"Οι ήρωες" της σφαγής στην Ζαγορίτσανη (Μέρος Δεύτερο)  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

Κατά τον 19 ο αιώνα η Ζαγορίτσανη είναι ένα από τα κύρια κέντρα της Βουλγαρικής Αναγέννησης στην περιοχή της Καστοριάς και πήρε το ψευδώνυμο Μικρή Σόφια [Report on the Macedonian Movement in Area Florina 1944. (By Capt. P. H. Evans, Force 133)]. Ο πληθυσμός της Ζαγορίτσανης στις αρχές του 20 ου αιώνα ήταν σχεδόν εξ ολοκλήρου Βουλγαρικός Εξαρχικός και στο χωριό λειτουργούν δύο Βουλγαρικά σχολεία [Brancoff, D.M. "La Macédoine et sa Population Chrétienne". Paris, 1905, рр. 180-181.]. Ο πληθυσμός του συμμετέχει στον εθνικοαπελευθερωτικό επαναστατικό αγώνα της Εσωτερικής Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικης Επαναστατικής Οργάνωσης (ΕΜΕΟ) και παίρνει μέρος στην εξέγερση του Ίλιντεν. Για την καταστολή της εξέγερσης το χωριό κάηκε από τον τουρκικό στρατό στις 15 Αυγούστου του 1903, ενώ ανάμεσα σε 55 [Македония и Одринско (1893-1903). Мемоар на Вътрешната организация, 1904, стр. 202.] - 150 [Чекаларов, Васил. Дневник 1901-1903 година, Ива Бурилкова, Цочо Билярски, ИК „Синева” София, 2001, стр. 294.], είναι οι γυναίκες, παιδιά και γέροντες που εσφάγησαν. Ο Βρετανός δημοσιογράφος Henry Brailsford επισκέφθηκε το χωριό και φωτογράφησε τα ερείπια της Ζαγορίτσανης [H. Brailsford, „Macedonia: Its Races and Their Future“, Methuen & Co., London, 1906,p.159-165].


Μετά την εξέγερση του Ίλιντεν, ο Ελληνικός ένοπλος Αγώνας στη Μακεδονία ενεργοποιείται. Η Ελληνομακεδονική επιτροπή στην Αθήνα ξεκίνησε την αποστολή ένοπλων ομάδων στο εσωτερικό, που καθοδηγούνται από τον Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη.Ο σκοπός της οργάνωσης σύμφωνα με τον Παύλο Μελά είναι:


Κείμενο από το Αλμανάκ Μακεδονία:
“Ο Έλληνας Μητροπολίτης Καστοριάς,
ο καιμακάμης και στρατιωτικοί
ηγέτες δίπλα στο πυροβόλο που είναι
στραμμένο εναντίον Βουλγαρικών χωριών.“
Πρέπει να εμποδίσουμε τους Βούλγαρους να κάνουν πάλι κακουργήματα και να επαναλάβουν την ψευτοεξέργεση που κάνανε τον προηγούμενο χρόνο επειδή όλος ο κόσμος είναι έτοιμος να αναγνωρίσει ότι εδώ υπάρχουν μόνο Βούλγαροι. Αυτό πρέπει να γίνει φέτος και του χρόνου μπορούμε να εργαστούμε και για την ελευθερία [Силянов, Хр., „Освободителните борби на Македония“, Том II, стр. 139.].   


