"Οι ήρωες" της σφαγής στην Ζαγορίτσανη (Μέρος Πρώτο)  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

Η Ελληνική ιστοριογραφία για πάνω από 100 χρόνια αποκρύπτει, υποτιμά και αλλοιώνει αυτό το γεγονός. Οι μελετητές του "Μακεδονικού Αγώνα" συνειδητά το αγνοούν, παρότι δεν είναι ούτε το πρώτο ούτε το τελευταίο αυτής της μορφής. Με παρόμοιο τρόπο οι αντάρτες επιτίθενται και καταστρέφουν τα χωριά Νεβόλιανη (Σκοπιά), Ζελένιτσε (Σκλήθρο), και Γκόρνο  Καρατζόβο (Μονοκκλησιά) και κάνουν πολλές άλλες προσπάθειες, όμως οι ομάδες τους καταστρέφονται από την τοπική αντίσταση. Το περιστατικό στην Ζαγορίτσανη αποδεικνύει τα παρακάτω γεγονότα: οι Έλληνες αντάρτες μάχονται κυρίως εναντίον του φιλήσυχου Βουλγαρικού πληθυσμού, με την συνεργασία ή την αδράνεια των Τουρκικών Αρχών και του στρατού, οι Ευρωπαίοι παρατηρητές αντιλαμβάνονται αυτά τα γεγονότα και τα επόμενα χρόνια αναγκάζουν την Ελλάδα να σταματήσει την χρηματοδότηση του αντάρτικου κινήματος και επίσης το γεγονός ότι οι αντάρτες δεν υπάρχει τρόπος να αποτελέσουν ήρωες του πληθυσμού στην Αιγαιακή Μακεδονία καθώς ο βασικός σκοπός των Κρητικών και των Πελοποννησίων είναι η εκκαθάριση των σλαβόφωνων, ανεξαρτήτως της Εθνικής τους συνείδησης. Αυτό αποδεικνύεται πλήρως στην περίοδο 1913 - 1949 όταν όλοι οι σλαβόφωνοι υπομένουν πρωτόγνωρες φρικαλεότητες και απάνθρωπη μεταχείριση από τους "απελευθερωτές" τους.



Έλληνες Αξιωματικοί που συμμετείχαν  στον Μακεδονικό Αγώνα
(1904-1908), ανάμεσά τους και οι "ήρωες" της Ζαγορίτσανης.
Έλληνες αντάρτες των Γεωργίου Τσόντου, Ευθύμιου Καούδη, Γεωργίου Μακρή και Παύλου Γύπαρη, οι κατετάνιοι Ιωάννης Καραβίτης, Θεόδωρος Κουκουλάκης, Ιωάννης Κ. Πούλακας, Στέφανος Δούκας και Φίλιππος Κιτρινιάρης θα επικεντρωθούν στο ελληνικό χωριό Λόσνιτσα (Γέρμας). Στις 20 Μαρτίου 1905 ο συνολικός αριθμός υπερβαίνει τους 300 [Силянов, Христо, „Освободителните борби на Македония“, Том II, стр. 139.]. Στις 24 Μαρτίου 1905 ο Ιταλός αξιωματικός της Τουρκικής χωροφυλακής που υπηρετεί στην Καστοριά Κοσμά Εμίλιο Μανέρα λαμβάνει την πληροφορία σχετικά με την ετοιμαζόμενη πράξη των ανταρτών και διατάζει τον Τούρκο αξιωματικό Νιαζίν Μπέη να διανυκτερεύσει στην Ζαγορίτσανη το ίδιο ακόμα βράδυ, αλλά αυτός με δική του πρωτοβουλία διαμένει με την ομάδα του στο κοντινό χωριό Κομανίτσοβο (Λιθιά) [Патеров, Илия Г., „Загоричани“, Издание на Загорицкото дружество “Илинден”, София, 1930 г., стр. 15.]. Κοντά, στην Κλεισούρα βρίσκεται και η Τουρκική στρατιωτική φρουρά, ωστόσο, η κίνηση και η δράση των ανταρτών πέρασαν απαρατήρητες. Παραμένουν αμφιβολίες κατά πόσο υπήρχε μυστική υποστήριξη από την πλευρά της επίσημης Τουρκικής αρχής, όπως για παράδειγμα στην επιστολή του Γερμανού Καραβαγγέλη προς τον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης το 1902, στην οποίαν αναφέρονται τα εξής:

Ο Τούρκος γενικός επικεφαλής Νεσάτ Πασάς μέσω των συμβούλων θέλησε να μάθει την άποψή μου σχετικά με την αποστολή μονάδας για να απομακρύνει τις Βουλγαρικές συμμορίες. Του απάντησα, ότι για να καταστραφούν οι Βουλγαρικές συμμορίες θα έπρεπε μέσα σε μια νύχτα να πολιορκήσουν τουλάχιστον 40 χωριά και να συλληφθούν ζωντανοί, όλα τα μέλη των συμμοριών [Тзавелла, Христофор. „Кръстникът на първите войводи на ВМОРО и ВМОК отец Търпо Поповски“, Македония прес, София 2003 г., стр. 33-34.].


