Βουλγαρικό Παιδαγωγικό σχολείο των Σερρών  

Posted by Kokice in , ,


Το Βουλγαρικό παιδαγωγικό σχολείο στις Σέρρες (Σιάρ) έχει σκοπό να ετοιμάσει δασκάλους για τα Βουλγαρικά σχολεία στην ανατολική Μακεδονία.

Ученици и преподаватели от
Серското педагогическо училище
Μαθητές και δάσκαλοι απο το
παιδαγωγικό σχολείο Σερρών
Δραστηριότητα

Το σχολείο αυτό διαδέχθηκε το 4 τάξιο σχολείο που άνοιξε το 1888 στις Σέρρες. Κατά το σχολικό έτος 1895 -1896 η Βουλγαρική Εξαρχία το μετατρέπει σε παιδαγωγικό. Έτσι προσωρινά η τετάρτη τάξη γίνεται σειρά παιδαγωγικών μαθημάτων με 21 μαθητές, ενώ το επόμενο σχολικό έτος 1896 – 1897 γίνεται κανονική σειρά παιδαγωγικών μαθημάτων με 32 μαθητές. Στην πόλη για μικρό χρονικό διάστημα λειτουργεί και σχολείο Θηλέων. Ανάμεσα στους δασκάλους του παιδαγωγικού σχολείου είναι οι Ιβάν Σνεγκάροφ, Ατανάς Ναούμοφ, Γ. Φότεφ, Ντ. Τρενταφίλοφ, Μπλαγκόυ Καλέιτσεφ, Μιχαίλ Σαράφοφ. Κατά το 1912 -1913 το σχολείο έχει 200 πτυχιούχους και 13 άτομα προσωπικό με επικεφαλή τον διευθυντή Φιλίπ Μανόλοφ και δασκάλους τους Ιορντάν Κούσεφ, Βλαντιμίρ Τσαρβενκόφ, Ιορντάν Ατανάσοφ, γραμματέα τον Ντιμίταρ Ιλίεφ και οικονόμο τον Γκεόργκι Στόικοφ. Στο προγυμνασιακό σχολείο διδάσκουν οι Στέριο Νάσκοφ και Τοντόρ Σουμκάροφ, ενώ επικεφαλής επιθεωρητής των σχολείων είναι ο Μετόντι Ιαντσούλεφ.

Δάσκαλοι του Βουλγαρικού παιδαγωγικού σχολείου Σερρών

Ученици от Серското педагогическо училище
през 1903 година.
Μαθητές του παιδαγωγικού σχολείου των
Σερρών το 1903.
Αναστασία Μπάλτοβα, Βουλγάρα δασκάλα και ενεργό μέλος της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Αναστάς Ναούμοφ, Βούλγαρος παιδαγωγός και δημοσιογράφος.
Αντόν Ποπστοίλοφ, Βούλγαρος ιστορικός, λαογράφος και εθνογράφος
Ατανάς Σάεφ, Βούλγαρος επαναστάτης του ΑΜΑΚ (ΒΜΟΚ)
Ατανάς Κοβάτσεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Βλαντιμίρ Μπλαγκόεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Γκεόργκι Στρέζοφ (1864 – 1938) Βούλγαρος Νομικός
Ντιμίταρ Γκουστάνοφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Ιβάν Καραντζόφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Ιβάν Σνεγκάροφ, Βούλγαρος ιστορικός και αρχειοφύλακας
Ιορντάν Σαμαρτζίεφ, Βούλγαρος παιδαγωγόος και ακτιβιστής της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Σρέμπρεν Ποππέτροφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) και της ΕΜΕΟ (ΒΜΡΟ) και πολιτικός
Χρίστο Μάτοφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Τσουντομίρ Κανταρτζίεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)

Απόφοιτοι του Βουλγαρικού παιδαγωγικού σχολείου Σερρών

Ανάμεσά τους οι πιο γνωστοί είναι :
Αλέκο Βασίλεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Βλαντιμίρ Ποπτόμοφ, Βούλγαρος πολιτικός του ΒΚΚ(Βουλγαρικό Κομμουνιστικό Κόμμα)
Βλαντισλάβ Καναζίρεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Γκεόργκι Καζέποφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Γκεόργκι Κιλάοφ, Βούλγαρος κομμουνιστής
Γκεόργκι Σκρίζοφσκι, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Ιβάν Αναστάσοφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Ιβάν Αντόνοφ, Βούλγαρος κληρικός και επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Ιλία Μπίζεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Κονσταντίν Ποπατανάσοφ, Βούλγαρος Αξιωματικός
Μανούς Γκεοργκίεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Στόιο Χατζίεφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Τάσκατα Σέρσκι, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)
Χρίστο Καραμαντζούκοφ, Βούλγαρος επαναστάτης της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ)


Τι είχε προηγηθεί
Орта чаршия в началото на 20 век
Παζάρι ορτά αρχές του 20 αιώνα

Στα μέσα του 19 ου αιώνα η Σερβική κυβέρνηση στέλνει σε αποστολή στις Σέρρες για διερευνητική μελέτη τον Στέφαν Βέρκοβιτς, ο οποίος ζει στην πόλη περισσότερα από 20 χρόνια και το 1889 (“Τοπογραφική-Εθνογραφική μελέτη για την Μακεδονία”) γράφει για τις Σέρρες :
“Ο πληθυσμός στην πόλη αποτελείται από πολλές εθνότητες : Τούρκοι, Βούλγαροι, Έλληνες, Κουτσόβλαχοι, Εξελληνισμένοι Βούλγαροι, Εβραίοι, Τσιγγάνοι. Στα χωριά του καζά ζουν Βούλγαροι, Έλληνες, Τούρκοι και λίγοι σε αριθμό Κουτσόβλαχοι, Τσερκέζοι και Τσιγγάνοι”.

Στο ίδιο βιβλίο ο Βέρκοβιτς σημειώνει οτι οι Σέρρες έχουν 863 Βουλγαρικά, 506 Ελληνικά, 1285 Τουρκικά και 806 Εβραικά σπίτια.