Ο Ελληνικός αγώνας τίθεται στη υπηρεσία των τουρκικών αρχών και υποστηρίζει την καταστροφή των Βουλγαρικών τσετών. Σύμφωνα με τον επικεφαλής Οθωμανό επιθεωρητή Χιλμί Πασά:


Οι πράξεις των Ελληνικών αντάρτικων ομάδων, παρόλο που είναι παράνομες και θα έπρεπε να τιμωρούνται, αλλά επειδή αυτές οι ομάδες αγωνίζονται μόνο εναντίον των Βουλγαρικών τσετών, ενώ όταν συναντώνται με τον τακτικό στρατό παραδίδονται χωρίς να κάνουν χρήση όπλων – η εκδίκασή τους ανατέθηκε σε τακτικούς δικαστές. Έχουμε μια έκθεση από τον Συνταγματάρχη Leon Lamush ότι υπάρχει περιστατικό όπου σε μια μάχη με Βουλγαρικές τσέτες στην περιοχή των Γιαννιτσών, οι αντάρτες βοηθούσαν τον τουρκικό στρατό και οι τραυματίες τους, θεραπεύτηκαν σε τουρκικά στρατιωτικά νοσοκομεία [Документи на Балканската история, София, 1942 г., т.4, доклад 447 и 25, цитирано по: Благой Петров, „Наранената земя“, Алкор, Бургас, 1995.].   


Σύμφωνα με τον Γερμανό Καραβαγγέλη :


...η συμμαχία με τους Τούρκους είναι μόνο προσωρινή. Θα ρθει η μεγάλη μέρα που ο Ελληνισμός θα διεκδικήσει τα δικαιώματά του. Αλλά πρέπει πρώτα να συντριβούν οι Βούλγαροι [Brailsford, Henry N. Macedonia: Its Races and Their Future, Methuen & Co., London, 1906, p. 194.].   


Για τον λόγο ότι η Ζαγορίτσανη συμμετείχε ενεργά στην εξέγερση, δεν δέχθηκε την πρωτοκαθεδρία του Πατριαρχείου της Κωνσταντινουπόλεως [Сониксен, Алберт, „Изповедта на един македонски четник“, Изд. на Отечествения фронт, Трето издание, София, 1983 г., бел. 23] και αποτελεί εμπόδιο στις Ελληνικές ιδέες ο αντάρτης Γεώργιος Τσόντος (Καπετάν Βάρδας) αποφάσισε να "τιμωρήσει" το χωριό. Συγκεκριμένος λόγος για αυτό είναι το κάψιμο από τσέτες της ΕΜΕΟ δύο μοναστηριών κοντά στο χωριό Άγιος Νικόλαος, που ήταν κέντρα του Ελληνικού ένοπλου αγώνα στην περιοχή. [Каравангелис, Германос, „МАКЕДОНСКАТА БОРБА (СПОМЕНИ)“, приложение към „ВАСИЛ ЧЕКАЛАРОВ, ДНЕВНИК 1901-1903 г.“, Ива Бурилкова, Цочо Билярски, ИК „Синева” София, 2001 г., стр. 359.] Σύμφωνα με τον Σταμάτη Ράπτη οι αντάρτες είχαν διαταχθεί να σκοτώσουν όλους τους κατοίκους άνω των 16 ετών. Η διαταγή δόθηκε από “ένα πρόσωπο στο οποίο οι εκδικητές έχουν τυφλή εμπιστοσύνη" [Σταμάτη Ράπτη, „Ιστορία του Μακεδονικού αγώνος“, стр. 1002]. Ο ίδιος ο Γερμανός Καραβαγγέλης δίνει μια λίστα διακεκριμένων Βουλγάρων που ο Καπετάν Βάρδας πρέπει να σκοτώσει [Каравангелис, Германос, „МАКЕДОНСКАТА БОРБА (СПОМЕНИ)“, приложение към „ВАСИЛ ЧЕКАЛАРОВ, ДНЕВНИК 1901-1903 г.“, Ива Бурилкова, Цочо Билярски, ИК „Синева” София, 2001 г., стр. 359.].


Η ομάδα του Καπετάν Βάρδα.
Ποίημα για τη σφαγή της Ζαγορίτσανης από τον Παύλο Γύπαρη [Λάζαρης, Γιάννης, „Το μακελειό της Ζαγορίτσανης“]


Αρχηγοί κι οπλαρχηγοί όλοι πλειοδοτούνε,
«στο κέντρο αυτό οι Βούλγαροι πρέπει να κτυπηθούνε».