Ο Γερμανός Καραβαγγέλης , πίσω του ο Κοσμά
Εμίλιο Μανέρα και άλλοι Τούρκοι αξιωματικοί.

Στις 25 Μαρτίου (7 Απριλίου, νέο ημερολόγιο) του 1905, στην θρησκευτική εορτή του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου, αντάρτικες ομάδες εισβάλλουν νωρίς το πρωί στην Ζαγορίτσανη. Η επίθεση αυτή συνοδεύεται με τους ήχους από πολεμικές σάλπιγγες που χρησιμοποιούνται από τον Τούρκικο στρατό για ειδοποίηση. Αυτό αποτελεί μέρος της τακτικής των ανταρτών οι οποίοι γνωρίζουν ότι οι Βούλγαροι θα κρύψουν τα όπλα τους, για να μην βρεθούν, σε περίπτωση που γίνει έρευνα από τις τουρκικές αρχές [Σταμάτη Ράπτη, „Ιστορία του Μακεδονικού αγώνος“, стр. 990]. Στο χωριό εκδηλώνονται φωτιές από όλες τις πλευρές και οι αντάρτες μαζεύουν 20 άτομα επιφανείς ενήλικες στο κέντρο της Ζαγορίτσανης. Μετά από δύο ώρες αποσύρονται μαζί μ αυτούς στο βουνό Βάρμπιτσα, όταν καταφθάνει και ο Τουρκικός στρατός με επικεφαλή τον Νιαζίν Μπέη ενώ οι χωρικοί είχαν φύγει κατά την εισβολή σε γειτονικά χωριά. Στο χωριό σκοτώθηκαν 39 αγόρια και άνδρες και 7 κορίτσια και γυναίκες. Στο βουνό Βάρμπιτσα πυροβολήθηκαν 14 άνδρες, ανάμεσα τους και ο ιερέας παπά Στέφαν 60 ετών. Μαζί με τον Πρόεδρο του χωριού και την κόρη του, ο συνολικός αριθμός όσων σκοτώθηκαν είναι 62 άτομα, ενώ τραυματίστηκαν άλλα έξι. Από όσους είχαν συλληφθεί ένας άνθρωπος γύρισε στο χωριό [Патеров, Илия Г., „Загоричани“, Издание на Загорицкото дружество “Илинден”, София, 1930 г., стр. 4.].

Ακόμη από την ώρα της εισβολής, από το χωριό στάλθηκαν δύο αγγελιοφόροι για να ενημερώσουν τις αρχές στο Μοναστήρι για αυτό που είχε συμβεί, αλλά αυτοί όμως είχαν συλληφθεί. Αντ αυτών ο Ατανάς Κόκοφ από το χωριό Βέργα ενημέρωσε τους Πρόξενους Αυστρο-Ουγγαρίας και Ρωσίας για το τι συνέβη [Патеров, Илия Г., „Загоричани“, Издание на Загорицкото дружество “Илинден”, София, 1930 г., стр. 9.]. Το βράδυ στη Ζαγορίτσανη καταφθάνει αυτοπροσώπως ο αξιωματικός χωροφυλακής Κοσμά Εμίλιο Μανέρα, ο οποίος δεν επιτρέπει να ταφούν οι νεκροί έτσι ώστε διεθνής επιτροπή να διερευνήσει αυτό που συνέβη. Ο Καιμακάμης Καστοριάς διέταξε τα πτώματα να ταφούν, αλλά οι χωρικοί δεν συμμορφώθηκαν με την διαταγή του. Μετά από τέσσερις ημέρες στην Ζαγορίτσανη έφτασε επιτροπή η οποία απαρτίζεται από τον Πρόξενο Αυστρουγγριάς Όσκαρ Προχάσκα, τον Ρώσο Πρόξενο Κάλ , δύο Ιταλοί, τρεις Τούρκοι αξιωματικοί και ο Ναούμ Τέμτσεφ που καταγόταν από την Ζαγορίτσανη αλλά ζούσε στο Μοναστήρι. Σ αυτούς οι χωρικοί της Ζαγορίτσανης παραδίδουν μια γραπτή δήλωση, διαμαρτυρία, ενώ οι χωρικοί από τα γύρω χωριά διαμαρτύρονται. Μετά την σφαγή μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Ζαγορίτσανης μετανάστευσε στην Βουλγαρία και στις ΗΠΑ [Патеров, Илия Г., „Загоричани“, Издание на Загорицкото дружество “Илинден”, София, 1930 г., стр. 6-10.].