Το πρώτο Βουλγαρικό σχολείο στις Σέρρες άνοιξε το 1871 από τον καταγόμενο από την Στάρα Ζαγόρα Στέφαν Σαλγκαντζίεφ, τον οποίον έστειλε ο Βουλγαρικός δήμος της Θεσσαλονίκης. Σε εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες με την υποστήριξη του Βαλή Αρίφ Πασά και την βοήθεια των Ιλία Κασάροφ και Ζλάταν Μιλένκοφ από το χωριό Χριστός καταφέρνει να ανοίξει σχολείο στο σπίτι του Χατζί Αργκίρ στην Γκόρνα Καμένιτσα. Μετά από δύο χρόνια ανοίγει και Βουλγαρικό παρεκκλήσι στον μαχαλά Ντόλνα Καμένιτσα στο σπίτι του Ιλία Ζαμπίτοφ.
Στο παρεκκλήσι λειτουργούν οι ιερωμένοι Γκεόργκι Πετρόφ και Άνγελ Κονσταντίνοφ από το Ζάροβο (Νικόπολη), Ιονά Μαντζάροφ από το Νέγκοβαν (Ξυλόπολη), ο οποίος ιερουργούσε 3 χρόνια και τον τέταρτο χρόνο το παρεκκλήσι έκλεισε.

Το 1873 ο Σαλγκαντζίεφ μεταφέρει το Βουλγαρικό σχολείο στο Βαρόσι – στο σπίτι ενός από τους πιο ένθερμους Βούλγαρους των Σερρών του Κονσταντίν Γκοβεντάροφ στον μαχαλά Τσάι Μποινούντα. Μετά από ακόμα 1 χρόνο, λόγω έλλειψης οικονομικών πόρων εκ νέου μεταφέρεται, στο σπίτι του Ζλάταν Μιλένκοφ στον μαχαλά Κλοκότνιτσα. Στην πόλη δημιουργείται Βουλγαρικός δήμος, στον οποίον συμμετέχουν και άνθρωποι από τα γύρω χωριά. Μετά την αποχώρηση του Σαλγκαντζίεφ , διδάσκει ο μαθητής του Ράντοβις Ουρούμοφ. Τον Απρίλιο του 1878 οι τοπικές αρχές μετά από υπόδειξη του Έλληνα Μητροπολίτη κλείνουν το σχολείο.


Празнуване на деня на „Св. Св. Кирил и
Методий“ в Сяр през 1911 година.
Εορτασμός των " Αγ. Αγ. Κυρίλλου και Μεθόδιου"
στις Σέρρες το 1911.
Το Βουλγαρικό σχολείο ανοίγει μόλις το 1881 από τον Πέταρ Σαράφοφ και τον βοηθό του Ντιμίταρ Μαυροντίεφ. Το σχολικό έτος 1883/1884 προστίθεται σ αυτούς ο Ιβάν Μπούχλεφ από το Γκόρνο Μπρόντι (Άνω Βροντού) και αυτοί μαζί με τον Πρόεδρο του δήμου, Αρχιμανδρίτη Χαρίτον Καρπούζοφ καταφέρνουν να ανοίξουν και πανσιόν για το σχολείο. Το σχολείο έχει μεγάλη επιτυχία. Άνοιξε και σχολείο θηλέων με δασκάλες τις Αναστασία Πούσεβα από το Σούμεν και Ανέτα Κ. Αποστόλοβα από τις Σέρρες. Το 1885 όμως Σαράφοφ και Καρπούζοφ συλλαμβάνονται και φυλακίζονται και στην θέση τους διδάσκουν Μ. Μαλαμίσεφ, Γκάρνεφ και ο ποπ Αντόν Ντζούστοφ. Το έτος 1886/1887 το σχολείο γίνεται τριών τάξεων με δασκάλους Π. Μαυροντίεφ, Λάζαρ Τόντεφ από το Μπάνσκο, που αντικαταστάθηκε από τον Τομά Λέβοφ από το Αιβάτοβο (Λητή) και Ιβάν Π. Γκεοργκίεφ από το Βλάντοβο (Άγρας). Δασκάλες είναι Ντόμπρα Βελίκοβα από το Σούμεν και Ανέτα Αποστόλοβα. Πρόεδρος του δήμου μετά τον Αρχιμανδρίτη Χαρίτον γίνεται ο ποπ Γκεόργκι Καρτσόφσκι. Το έτος 1888/1889 το σχολείο γίνεται τεσσάρων τάξεων και ανοίγει κανονική πανσιόν. Το έτος 1895/1896 η Βουλγαρική Εξαρχία το μετατρέπει σε παιδαγωγικό. Έτσι μπαίνουν οι βάσεις για το περίφημο παιδαγωγικό σχολείο των Σερρών, το οποίο μέχρι το 1913 είναι το κύριο εκπαιδευτικό κέντρο των Βουλγάρων στην Ανατολική Μακεδονία.

Το Εξι-σού (Ξινό Νερό) στο πέρασμα των χρόνων  

Posted by Kokice in ,


Ο Παντίλ Σίσκοφ (1875-1928) με
στολή Βούλγαρου Αξιωματικού.

Το Εξι-σού (Ξινό Νερό) ή Βάρμπενι, μπαίνει από νωρίς στους επαναστατικούς αγώνες των Βούλγαρων της Μακεδονίας. Ακόμα και αν είναι παράδοξο, αυτό το χωριό όμως είναι γενέτειρα περισσοτέρων επαναστατών, καλλιτεχνών και δημοσίων προσώπων, από όσους έδωσαν πολλές πόλεις μαζί στην Μακεδονία. Πιο γνωστός και αξιόλογος ανάμεσά τους είναι ο Αλεξάνταρ Τουρουντζόφ, η οικογένεια του οποίου στην δεκαετία του 40 τον 20 ο αιώνα δεν χάνει την λαχτάρα της για ελευθερία και ο συγγενής του Μπλαγκόι Τουραντζόφ μαζί με τους Κίριλ Λιάπσεφ, Μπορίς Πόποφ, Σίμο Σίσκοφ, Πάβελ Ντράγκνεφ, Γκεόργκι Ράικοφ, Μίρο Γκερμάνοφ, Μιχαίλ Χατζικίροφ, Τάσο Βελιάσκοφ και Κίριλ Πάντσεφ μπαίνει στο κοινοτικό συμβούλιο του χωριού.