Η τρομερά απόφαση ελήφθη ένα βράδυ,
να στείλουν 92 Βουλγάρους εις τον Άδη!
Με λύσσα να εκδικηθούν όλοι αποφασίσαν,
πρώτη φορά τέτοια σφαγή όλοι τους εποθήσαν...
Κι εισήλθανε εις την Μονή Αγίων Αναργύρων
κι εκάθησαν εις τα κελιά που ήτανε τριγύρω,
Την Εκκλησιά οι Βούλγαροι την είχανε καμμένη,
προ δυό μηνών προτήτερα την είχαν ληστεμένη!


Κι όσοι εκ των εκδικητών ήσαν νεοφερμένοι,
και είδαν την εκκλησία μας έτσι αποτεφρωμένη,
«εκδίκηση» φωνάξανε, «να τρομοκρατηθούνε,
την Ιερά θρησκεία μας να την σεβαστούνε».


Όλοι με μια ορμητική ιδέα προχωρούνε,
τη Ζαγορίτσα ήθελαν στις φλόγες να τη δούνε.
Ο Βάρδας εκ του δυτικού μέρους επροχωρούσε
κι ο Μάλλιος εξ ανατολών την επολιορκούσε.

Όλοι επλησιάζανε και ο σαλπιγκτής σημαίνη,
μπαίνουν στη Ζαγορίτσανη, την πολυ-παινεμένη.
Ο Πούλακας και ο Μακρής, άνοιξαν το ντουφέκι
και στους Βουλγάρους ρίξανε
φωτιά κι αστροπελέκι.


Παύλος Γύπαρης
Όλοι επροχωρουσανε να μπούνε εις την μάχη,
ο Καραβίτης και πολλοί άλλοι Βουλγαρομάχοι,
κι ο Βάρδας, σαν το κεραυνό,
στη μάχη μέσα μπαίνει,
και όλους τους εκδικητάς με λόγια τους θερμαίνη.
Αητοί πετάνε γύρω του, λιοντάρια παν κοντά του,
και γράφει με το ξίφος του ο Βάρδας τ’ όνομα του,
και ο Καούδης, στην κορυφή,
φύλαγε τα πλευρά του.


Ο Κουκουλάκης προχωρεί μέσα στο πανηγύρι,
του Καραβίτη ερρίξανε από 'να παραθύρι,
ο Κλείτος και ο Πήχεων, με το σπαθί στο χέρι,
και ο Γκούτας, ο αμίμητος, όπου δεν έχει ταίρι...


Μα δεν εμπόραγε κανείς για να τους συγκράτηση,
το αίμα το Βουλγαρικό έτρεχε σαν τη βρύση!
Σκοτώνουν οι εκδικηταί όσους να βρουν μπροστά των,
φθάνει να είναι Βούλγαροι, γιατί πονεί η καρδιά των.


Τρέλλα 'χε τους εκδικητάς πιάσει την ώρα εκείνη,
μανιακά φωνάζανε «εκδίκηση να γίνει!»
Άγγελοι, γίναν δαίμονες, εις την καρδιά, στην όψη,
γιατί Βουλγάρων είχανε πολλά κεφάλια κόψει.


Όλη ή Ζαγορίτσανη με πτώματα εστρώθη
και είναι θαύμα αληθινά Βούλγαρος πώς έσώθη!
Πολλοί επυροβολούσανε από τα σπίτια μέσα,
μα μπήκανε οι εκδικηταί και τους εξεμπέρδεψαν,
κομίτες, δημογέροντας, και ψεύτικους παππάδες,
όλοι, Αρχηγοί και Οπλαρχηγοί, γινήκαμε πασάδες...


Όπου έγινε αντίστασις έκαψαν και τα σπίτια,
γιατί είχανε οι εκδικηταί τον πόνο μέσ' στα στήθεια.
Αυτά αποτελούσανε την φρικαλέα εικόνα,
θα το θυμούνται οι Βούλγαροι ολόκληρον αιώνα.

