Επιστροφή στην.... Τσερέσνιτσα (Πολυκέρασο), περιοχή Καστοριάς (Μέρος 2ο) - Η παραδοσιακή της φορεσιά  

Posted by Kokice in , , ,



Τσερέσνιτσα (στα Ελληνικά Πολυκέρασο ή Πολυκέρασος στην καθαρεύουσα Πολυκέρασον, ως το 1926 Τσερέσνιτσα) είναι χωριό της Αιγαιακής Μακεδονίας, Ελλάδα του δήμου Καστοριάς της περιοχής Δυτικής Μακεδονίας. Σύμφωνα την απογραφή του 2001 το χωριό έχει 29 κατοίκους.

Παραδοσιακή Φορεσιά απο την Τσερέσνιτσα

Φορεσιά στην αρχή του 20 ου αιώνα. Το ντύσιμο αλλάζει μετά την εξέγερση του 1903. Οι νέες γυναίκες αρχίζουν να ράβουν φουστάνια με λαμπερά χρώματα (φορέματα με φουσκωτά μανίκια), ενώ οι μεγαλύτερες σε ηλικία διατηρούν τα παλιά έθιμα – μακριά ως τις φτέρνες κουσούλια (πουκαμίσα), άσπρη σαν το γάλα, από πάνω μάλλινη γκιουρντία με κόκκινα γκαιτάνι. Τον χειμώνα πάνω από τη γκουρντία φορούν λασάνιτσα (παλτό μάλλινο, φτιαγμένο στο σπίτι, χωρίς μανίκια) με γκαιτάνι ή ιντιρίι και κουσάλετα (τύπος γιλέκου με μανίκια). Οι πιο εύπορες γυναίκες φορούν ταμπάρε (μακρύ γυναικείο παλτό με δερμάτινη επένδυση). Οι ηλικιωμένες ντύνονται με μακριές μάλλινες τσουράπι (κάλτσες), ενώ οι πιο νέες νύφες με άσπρες, στολισμένες στους αστραγάλους, στην κορυφή και στις φτέρνες με κόκκινες, πράσινες, κίτρινες και μπλε ραφές σαν πλεγμένα κλαδιά, μάλλινες τσουράπι (κάλτσες). Χειμώνα και καλοκαίρι οι γιαγιάδες καλύπτουν το κεφάλι τους με άσπρες ή μαύρες μαντίλες, ενώ οι νέες  με γκιουλτένι με χάντρες (άσπρη λεπτή μαντήλα).

Οι άνδρες φορούν σαλβάρι (παντελόνια) από σπιτίσιο σάεκ (λεπτό μάλλινο ύφασμα), από κάτω – ντίμετνο  υφαντό γκάστι (εσώρουχο). Φορούν μάλλινα πλεκτά, πάνω από αυτά κουσούλι (πουκάμισα) υφασμάτινα, ενώ πάνω από αυτά – ιντιρίι ή γιλέκο.  Κάτω από το γόνατο – προς τα κάτω ως τους αστραγάλους σκεπάζονται με μάλλινα κλάσνι (γκέτες-περικνημίδες). Μάλλινες τσουράπι (κάλτσες) φοριούνται καλοκαίρι και χειμώνα.

Φορεσιά νύφης. Στο κεφάλι της νύφης τοποθετείται σύρμα, πάνω στο οποίο συγκρατούνται τα μαλλιά – από μπροστά γίνονται μπούφαντα (φουντωτά προς τα πάνω), από πίσω σε τούφκα (φούντα-μάτσο). Πάνω από το σύρμα στολίζεται άσπρο στεφάνι σουργκουτσί (είδος στολίσματος, νυφιάτικο φτερό), στο πλάι τα σουργκουτσί είναι πολύχρωμα. Τον λαιμό διακοσμεί γκερντάν (περιδέραιο) από χρυσά νομίσματα και μαργαριτάρια, με σκουλαρίκια στολίζουν τα αυτιά.