Όχι μικρότερη προσοχή αξίζει και η μεγάλη οικογένεια Τσέκοβι. Ο Ιβάν Τσέκοφ (1841 - ?) είναι ένας από τους ηγέτες του επαναστατικού κομιτάτου της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) στο Εξι-σού, ενώ ο αδελφός του Ιλία χάνεται ως μέλος τσέτας στην εξέγερσης του Ιλίντεν, ο Κούζμαν Τσέκοφ επίσης συμμετέχει στην εξέγερση αυτή της Μακεδονίας, ενώ μετά την καταστολή της μεταναστεύει στην Βουλγαρία, όπου ανοίγει δικό του εργοστάσιο μεταξιού. Ο ιερέας Μετοντίι Τσέκοφ διώχνεται από τις Ελληνικές Αρχές στην Βουλγαρία το 1913, ενώ πιο ενδιαφέρουσα είναι η μοίρα του βοεβόδα Μιχαίλ Τσέκοφ (1873 – 1956). Συμμετέχει στην ανατίναξη της σιδηροδρομικής γραμμής στο Εξι-σού, ενώ μετά το τέλος της εξέγερσης το 1903 φεύγει στην Ελλάδα και από εκεί στην Βουλγαρία. Στα απομνημονεύματά του περιγράφει για μια συνάντηση στην Αθήνα, στην οποία στους Έλληνες εκεί λέει:


Καθώς κάναμε βόλτα, μπήκαμε σε μια μπυραρία να κεραστούμε. Στο τραπέζι είχε και άλλα πρόσωπα – Έλληνες, μόλις κατάλαβαν ότι είμαστε Βούλγαροι φώναξαν “Ζήτω η Βουλγαρία”. Όμως εγώ τους είπα ότι είμαι Βούλγαρος αλλά από την Μακεδονία. Και αυτοί φώναξαν “Ζήτω η Μακεδονία”.
Από το ίδιο χωριό είναι οι βοεβόδες Μίτσε Τσίτσκοφ (? - 1908), Παντίλ Σίσκοφ (1875 – 1929), ο βοεβόδας της τσέτας του χωριού Τέγκο Χατζίεφ και πολλοί γνωστοί και άγνωστοι, μέλη τσέτας. Με το ξέσπασμα του Βαλκανικού Πολέμου 23 κάτοικοι του Εξι-σού μπαίνουν στο τμήμα του Βουλγαρικού στρατού που ονομαζόταν Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικος εθελοντικός στρατός. Αυτοί είναι οι Μπλαγκόι Ατ. Ρομάνοφ, Βασίλ Πόποφ, Γκεόργκι Σέτινσκι, Ιβάν Στόικοφ, Κόστα Ντιμιτρόφ, Κράστο Ατανάσοφ, Κράστο Στέφοφ, Μάρκο Τίσκοφ, Μίτσε Γ. Ρομάνοφ, Νικόλα Νεντιάλκοφ, Πάβελ Χρίστοφ, Παντελί Πρόσκοφ, Παντίλ Σίσκοφ, Πάντο Μανόλοφ, Σίμο Ντ. Σίσκοφ, Στέφο Γκεοργίεφ, Τέτσο Ντίνεφ, Τόλε Πετρόφ, Φίλιπ Νικόλοφ, Χρίστο Β. Σίσκοφ, Χρίστο Κράεφ και Χρίστο Τίλεφ καθώς μερικοί από αυτούς παίρνουν Βραβεία και Μετάλλια για την ανδρεία που έδειξαν στις μάχες.


Πίνακας "Θέρισμα", Μίντσε Στόιτσεφ.
Ακόμα και να σταματούσαμε ως εδώ, γίνεται φανερό σε όλους ότι το Εξι-σού (Ξινό Νερό) είναι ένα χωριό πολύ ενεργό και με μαχητικό πνεύμα, αφιερωμένο αποκλειστικά στην ιδέα – απελευθέρωση της γενέτειρας με κάθε τρόπο. Όμως τι θα ήταν οι επαναστατικοί αγώνες χωρίς τον αγώνα για την ψυχή των ανθρώπων, με άλλα λόγια η μόρφωση και ο πολιτισμός. Από τους μετανάστες στις ΗΠΑ και τον Καναδά σχηματίζεται σημαντική αποικία από το Εξι-σού. Ένας από αυτούς είναι ο ζωγράφος Μίντσε Στόιτσεφ, μέλος την Μακεδονικής Πατριωτικής Οργάνωσης (ΜΠΟ). Αυτός διατηρεί τον τρόπο ζωής και την επιμελή δουλειά των χωρικών του Εξι-σού στον πίνακά του (δεξιά).

Μέλη της ΜΠΟ από το Εξι-σού είναι επίσης οι Νικόλα και Γκίκα Τσικόντρεβι, Τανάς και Ντέλα Χρίστο Μπαλάοβι, Γκριγκόρ Κραστάμοφ από το ΜΠΟ “Πέλιστερ”, Τάσε και Μίτσα Αλούσεφ – ΜΠΟ “Βάρνταρ”, Ιβάν Γ. Ρομάνοφ και Μπλαγκόι Στεφάνοφ από το ΜΠΟ “Τατκόβινα”, Τάσε και Σένα Πόπτσεβι, Γκεόργκι και Κίτσκα Ατζίεβι, Μιχαίλ και Σλάβκα Τσίτσκοβι, Κίριλ και Φότα Τσάλεβι από το ΜΠΟ  “Ντάμε Γκρούεφ”, Βασίλ και Πολιξένα Γκραματίκοβι – εκδότης της εημερίδας Πατριωτική Φωνή, Στάβρε Γκερμάνοφ – ΜΠΟ “Ντάμε Γκρούεφ, καθώς και ο πιο αξιόλογος ανάμεσά τους Παντίλ Σάνεφ, ο οποίος μεταξύ 1924 – 1939 είναι πρόεδρος της Κεντρικής Επιτροπής της ΜΠΟ.



