лична Марийо,
Писмо ми ти дойде, Маро, от войводата,
от войводата, Марийо, от байто Постоль.
Во писмото писа, лична Марийо,
во писмото писа, Маро, да се оставите,
да се оставите, Марийо, со Ичко Кьосев.
да се оставите, Маро, рода сте били.
- А бре, бай Постоле, мили бай Постоле,
ка не бехме рода, байо, три години,
ка станахме рода, байо, у ва недела?
Молба ти се молям, мили бай Постоле,
молба ти се молям, байо, да не ни кайдисаш.
Да не ни кайдисаш, бре байо,
да не ни разделиш.
- Гайле ниму бери, Марийке на байо.
Байо ке ти найде, Маро, момче сприту тебе.
- Клетва ти оставам, а бре, Ичко Кьосев,
клетва ти оставам, Ичо, да не се жениш,
да не се жениш, Ичко, во село Крива.

This entry was posted on петък, юни 15, 2012 at петък, юни 15, 2012 and is filed under , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...