Η Βαλκανική Συμμαχία – Εκατό χρόνια πριν  

Posted by Kokice in , , , ,


Балканите преди войната
Τα Βαλκάνια πριν τον πόλεμο
Τον Οκτώβριο του 1912 οι Βαλκανικοί Ορθόδοξοι λαοί, για πρώτη και τελευταία φορά, ενώθηκαν εναντίον του κοινού τους εχθρού, κάτι που δεν το είχαν κάνει τον 14 ο αιώνα, όταν οι Οθωμανοί κατέλαβαν σταδιακά ολόκληρη την Βαλκανική χερσόνησο και κατέστρεψαν Βουλγαρία, Σερβία, Βυζάντιο και τα μικρότερα Χριστιανικά Βασίλεια. Η ενοποίηση είναι για την έναρξη του Βαλκανικού Πολέμου, όταν Σερβία, Ελλάδα, Βουλγαρία και Μαυροβούνιο από κοινού επιτίθενται εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας με σκοπό να διώξουν τον Σουλτάνο από την Ευρώπη. Ο αρχικός ενθουσιασμός μαζί με τις στρατιωτικές δράσεις που διεξήχθησαν και τον ακριβή τους συντονισμό σε τίποτα δεν έδειχναν σε τι συγκρούσεις θα τους οδηγούσε λίγο μετά το τέλος του πετυχημένου πολέμου.

Στις 5 Οκτωβρίου άρχισαν οι πολεμικές συγκρούσεις σε Θράκη, Μακεδονία, σημερινή Αλβανία, Κόσοβο. Οι Ευρωπαίοι εξεπλάγησαν από το γεγονός ότι ο Τουρκικός στρατός, σε μικρό χρονικό διάστημα, ηττάται σε όλα τα μέτωπα, όμως ακόμα μεγαλύτερη έκπληξη είναι ότι οι Βαλκανικοί λαοί παραμέρισαν τις διαφορές και την μεταξύ τους δυσπιστία και ενώθηκαν εναντίον του κοινού τους εχθρού. Σε σύντομο χρονικό διάστημα αναγεννήθηκαν μεγάλες περιφέρειες, οι οποίες το 2012 θα γιορτάσουν 100 χρόνια από την απελευθέρωσή τους.

Κάθε ένα από αυτά τα κράτη δικαιολογεί τον πόλεμο επειδή αυτός είναι απελευθερωτικός και μοναδικός του σκοπός είναι η προστασία των μακροχρόνια καταπιεσμένων από το τυραννικό καθεστώς του Σουλτάνου αδελφών τους. Όταν τερματίζεται όμως η διαίρεση των εδαφών, δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι το κάθε κράτος προσπάθησε να πάρει το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα και να διαμορφώσει τα εδάφη προς δικό του όφελος. Αυτό δεν αποτελεί μόνο βαλκανικό σύνδρομο, καθώς μόλις ένα χρόνο αργότερα ξεκινά ο Α' Παγκόσμιος Πόλεμος, στον οποίον άρρωστες ηγετικές φιλοδοξίες και λανθασμένες εξ αρχής ιδεολογίες πληρώνονται με την ζωή περισσοτέρων από 20 εκατομμύρια ανθρώπων.


"Съединението прави силата" Национален девиз
на България, както и на Балканския съюз
"Η ένωση κάνει την δύναμη" Εθνικό σύνθημα της
Βουλγαρίας, όπως και της Βαλκανικής Συμμαχίας
Τα κύρια Βουλγαρικά στρατιωτικά τμήματα κατευθύνονται προς την Θράκη, με στρατηγικό σκοπό να αποκόψουν την Κωνσταντινούπολη από το υπόλοιπο Ευρωπαικό τμήμα της Αυτοκρατορίας. Ωστόσο ένα Βουλγαρικό τμήμα μετά την έναρξη του πολέμου κατεβαίνει προς την κοιλάδα του ποταμού Στρυμόνα και μετά από πολλές μάχες έφτασε μέχρι την Θεσσαλονίκη. Ταυτοχρόνως πολλοί εθελοντικοί σχηματισμοί – παρτιζάνικες τσέτες περνούν τα σύνορα με την Τουρκία και μαζί με τον τοπικό πληθυσμό εκδιώκουν τα Τουρκικά στρατεύματα από πόλεις και χωριά. Τις πρώτες μέρες του Οκτώβρη απελευθερώθηκαν σειρά Μακεδονικές και Θρακικές πόλεις.