Ο Σρέμπρεν Ποππέτροφ με τις αδελφές του.
Παράλληλα με όλους αυτούς στην Βουλγαρία δρα ο Σρέμπρεν Ποππέτροφ, ο οποίος είναι ο κυρίως οργανωτής όλων των μεταναστών από την Μακεδονία στην Βουλγαρία και εκτός των συνόρων. Μεταξύ 1923 – 1927 ήταν βουλευτής στην Βουλγαρική Βουλή, μετά από αυτό είναι επικεφαλής  σχολικός επιθεωρητής των Βουλγαρικών σχολείων στην Αλβανία και ταυτόχρονα  είναι συγγραφέας πολλών εκδόσεων στον Βουλγαρικό τύπο, κυρίως στο περιοδικό Ιλιουστράτσια Ιλίντεν.

Παρά τις διαστρεβλωμένες αλλαγές της ιστορίας σ αυτή την περιοχή, οι κάτοικοι του Εξι-σού όπως και μεγάλο τμήμα του τοπικού πληθυσμού στην Βόρεια Ελλάδα διατηρούν  την μητρική τους γλώσσα και μένουν Βουλγαρόφωνοι μέχρι και σήμερα. Οι κάτοικοι εκεί ακόμα διηγούνται την ιστορία για την επίσκεψη του Βασιλέα της Ελλάδας στον χωριό, στην διάρκεια τοπικού συμβουλίου. Πρόκειται για την περιοδεία του Βασιλέα Γεωργίου ΙΙ στην Αιγαιακή Μακεδονία με την συνοδεία του Πρωθυπουργού Μεταξά το 1936. Περνώντας και από το Εξι-σού η Αυτού Μεγαλειότητα ρωτά νεαρή κοπέλα : “Πώς ονομάζεστε?”, στο οποίο η κοπέλα σήκωσε τους ώμους μην καταλαβαίνοντας και ρώτησε τις φίλες της “Στο μι βέλι – τι μου λέει?”. (Ιλιουστράτσια Ιλίντεν, 1940, αριθ. 119).

Изглед от Екши Су, снимка на Божидар Чеков, родственик на войводата Чеков

Екши Су във времето...  

Posted by IllustrationBeloMore in ,

Пандил Шишков (1875-1929)
в униформа на български офицер
Екши Су или Върбени се включва отрано в революционните борби на македонските българи. Дори парадоксално, но това село е родно място на повече революционери, артисти и общественици, отколкото цели градове в Македония взети заедно. Най-известен и заслужил сред тях е Александър Турунджов, фамилията на който дори през 40-те години на 20 век не губи жаждата за свобода и неговият роднина Благой Туранджов заедно с Кирил Ляпчев, Борис Попов, Симо Шишков, Павел Драгнев, Георги Райков, Миро Гершанов, Михаил Хаджикиров, Ташо Веляшков и Кирил Панчев влиза в селското управление на селото.

Не по-малко внимание заслужава голямата фамилия Чекови. Иван Чеков (? - 1841) е един от ръководителите на революционния комитет на ВМОРО в Екши Су, а неговият брат Илия загива като четник в Илинденското въстание; Кузман Чеков също участва в македонското въстание, а след потушаването му емигрира в България, където отваря собствена фабрика за коприна; свещеник Методий Чеков е прогонен от гръцките власти в България през 1913 година, а най-интересна е съдбата на войводата Михаил Чеков (1873 - 1956). Участва във взривяването на железопътната станция в Екши Су, а след края на въстанието от 1903 година бяга в Гърция, а оттам в България. В спомените си разказва за една среща в Атина, при която на местни гърци казва:


През време на разходката влязохме в една бирария, за да се почерпим. На масата имаше и други лица — гърци, като разбраха, че сме българи, извикаха „Зито Вулгария”. Но аз им казах, че съм българин, ама македонец. И те пак извикаха: „Зито Македония“.
От същото село са войводите Мице Цицков (? - 1908), Пандил Шишков (1875 - 1929), войводата на селската чета Тего Хаджиев и много знайни и незнайни четници. При избухването на Балканската война 23 Екшисуйци се включват в подразделението на Българска армия, наречено Македоно-одринско опълчение. Това са Благой Ат. Романов, Васил Попов, Георги Сетински, Иван Стойков, Коста Димитров, Кръсто Атанасов, Кръстьо Стефов, Марко Тишков, Мице Г. Романов, Никола Недялков,Павел Христов, Пандели Просков, Пандил Шишков, Пандо Манолов, Симо Д. Шишков, Стефо Георгиев, Течо Динев, Толе Петров, Филип Николов, Христо В. Шишков, Христо Краев и Христо Типев, като една част от тях получават ордени и медали за проявена храброст по време на сраженията.


Картината на Минче Стойчев "Жътва".
Дори само до тук да спрем на всички стана ясно, че Екши Су е едно много будно и борческо село, всецяло отдадено на едничката идея - освобождението на родния край с всякакви средства. Но какво щеше да е революционната борба без борбата за душите на хората, иначе казано просветата и културата.От емигранти в САЩ и Канада се оформя сериозна екшисуйска колония. Един от тях е художникът Минче Стойчев, член на Македонската патриотическа организация (МПО). Той запазва бита и усърдния селски труд на екшисуйци в картина (вдясно).