Ψήφισμα της συγκέντρωσης στο
Πλόβντιβ με αφορμή την σφαγή.
Ο επικεφαλής συνταγματάρχης χωροφυλακής του Μοναστηρίου
Αλμπέρα λέει:

Ως αξιωματικός του Ιταλικού Στρατού έλαβα μέρος σε πολλές μάχες με άγριες αφρικανικές φυλές. Συχνά συνέβη να συλληφθούν και να θανατωθούν από τους Αφρικανούς, στρατιώτες μας. Αλλά σκοτωμούς με τέτοια επιδέξια σκληρότητα δεν είχα δει μέχρι τώρα και δεν βρίσκω λόγια να χαρακτηρίσω τους δράστες αυτού του εγκλήματος [Патеров, Илия Г., „Загоричани“, Издание на Загорицкото дружество “Илинден”, София, 1930 г., стр. 10.].   

Ο Άγγλος πρόξενος Μάκ Γκρέγκορ γράφει προς τον Πρέσβη στην Κωνσταντινούπολη:

Ο συνολικός αριθμός των μη ταφέντων πτωμάτων που βρέθηκαν από τον συνταγματάρχη και τους δύο Πρόξενους ήταν 68, ανάμεσα τους 6 γυναίκες και δύο παιδιά καθώς τα τελευταία έχουν τρυπηθεί με ξιφολόγχες, σε μία περίπτωση διαπιστώθηκε ότι ολόκληρη η οικογένεια ανατινάχθηκε με βόμβα δυναμίτη παλαιού τύπου που ρίχθηκε μέσα από τρύπες στους τοίχους του σπιτιού τους. Εκτός από το κάψιμο σε 13 σπίτια και άλλους τόσους αχυρώνες, οι Έλληνες έχουν σφάξει εσκεμμένα πολλά ζώα, ενώ ο μικρός αριθμός των τραυματιών, περίπου μισή ντουζίνα, αποδεικνύει την ιδανική μέθοδο με την οποία έγινε η χασάπικη δουλειά σ αυτό το σύντομο χρονικό διάστημα της μιάμισης ώρας ... Πρέπει επίσης να εκφράσω την προφανή διαφορά μεταξύ της σφαγής στην Ζαγορίτσανη και στις δολοφονίες που διαπράχθηκαν από Εξαρχικούς εναντίον Πατριαρχικών, διότι ενώ οι πρώτοι σχεδόν αλάνθαστα επιλέγουν τα θύματά τους μεταξύ προσώπων που είναι γνωστό ή υπάρχει υποψία ότι είναι ένοχοι προδοσίας, φαίνεται ότι οι Έλληνες δεν ενδιαφέρθηκαν για άλλο κίνητρο παρά μόνο να σκοτώσουν όσο μπορούν πιο πολλούς Εξαρχικούς...[Трајановски, Александар. „Андартскиот колеж во Загоричани“, Скопие, 1995 г.].   

Ο Βούλγαρος εμπορικός πράκτορας Αντρέι Τόσεφ σε μυστική έκθεση προς την Βουλγαρική Κυβέρνηση γράφει:

Αυτοί, ο Ρώσος και ο Αυστριακός Πρόξενοι και οι Ιταλοί αξιωματικοί Αλμπέρα, Γκαστόλντι και Μανέρα τρόμαξαν με όλα όσα είδαν και κατέγραψαν. Στους δρόμους κοντά στην εκκλησία και παντού είχε ξαπλωμένα πτώματα ακρωτηριασμένα με σκληρότητα. Είχε 5 χρόνα παιδιά με ανοιγμένη κοιλιά , γυναίκες σκοτωμένες με κομμένα χέρια. Σε κάποιον το κρανίο ήταν σπασμένο και το μυαλό να έχει χυθεί, σε άλλους τα μάτια βγαλμένα, χέρια και πόδια κομμένα κλπ. Ο μοναδικός ιερέας του χωριού 60 χρόνος γέρος που σκοτώθηκε, όλο το σώμα ήταν γεμάτο πληγές. Μία ολόκληρη οικογένεια σκοτώθηκε με βόμβες που έριξαν από την καμινάδα και δύο τρύπες στους τοίχους που έγιναν γιαυτό τον λόγο. Ο πατέρας, η μητέρα και τα δύο παιδιά τρομερά παραμορφωμένα από τις βόμβες. Το μικρότερο 5 χρόνο κορίτσι θέλησε να βγει από την πόρτα αλλά ήταν τρυπημένο από ξιφολόγχη των Ελλήνων. Ο Ρώσος Πρόξενος κύριος Καλ έκλαιγε όταν μου περιέγραφε όσα είδε. Ο Αυστριακός Πρόξενος κύριος Προχάσκα μόλις που συγκρατούσε τα δάκρυά του. Αυτοί δήλωσαν ότι παρόμοιες φρικαλεότητες δεν είδαν, ούτε οι Τούρκοι να κάνουν κατά την εξέγερση.Οι Πρόξενοι πρόσθεσαν οτι κατά την είσοδο τους στο χωριό η οσμή των καμμένων πτωμάτων οι αλλαλαγμοί και οι κραυγές όσων είχαν μείνει ζωντανοί μπορούσαν να ραγίσουν την καρδιά ακόμα και του πιο σκληρόκαρδου [Силянов, Христо, „Освободителните борби на Македония“, Том II, стр. 139.].








Στην ίδια έκθεση ο Τόσεφ μοιράζεται την άποψη των Πρόξενων για την ανεπαρκή παρέμβαση των Τουρκικών αρχών:


Ταχυδρομική κάρτα “Να θυμάστε την Ζαγορίτσανη”.
Είναι απαράδεκτο η μετακίνηση μίας τόσο πολυάριθμης αντάρτικης ομάδας να περάσει απαρατήρητη από τα όργανα τόσο των πολιτικών όσο και στρατιωτικών αρχών. Μερικές ημέρες πριν την επίθεση είχε έρθει στρατός στην Ζαγορίτσανη και πάλι είχαν ακουστεί οι σάλπιγγες αλλά οι αξιωματικοί είχαν καθησυχάσει τους τρομαγμένους χωρικούς λέγοντάς τους ότι όταν ακούνε σάλπιγγες να ξέρουν ότι είναι στρατός και να μην ανησυχούν. Μερικές ημέρες στην σειρά πριν από την επίθεση ο στρατός έκαμνε έρευνες στην Ζαγορίτσανη έτσι ώστε αν κάποιοι από τους χωρικούς είχαν όπλα τα είχανε κρύψει και δεν τα είχαν στα χέρια τους για να μπορούν να προστατευθούν. Η αναχώρηση του Καιμακάμη της Καστοριάς χωρίς να εμφανιστεί μπροστά στους Πρόξενους είναι ακόμα ένα γεγονός που επίσης δεν πρέπει να περάσει απαρατήρητο [Силянов, Христо, „Освободителните борби на Македония“, Том II, стр. 139.].


Το έτος 1921 ο έμπορος από την Ζαγορίτσανη Ντιμίταρ Σπίρκοφ δίνει χρήματα για την κατασκευή της εκκλησίας του “Αγίου Δημητρίου “ στην Κωνσταντινούπολη. Σε επιγραφή που υπάρχει πάνω από τον νάρθηκα του ναού αναφέρεται ότι η εκκλησία χτίστηκε στη μνήμη εκείνων που χάθηκαν στην Ζαγορίτσανη [Българска православна община в Истамбул, взето от http://www.svetistephan.com на 25 март 2012.]. Το έτος 1930 στη Σόφια έχει εκδοθεί ένα βιβλίο με αναμνήσεις με την ευκαιρία της 25 ης επετείου από τη σφαγή στην Ζαγορίτσανη.


Ιερός Ναός του Μεγαλομάρτυρος Αγίου Δημητρίου του Μυροβλήτου, κτίστηκε το καλοκαίρι του 1921 μετά Χριστόν με έξοδα και επιμέλεια του φιλόπατρη Ντιμίταρ Γ. Σπίροφ καταγόμενου από την Ζαγορίτσανη, Καστοριάς, Μακεδονία στην μνήμη και αιώνια ανάμνηση των δολοφονημένων στις 25 Μαρτίου 1905 63 Βουλγάρων, στην γενέτειρά τους Ζαγορίτσανη από τους Έλληνες αντάρτες.

Μέρος πρώτο (θα υπάρχει συνέχεια)

This entry was posted on събота, март 24, 2012 at събота, март 24, 2012 and is filed under , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

1 коментара

Καλά σας κάνανε παλιοκομιτατζίδες

2 март 2017 г., 2:09

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...