Τα ονόματα των θυμάτων :


Νόλε Ντούκοφ (100 χρόνων), Τάσι Ράποφ (50), Μίτε Λάζοφ (56), Κούζο Σαμαρτζίεφ (48), Ιβάν Κολοκοτρόνκιν (25), Ιάνι Κάντζοφ (58), Χρίστο Κάντζοφ (48), Ίτσο Μαράζετο (60), Μίτε Φίλτσοφ (50), Μίτε Ιότκιν (50), Στοιάν Κονσταντόφ (75), Κιριάκο Σαπουνάροφ-Παλιάτσο (40), Πέταρ Σλάτοφ (47), Νόλε Μάντσεφ (20), Γκίρο Βασίλεφ-Μόντι (70), Μίτε Πογκόντσεφ (70), Πέταρ Ματσούρεφ (55), Σίντο Βούλεφ (51), Νικόλα Μπλάτσεφ (54), ο γιός του Γκεόργκι (17), Μάρκο Βανγκέλοφσκι-Κάλφατα (75), Ιάνε Κουρουβέσοφ (60), Γκίλο Κουρουβέσοφ (45), Τάσι Κουρουβέσοφ (40), Ζίσο Ντιμοβίτσιν (75), Ο γιός του Πέτρετο (14), Ιάνε Ζαφιράκοφ (20), Μίτε Κονσταντίνκιν (50), Γκεόργκι Ρόνζα- Γκοβεντάρινα (65), Γκεόργκι Ταγκάροφ (26), Χρίστο Τέμοφ (63), Ντιμίταρ Κόντεφ (40), Ντίνε Τσουτσούλεφ-Ντάσκαλο (45), Κούζο Ντρέντοφ (76), Ντίνε Κόλεφ-Μπουσουνάντσεφ (25), Κόλε Ιουνάκο (18), Φίλε Γκιόντσεφ (50), ο γιός του Στοιάν (20), Ιάκο Εβρέινα-Πραματάρ (70), Παντέβιτσα Μιτάλκοβα (25), η γυναίκα του σκοτωμένου Βασίλ Τσίτσοφ-Τάρπα (45), Τάνα-κόρη του Μουχτάρη Ιάνε Κάντζοφ (14), η κόρη του Κούζο Σαμαρτζίιατα-Ανγκελίνα (10),  η κόρη του ιδίου-Έλένη (7), η κόρη του ιδίου-Μαρία (4), η μητέρα τους Σουλτάνα (40), Πόπ Στέφαν (60), Βανγκέλ Γκάτσοφ (70), Νικόλα Κονσταντόφ (75), Κούζο Νάνοφ (55), Κούζμαν Κονσταντόφ (75), Μίτε Σκλίφα (65), Βάνουκ Κίροφ (50), Κόλε Ίλκο Ντούκοφ (30), Βασίλ Τσίτσοφ (55), Ναούμ Μίσκοφ-  Ντράσκατα (65), Αντόν Πετσιτίκοφ (50), Ιάντσο Τουρουφίεφ (50), Νάκι Καλέσιν-Γκαινταρτζίατα (47), Κόστα Σέφοφ (65), ο Δήμαρχος και η κόρη του.


Σήμερα στην Ζαγορίτσανη ζουν ακόμα απόγονοι των αθώων θυμάτων που χάθηκαν σε μια από τις πιο βάναυσες σφαγές που έκαναν Έλληνες αντάρτες. Και παρόλο που οι τάφοι τους δεν υπάρχουν πια και τα ονόματα των απογόνων τους είναι αλλαγμένα σε ελληνόφωνα, το αίμα που χύθηκε αναίτια, γέρων, νέων ανθρώπων και παιδιών, δεν έχει ξεχαστεί.

This entry was posted on неделя, март 25, 2012 at неделя, март 25, 2012 and is filed under , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...