Членове на МПО от Екши Су са още Никола и Гика Чикодреви, Танас и Депа Христо Бальови, Григор Кръстамов от МПО "Пелистер", Таше и Мица  Алушев - МПО "Вардар", Иван Г. Романов и Благой Стефанов от МПО "Татковина", Таше и Шена Попчеви, Георги и Кицка Аджиеви, Михаил и Славка Цицкови, Кирил и Фота Чалеви от МПО "Даме Груев", Васил и Поликсена Граматикови - редактор на в. Народен глас, Ставре Гершанов - МПО "Даме Груев", както и най-заслужилият сред тях Пандил Шанев, който между 1924-1939 година е председател на централния комитет на МПО.


Успоредно на всички тях в България твори Сребрен Поппетров, който е главен организатор на цялата македонска емиграция в България и зад граница. Между 1923-1927 година е депутат в българския парламент, след това е главен училищен инспектор на българските училища в Албания и същевременно е автор на редица публикации в българския печат, главно в списание Илюстрация Илинден.

Въпреки превратните промени в историята на този край, населението на Екши Су, подобно на голяма част от местното население в Северна Гърция съхранява майчиния си език и остава българогласно и до днес. Местните жители още разказват историята за посещението на гръцкия крал в селото по време на местен събор. Става въпрос за обиколката, която крал Георгиос II  предприема в Егейска Македония заедно с министър-председателя Метексас през 1936 година. Минавайки и през Екши Су, Негово Величество пита млада девойка: "Пос ономазисте?" (Как се казвате?), на което девойката вдигнала неразбиращо рамене и попитала приятелките си "Що ми вели?". (Илюстрация Илинден, 1940 г., бр.119, стр.2)
Изглед от Екши Су, снимка на Божидар Чеков, родственик на войводата Михаил Чеков

Зеленишка кървава сватба  

Posted by IllustrationBeloMore in , ,

"Тая сватба беше народна бугарцка свадба. На свадбата немаше кумити, ниту еден кумитин. Съти бея мирни селяни. У нащо село немаше ниту един грък. Имаше гаркумани саму пет куйки. Тия зивая пари от гръцкио владика Каравангелис Германус от Костур. Гръцките андари на кулея, за да се уплашиме и да се кажваме гърци, а не бугари." - Елена Готева от Зелениче.

Македонската кървава сватба не е само драматургична постановка на Войдан Чернодрински, по-която са правени филм и операта "Цвета" на маестро Георги Атанасов. Кървавата сватба е част от и без това трагичната история на македонските българи. На 14 ноември 1904 година тя става реалност, когато село Зелениче е нападнато от гръцки андарти по време, в което се провежда сватбата на местни български първенци.

През 1904 година гръцката пропаганда в Македония се активизира и започва навлизането на чети от критяни в областта през Гърция. Турските власти не искат или нямат сила да се справят с андартите и в продължение на няколко години те нападат беззащитни български села като Загоричани, Езерец, Горно Неволяни и често убиват по пътищата и нивите български кираджии и земеделци, тъй като нямат сила да влязат в пряко сражение с четите на ВМОРО. Германос Каравангелис, гръцки митрополит в Костур и организатор на гръцките чети в югозападна Македония, също дава сведения за клането в Зелениче:


"През 1905 г. в Зеленичево ставаше една българска сватба. За това научи четата на Каудис, влезна на сватбата и понеже угасна осветлението, хвърли в тъмницата една бомба и уби 15 или 16 българи. Обаче невестата и зетя не се убиха. Това го направиха, защото мислеха, че на сватбата присъстваха членове на българските банди, за да изплашат българите."
Евтимиос Каудис
Организираното нападение е извършено от четата на Георгиос Катехакис (капитан Рувас) под ръководството на Евтимиос Каудис. Те са родом от Крит, така както са и мнозинството от четниците им. Сред тях има и бивши хайдути на заплата към гръцките посолства и консулства, както и местни гъркомани. Турчинът Сульо от Зелениче провожда четата из селото и ги довежда пред къщата на нищо неподозиращите и празнуващи сватбари. Малко преди полунощ гръцките андарти откриват огън срещу тях, убити са:


    Стефан Готев - 44 годишен
    Григор Готев - 19 годишен - младоженецът
    Доси Стойнов - 38 годишен
    Владимир Стойнов - 13 годишен
    Михаил Пучов - 32 годишен
    Ламбро Стойков - 23 годишен
    Пандо Мечкаров- 35 годишен
    Дори Алманов - 42 годишен
    Аргир Пандилов - Бабата - 45 годишен
    Мария Пандилова - 10 годишна
    Лазар Коставичин - 11 годишен
    Доста Лазова - 50 годишна
    Хюсеин Абдула Керим - 50 годишен

Ο Ματωμένος Γάμος του Ζελένιτσε (Σκλήθρο)  

Posted by Kokice in ,


Η εκκλησία στο Ζελένιτσε (Σκλήθρο)
Ο ματωμένος γάμος του Ζελένιτσε είναι η σφαγή 13 Βουλγάρων από Έλληνες αντάρτες στις 13 Νοεμβρίου 1904 στο χωριό της Φλώρινας Ζελένιτσε (Σκλήθρο).

Προιστορία
Στις 13 Οκτωβρίου 1904 Τούρκικα τμήματα κατατρόπωσαν την ομάδα του Παύλου Μελά, ιδρυτή του αντάρτικου κινήματος. Οι Έλληνες αποφασίζουν να εκδικηθούν για τον θάνατό του τους Βούλγαρους,  οι οποίοι παραπλάνησαν τους Τούρκους, ότι δήθεν αυτή ήταν η τσέτα του Μίτρε Βλάχα. Εμπνευστής της ιδέας είναι ο ιδεολόγος του Ελληνικού ένοπλου αγώνα στην Μακεδονία Γερμανός Καραβαγγέλης, ο οποίος δηλώνει :


“ Το 1905 στο Ζελενίτσεβο γινόταν Βουλγαρικός γάμος, το γεγονός πληροφορήθηκε η τσέτα του Καούδη, μπήκε στον γάμο και αφού έσβησε τον φωτισμό, μέσα στο σκοτάδι έριξε βόμβα και σκότωσε 15 ή 16 Βούλγαρους. Όμως η νύφη και ο γαμπρός δεν σκοτώθηκαν. Αυτό το έκαναν γιατί πίστευαν ότι στον γάμο συμμετέχουν Βούλγαροι λήσταρχοι, για να φοβερίσουν τους Βούλγαρους.”