Το σώμα της νύφης καλύπτεται με άσπρη υφασμάτινη κουσούλια (πουκαμίσα), πάνω της φοριέται κόκκινη φούστα. Από πάνω φοριέται το νυφιάτικο φουστάν. Αυτό ράβεται από γαλάζια μεταξωτή στόφα (τσόχα, είδος υφάσματος, ύφασμα) στολισμένο με μπλε κλαριά (ταινίες υφασμάτινες). Η ποδιά δουλεύεται από το ίδιο ύφασμα και στολίζεται πλουσιοπάροχα με σιρίτια, δαντέλες και κρόσσια. Η μέση σφίγγεται με άσπρο κολάν (ζώνη). Τα τσοράπι (κάλτσες) είναι από  άσπρο μαλλί, κεντημένα με πολύχρωμα κλαριά στους αστραγάλους, την κορυφή και τις φτέρνες. Στο τέλος η νύφη σκεπάζεται με το μακρύ νυφιάτικο πέπλο, καθώς γιαυτό τον λόγο πάνω από κεφάλι της τοποθετείται ακόμα ένα σύρμα.

Τραγούδι για τον Κούζο Μπλάτσκι

Σο τσούντο στάνα βο σέλο Πρεκοπάνα            Τι θαύμα έγινε στο χωριό Πρεκοπάνα
βο σέλο Πρεκοπάνα, Λέρινσκα κάαζα.            στο χωριό Πρεκοπάνα, του καζά της Φλώρινας.
Κα μι πριπάντναλε Γκράτσκι αντάρι,               Πως μου επιτέθηκαν Έλληνες αντάρτες,
Γκράτσκι έβζονι.                                              Έλληνες Εύζωνες.
Σβίτσκιτε σελιάνι βο στρέντ σέλο                    Όλοι οι χωριανοί στο κέντρο του χωριού
ντα ι ουπίτβε ι ραζπίτβε                                    να τους ρωτάει και να τους ανακρίνει
ντέκα ε Κούζο, Κούζο βοιβόντατα.                 που είναι ο Κούζο, ο Κούζο ο βοεβόδας.
Τία μου κάζαια “Κούζο νε ε τούκα                  Εκείνοι του λέγανε ''ο Κούζο δεν είναι εδώ
Κούζο ε γκόρε, γκόρε να μπαλκάνα”.             ο Κούζο είναι πάνω, πάνω στην μπαλκάνα”.
Ι μι πορούτσαια ντέβετ πογκάτσι                     Και μου παρήγγειλαν εννέα ψωμιά
ντέβετ πογκάτσι ι σέντουμ άγκαντσα,              εννέα ψωμιά και επτά αρνιά,
σέντουμ άγκαντσα ι τρι βέντρα μλέκο.            επτά αρνιά και τρείς κουβάδες γάλα.
Κόλκο σέντναια, γκορκί μι αντάρι                   Πόσο έκατσαν οι καημένοι αντάρτες
μλέκο ντα πίε, πογκάτσι ντα κάρσε,                γάλα να πιεί, το ψωμί να κομματιάσει
πογκάτσι ντα κάρσε, μέσο ντα ιάντε.               ψωμί να κομματιάσει, κρέας να φάει.
Ι μι ιζλέζι Κούζο βοιβόντατα                           Και μου βγήκε ο Κούζο ο βοεβόδας
σο νεγκόβατα τσέτα μπούγκαρσκα,                 με την τσέτα του την Βουλγάρικη,
γκόρε οτ μπαλκάνα, οτ Βίτς πλανίνα.              πάνω απο την μπαλκάνα, το βουνό Βίτσι.
Φάτι ντα πλιούσκα πο τία αντάρι.                     Άρχισε να πυροβολά προς τους αντάρτες.
Γκορκίτε Γκάρτσι σβίτσκο οσταβία,                Καημένοι Έλληνες όλα τα παράτησαν,
σβίτσκο οσταβία ζα Κούζο βοιβόντα               όλα τα άφησαν για τον Κούζο τον βοεβόδα
ζα Κούζο βοιβόντα ι νέγκοβατα τσέτα.            για τον Κούζο βοεβόδα και την τσέτα του.


Το υλικό είναι απο το “ Κείμενα Βουλγαρικών διαλέκτων απο την Αιγαιακή Μακεδονία“, Σόφια 2003, Μπλαγκόι Σκλίφοφ, Εκατερίνα Σκλίφοβα.Οι φωτογραφίες που συνοδεύουν το κείμενο, είναι τμήμα προσωπικού οικογενειακού αρχείου που μας παραχωρήθηκαν για χρήση  απο τους κατόχους τους και δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν χωρίς άδεια.
                                                 

This entry was posted on събота, февруари 18, 2012 at събота, февруари 18, 2012 and is filed under , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...