Ιστορία
Η πρόταση για επίθεση στο χωριό Ζελένιτσε (Σκλήθρο) είναι του καπετάνιου Ευθύμιου Καούδη. Με την πρότασή  του καταπιάνεται ο υπολοχαγός Γεώργιος Κατεχάκης (καπετάν Ρουβάς), ο οποίος συγκέντρωσε ομάδα 60 ατόμων που μπαίνει στην Μακεδονία στις 20 Οκτωβρίου και εγκαθίσταται στο χωριό Λέχοβο. Από εκεί στις 13 Νοεμβρίου ξεκινούν προς το Ζελένιτσε, όπου κάτοικος Τουρκικής καταγωγής από το χωριό Σούλαο τους δείχνει το σπίτι όπου γίνεται ο γάμος. Τον γάμο έκαμνε ο Βούλγαρος έμπορος Στέφαν Γκάτεφ που πάντρευε τον γιο του. Στο γάμο παρίστανται πολλοί δικοί του συγγενείς, φίλοι, καθώς και Τούρκοι του τόπου. Οι αντάρτες επιτίθενται γύρω στις 22:30 και αρχίζουν να πυροβολούν προς τους συγκεντρωμένους στο σπίτι. Την ίδια στιγμή κάποιοι από την ομάδα πυροβολούν έξω, μήπως κάποιος καταφέρει να ξεφύγει. Ανάμεσα στα θύματα είναι ο γαμπρός, φίλοι του, δύο παιδιά, καθώς το μέλος της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΡΟ) Πάντο Μετσκάροφ, συνολικά 13 άτομα:


Γεώργιος Κατεχάκης, Καπετάν Ρούβας


 Στέφαν Γκότεφ – 44 χρονών
 Γκριγκόρ Γκότεφ – 19 χρονών
 Ντόσι Στοίνοφ – 38 χρονών
 Βλαντιμίρ Στοίνοφ – 13 χρονών
 Μιχαίλ Πούτσοφ – 32 χρονών
 Λάμπρο Στόικοφ – 23 χρονών
 Πάντο Μετσκάροφ – 35 χρονών
 Ντόρι Αλμάνοφ – 42 χρονών
 Αργκίρ Παντίλοφ - Μπάμπατα – 45 χρονών
 Μαρία Παντίλοβα – 10 χρονών
 Λάζαρ Κοσταβίτσιν – 11 χρονών
 Ντόστα Λάζοβα – 50 χρονών
 Χιουσείν Αμπντουλά Κερίμ – 50 χρονών

Ο Γκεόργκι Ποπχρίστοφ αυτό τον καιρό είναι στο Εξι σού (Ξινό Νερό) και πληροφορείται για την επίθεση στο χωριό Ζελένιτσε. Αυτός μαζί με άλλα μέλη της ΕΜΑΕΟ αποφασίζουν να ενισχύσουν τις πολιτοφυλακές των χωριών και δίνουν εντολή να φυλάσσονται όλα τα χωριά και να επιτίθενται στις αντάρτικες ομάδες, αν τυχόν τις δουν.

Χρησιμοποιημένη Λογοτεχνία
“Ημερολόγιο του βοεβόδα της Καστοριάς Λάζαρ Κισελίντσεφ”, γραμμένο απο τον Χριστοφόρ Τζαβέλλα, Σόφια, 2003.


Етнографски карти на Балканите и Македония (част 3) - Εθνογραφικοί χάρτες των Βαλκανίων και της Μακεδονίας (Μέρος τρίτο)  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , , ,

В периода между двете световни войни науката е силно политизирана и повечето издания представят етнографските карти с оглед да защитят интересите на собствените си държави или на съюзниците на Великите сили.

Μεταξύ των δύο Παγκοσμίων Πολέμων η επιστήμη είναι έντονα πολιτικοποιημένη και οι περισσότερες δημοσιεύσεις παρουσιάζουν εθνογραφικούς χάρτες με σκοπό να προστατεύσουν τα συμφέροντα των χωρών τους ή των συμμάχων των Μεγάλων Δυνάμεων.



Етнографски карти 1918-днес
Εθνογραφικοί χάρτες 1918-σήμερα

Карта на "National Geographic", 1918 г.

Χάρτης του "National Geographic", 1918
Етнографска карта на Балканите, 1918 г., Лозана

Εθνογραφικός χάρτης των Βαλκανίων 1918, Λωζάνη


Карта "Carte ethnographique de la Péninsule balkanique", 1918 г., на Йован Цвиич - сръбски географ и геолог, идеалог на Сръбския национализъм

Χάρτης  "Carte ethnographique de la Péninsule balkanique", 1918, του Ιοβάν Τσβίιτς – Σέρβου γεωγράφου και γεωλόγου, ιδεολόγου του Σερβικού εθνικισμού


Карта от "The Daily Telegraph Victory Atlas of The World", 1918 г., на Александър Грос - унгарски и британски картограф и издател

Χάρτης απο το "The Daily Telegraph Victory Atlas of The World", 1918 του Αλεξάνταρ Γκρός – Ούγγρου και Βρετανού χαρτογράφου και εκδότη
Карта на "Елинизмът в Близкия изток", 1918 г., Георгиос Сотириадис - гръцки филолог, археолог, картограф и изследовател. Професор е от университета в Атина

Χάρτης του “Ελληνισμός στην εγγύς Ανατολή” 1918 από τον Γεώργιο Σωτηριάδη – Έλληνα φιλολόγου,αρχαιολόγου, χαρτογράφου και ερευνητή. Καθηγητής του πανεπιστημίου της Αθήνας

.


Карта от "La Science et la Vie", 1918 г., френско издателство

Χάρτης απο το "La Science et la Vie", 1918, Γαλλικός εκδοτικός οίκος
Етнографска карта на аромъните на Балканите, 1919 г

Εθνογραφικός χάρτης των Αρμάνων (Βλάχων) στα Βαλκάνια, 1919

.


Карта на "Le Matin", 1919 г., френски републикански вестник

Χάρτης απο την "Le Matin",1919, Γαλλική δημοκρατική εφημερίδα


Карта от "The people's atlas, London Geographical Institute", 1920 г., на  George Philip & Son ltd. - издателство

Χάρτης απο το "The people's atlas, London Geographical Institute", 1920, εκδοτικός οίκος Τζόρτζ Φίλιπ και υιοί
Карта от ""National Alumni" 1923, vol.7", 1922 г., на C.S. Hammond & Co. - издателство

Χάρτης απο το "National Alumni",1923, vol.7", 1922, εκδοτικός οίκος Χάμοντ
Езикова карта "Volker und Sprachenkarte der Balkan - Halbinsel, Leipzig", 1924 г., на немско издателство

Γλωσσικός χάρτης απο το "Volker und Sprachenkarte der Balkan - Halbinsel, Leipzig", 1924, Γερμανικός εκδοτικός οίκος


Карта на "Touring club italiano Milano", 1924 г., на италианско издателство

Χάρτης απο το "Touring club italiano Milano", 1924, Ιταλικός εκδοτικός οίκος


Карта "language map of Europe" на "L.L. Poates Engraving Company, NY"

Χάρτης ”Γλωσσικός χάρτης της Ευρώπης από το "L.L. Poates Engraving Company, NY"



Карта от "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", 1927 г., от Schultze Jena

Χάρτης από το "Makedonien, Landschafts- und Kulturbilder", 1927, από τον Σουλτς Τζένα




Карта на "DER GROSSE HERDER ATLAS", 1932 г., на немско издателство

Χάρτης από το "DER GROSSE HERDER ATLAS", 1932, Γερμανικός εκδοτικός οίκος
Карта от "Headline Books—Spotlight on the Balkans and Human Dynamite", 1940 г., New York: Foreign Policy Association

Χάρτης από το "Headline Books—Spotlight on the Balkans and Human Dynamite", 1940, Νέα Υόρκη : οργανισμός εξωτερικής πολιτικής

Карта на "British P.C.G.N.", 1942 г., на британското разузнаване

Χάρτης από το "British P.C.G.N.", 1942, Βρετανικές πληροφορίες
Карта на малцинствата в Гърция, 2008 г., Уикипедия

Χάρτης των μειονοτήτων στην Ελλάδα , 2008, Βικιπαίδεια

Край - Τέλος

Етнографски карти на Балканите и Македония (част 2) - Εθνογραφικοί χάρτες των Βαλκανίων και της Μακεδονίας (Μέρος δεύτερο)  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , , ,

Картите от този период  представят най-различни гледни точки в Македония, особено по време на войните развили се на полуострова - двете Балкански войни и Първата световна война (1912-1918).

Οι χάρτες αυτής της περιόδου εμφανίζουν εντελώς διαφορετικές οπτικές γωνίες στην Μακεδονία, ειδικά τον καιρό των πολέμων που διεξάγονται στην χερσόνησο – δύο Βαλκανικοί Πόλεμοι και ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος (1912-1918).

Етнографски карти в периода 1878-1918
Εθνογραφικοί χάρτες της περιόδου 1878-1918
Карта "Etnographical map of Turkey in Europe", 1880 ., на Ернст Равенщайн - немско-британски географ и картограф

Χάρτης “Εθνογραφικός χάρτης της Ευρωπαικής Τουρκίας”, 1880 από τον Έρνστ Ραβενστάιν – Γερμανο-Βρετανού γεωγράφου και χαρτογράφου
А. Фелхаген, А. Класинг. Етнографска карта на Балканския полуостров. 80-те години на ХІХ в

Α. Φελχάγκεν, Α. Κλάσινγκ. Εθνογραφικός χάρτης της Βαλκανικής Χερσονήσου. Δεκατία του 80 του ΧΙΧ αιώνα

.

Карта "Ethnographische Ubersicht des Europaischen Orients", 1882 г., на Хайнрих Киперт - немски географ и картограф, картата е направена лично за Ото фон Бисмарк за Берлинския конгрес 1878 година

Χάρτης "Ethnographische Ubersicht des Europaischen Orients", 1882, του Χάινριχ Κίπερτ – Γερμανού γεωγράφου και χαρτογράφου, ο χάρτης έγινε προσωπικά από τον Ότο Φον Μπίσμαρκ για την σύνοδο του Βερολίνου το 1878


Етнографска карта на Карл фон Цьоринг-Цернхаузен (1804 - 1899)
Εθνογραφικός χάρτης του Καρλ Φον Τσάοριννγκ-Τσερναχάουζεν (1804 - 1899)


Карта на "Славянското благотворително общество", 1890 г., на Н. С. Зарянко, след протест от страна на Сърбия в ново издание е добавена графа „македонски славяни“

Χάρτης “Σλαβική Φιλανθρωπική κοινωνία” 1890, του Ν. Σ. Ζαριάνκο, μετά από διαμαρτυρίες της Σερβικής πλευράς στην νέα έκδοση προστέθηκε διάγραμμα “Σλάβοι της Μακεδονίας”
Карта на "Deutsche Rundschau für Geographie und Statistik" от 1892 година

Χάρτης από το "Deutsche Rundschau für Geographie und Statistik", 1892

.
Карл Пойкер. Народностна и езикова карта на Средна Европа. 1893 г

Καρλ Ποικέρ. Εθνοτικός και Γλωσσικός χάρτης της Κεντρικής Ευρώπης, 1893

.
Ернст Дебес. Европа – езикова и народностна карта за 1880 г. 1895 г

Έρνστ Ντεμπές. Ευρώπη – Γλωσσικός και Εθνοτικός χάρτης για το 1880, 1895

.
Карта на "The Times atlas", 1895 г., на Рихард Андре - немски картограф и географ

Χάρτης από το "The Times atlas", 1895, του Ρίχαρντ Αντρέ – Γερμανού χαρτογράφου και γεωγράφου
Карта на "The Times atlas", 1896 г.

Χάρτης από το "The Times atlas", 1896

Р. Леман, В. Пецолд. Италия и Балканският полуостров. Политическа и народностна карта. 1897 г

Ρ. Λέμαν, Β. Πέτσολντ. Η Ιταλία και η Βαλκανική Χερσόνησος. Πολιτικός και Εθνοτικός χάρτης 1897

.


Карта от "Pallas nagy lexikona", 1897 г.

Χάρτης από το "Pallas nagy lexikona", 1897

Карта от "Pallas nagy lexikona", 1898 г., на Карл Лудвиг фон Поснер - австро-унгарски имперски съветник

Χάρτης από το "Pallas nagy lexikona", 1898, του Καρλ Λούντβιγκ Φον Πόσνερ – Αυστρο-Ούγγρου Αυτοκρατορικού συμβούλου


Карта "Histoire Et Géographie - Atlas Général Vidal-Lablache", 1898 г., на Арманд Колин - френски книгоиздател в сферата на висшето образование

Χάρτης "Histoire Et Géographie - Atlas Général Vidal-Lablache", 1898, του Άρμαντ Κολίν – Γάλλου εκδότη βιβλίων ανώτατης εκπαίδευσης
Леон Г. Ниокс. Населението на Балканския полуостров. 1899 г

Λέον Γ. Νιόξ. Ο πληθυσμός της Βαλκανικής Χερσονήσου, 1899

.

Карта "Slovanské starožitnosti (1902-1924)", 1902 г., на Любор Нидерле - чешки археолог, антрополог и етнограф

Χάρτης "Slovanské starožitnosti (1902-1924)", 1902, του Λιουμπόρ Νίντερλε – Τσέχου αρχαιολόγου, ανθρωπολόγου και εθνογράφου
Карта от "Historischer Schul-Atlas", 1905 г., на Фридрих Пуцгер - немски преподавател и картограф

Χάρτης "Historischer Schul-Atlas", 1905, του Φρίντριχ Πούτσγκερ – Γερμανού δασκάλου και χαρτογράφου
Карта от книгата "Macedonia, its races and their future", 1906 г., на Хенри Брайлсфорд

Χάρτης από το βιβλίο "Macedonia, its races and their future", 1906, του Χένρι Μπράιλσφορντ


Карта "The races of Europe :a sociological study", 1910 г., на Уилям З. Рипли - американски икономист, лектор в Колумбийския университет, САЩ

Χάρτης "The races of Europe :a sociological study", 1910, του Ούλιαμ Ζ. Ρίπλι – Αμερικανού οικονομολόγου, λέκτορα στο πανεπιστήμιο του Κολούμπια, ΗΠΑ
Карта от A Literary & Historical Atlas of Europe (New York, United States: E.P. Dutton & Co., Ltd., 1910), на J.G. Bartholomew

Χάρτης από το A Literary & Historical Atlas of Europe (New York, United States: E.P. Dutton & Co., Ltd., 1910), του J.G. Μπαρτόλομιου


Карта от "Большой всемирный настольный атлас", 1910 г., на Адолф Маркс - немско-руски публицист

Χάρτης από το "Большой всемирный настольный атлас", 1910, του Άντολφ Μαρξ – Γερμανο-Ρώσου εκδότη
Карта от "The Historical Atlas. New York, Henry Holt and Company", 1911 г., на Уилям Шепард - американски историк и картограф

Χάρτης από το "The Historical Atlas. New York, Henry Holt and Company", 1911, του Ούλιαμ Σέπαρντ – Αμερικανού ιστορικού και χαρτογράφου


Карта на "Encyclopædia Britannica", 1911 г

Χάρτης από την "Encyclopædia Britannica", 1911

.


Карта от "Armand Colin", 1912 г., вероятно на Йован Цвиич - сръбски географ и геолог, идеолог на Сръбския национализъм

Χάρτης από το "Armand Colin", 1912, πιθανόν του Ιοβάν Τσβίιτς – Σέρβου γεωγράφου και γεωλόγου, ιδεολόγου του Σερβικού εθνικισμού


Карта "ethnographical map of the soutern slavs", 1913 г., на Йордан Иванов - български етнограф

Χάρτης "ethnographical map of the soutern slavs", 1913, του Ιορντάν Ιβανόφ – Βούλγαρου εθνογράφου


Карта "Die politische Entwicklung auf dem Balkan 1812-1913", на Труде Маурер

Χάρτης "Die politische Entwicklung auf dem Balkan 1812-1913", του Τρούντε Μάουρερ
Карта на българския етнограф Васил Кънчов, издадена 1914 г.

Χάρτης του Βούλγαρου εθνογράφου Βασίλ Κάντσοφ, εκδόθηκε το 1914


Карта от "An historical atlas of modern Europe from 1789-1914", 1915 г., на Чарлз Робертсън и Джон Бертоломю

Χάρτης από το "An historical atlas of modern Europe from 1789-1914", 1915, των Τσαρλζ Ρόμπερσταν και Ντζόν Μπερτόλομιου


Карта "Carte ethnographique de la Macedoine Grecque" (Εθνογραφικός χάρτης της ελληνικής Μακεδονίας), от 1915 г., на Трендафилидис (Τριανταφυλλίδης)


Карта на Hand-Atlas über alle Theile der Erde und über das Weltgebäude, 1915 г., от Анастас Иширков - Анастас Иширков - български учен, географ и етнограф

Χάρτης από το Hand-Atlas über alle Theile der Erde und über das Weltgebäude, 1915, του Αναστάς Ισίρκοφ – Βούλγαρου επιστήμονα, γεωγράφου και εθνογράφου
Карта "Ethnographical Map of Central and South Eastern Europe", 1916 г., на - The War Office, London - Британското военно командване

Χάρτης "Ethnographical Map of Central and South Eastern Europe", 1916, του The War Office, Λονδίνο – Βρετανική Στρατιωτική Διοίκηση



Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...