Ο Βάντο Γκαόσεφ καταλαμβάνει το χωριό Κρίβα (Γρίβα) στις 9 Οκτωβρίου 1912 αφού κατατροπώνει τον Τουρκικό στρατό, ενώ στις 19 Οκτωβρίου βοηθάει τον Ελληνικό στρατό και συμμετέχει στην απελευθέρωση του Ενιτζέ Βάρνταρ (Γιαννιτσά). Στις 20 Οκτωβρίου από παρτιζάνικες τσέτες καταλαμβάνεται η πόλη Γκουμέντζε (Γουμένισσα) ενώ στις 23 Οκτωβρίου το Κούκους (Κιλκίς), καθώς τα Τουρκικά τμήματα εκδιώκονται από όλη την περιφέρεια. Στις 23 Οκτωβρίου ο Βουλγαρικός στρατός διέρχεται τα στενά του Ρούπελ και ακολούθως απελευθερώνει Σιάρ (Σέρρες), Βαλόβιστα (Σιδηροχώρι), Ξάνθη και Γκιουμούρτζινα (Κομοτηνή), Ντεντεαγκάτς (Αλεξανδρούπολη) και Διδυμότειχο. Στις 27 Οκτωβρίου ο στρατός καταλαμβάνει το χωριό Αιβάτοβο (Λητή) που είναι 12 χιλιόμετρα από την Θεσσαλονίκη, ενώ τις επόμενες μέρες μπαίνουν μαζί με τον Ελληνικό στρατό μέσα στην πόλη. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό, ακόμα από τον Σεπτέμβριο τα μεγαλύτερα τμήματα από τις περιοχές Καστοριάς και Φλώρινας έχουν απελευθερωθεί. Καταλαμβάνονται διαδοχικά Κλισούρα (Κλεισούρα), Ζαγκορίτσανι (Βασιλειάδα), Φοτίνιτσα (Φωτεινή), Βίσενι (Βυσσινιά), Τσερέσνιτσα (Πολυκέρασσο) και το βουνό Γκορνίτσεφσκα. Στις 29 Σεπτεμβρίου πέφτει και το χωριό Μπούλγαρσκα Μπλάτσα (Οξυά) όπως και τα χωριά Απόσκεπ (Απόσκεπος), Ντάμπενι (Δενδροχώρι), Κόσινετς (Ιεροπηγή) και Γκάβρες (Γάβρος). Αυτές οι τσέτες έτσι γρήγορα νικούν τους Τούρκους επειδή όλες αποτελούνται από κατοίκους των περιοχών αυτών ενώ οι βοεβόδες τους είναι οι ξακουστοί Βούλγαροι επαναστάτες Βασίλ Τσεκαλάροφ, Πάντιλ Σίσκοφ, Ιβάν Ποπόφ, Χρίστο Σιλιάνοφ και πολλοί άλλοι. Οι ενωμένες τσέτες των Πάβελ Χρίστοφ, Μάρκο Ιβανόφ, Χρίστο Τσβέτκοφ, Αλέκσο Ντζόρλεφ και άλλων, βοηθούμενοι από ένοπλη πολιτοφυλακή, μετά από επίμονες μάχες με Τουρκικά στρατεύματα απελευθερώνουν τον Οκτώβριο του 1912 Βοστάρανι (Μελίτη), Ζαμπάρντενι (Λόφοι), Σεκούλεβο (Μαρίνα), Βάρμπενι (Ιτέα) και την πόλη Λέριν (Φλώρινα). Οι τσέτες των Γκριγκόρ Ντζιντζιφίλοφ, Μίτσε Τσέγκανσκι και Γκεόργκι Σκόρνοφ στη σειρά απελευθερώνουν Σμπόρσκο (Πευκωτό), Κροντσέλεβο (Κερασιές), Πότσετ (Μαργαρίτα) και άλλα, ενώ ως 28 Οκτωβρίου καθαρίζουν από Τουρκικά τμήματα την περιοχή της Αλμωπίας.


Битката при Лозенград е
най-важното сражение в
първата фаза на войната.
Η μάχη του Λόζενγκραντ είναι
η πιο σημαντική στην πρώτη
φάση του πολέμου.
Στις 24 Οκτωβρίου ο Ελληνικός στρατός ηττήθηκε κοντά στο χωριό Εξι-σού (Ξινό Νερό) από τους Οθωμανούς, ενώ μετά την αναγκαστική του υποχώρηση οι παρτιζάνικες Βουλγαρικές τσέτες εγκαθίστανται στα χωριά και τα προστατεύουν από τις επιθέσεις των Μπαζιμπουζούκων. Στις 29 Οκτωβρίου το Καιλάρι (Πτολεμαίδα) απελευθερώνεται απο τον Ελληνικό στρατό με βοήθεια από τις τσέτες, ενώ στις 8 Νοεμβρίου αυτοί πιάνουν 600 αιχμαλώτους από τον Τουρκικό στρατό ανάμεσα στα χωριά Ζέλεβο (Αντάρτικο) και Πισοντέρ (Πισοδέρι) της περιοχής Φλώρινας. Στις 13 Νοεμβρίου οι τσέτες μπαίνουν και απελευθερώνουν πανηγυρικά την Καστοριά, όπου τους υποδέχονται οι χαρούμενοι κάτοικοι και ο εφημέριος της Βουλγαρικής Εξαρχίας Πανάρετ. Μετά την τελική ήττα των Οθωμανών στην Δυτική Μακεδονία οι τσέτες αναχωρούν για την Ανατολική Θράκη, όπου οι μάχες με τους Τούρκους συνεχίζονται. Η τραγωδία είναι ότι οι περισσότεροι από αυτούς τους ανθρώπους αφήνουν τις γενέτειρές τους όπου δεν θα ξαναγυρίσουν πίσω ποτέ. Αυτό είναι το τέλος αυτού του πολέμου, αλλά  και η αρχή νέων, εξίσου αιματηρών.

Συγκλονισμένος από την φρίκη του πολέμου, ο Αξιωματικός του Βουλγαρικού στρατού και ένας από τους μεγαλύτερους ποιητές Ντίμτσο Ντεμπελιάνοφ, γράφει ένα από τα πιο συγκινητικά του ποιήματα, αφιερωμένο στους στρατιώτες που σκοτώθηκαν από τον εχθρικό στρατό :

....” Γελοίο κρίμα, παράλογο κρίμα
στον αχό, φοβερού καιρού!
Όχι μήπως ζωή να αφαιρέσει
αυτός την ζωή του έδωσε ?

Και μήπως κάτω απο την πίεση του εχθρού
ετοίμαζε για μας έλεος ?
Όχι, αυτός πήρε ότι του αναλογεί,
ο νεκρός δεν είναι εθχρός μας !”...

Балканският съюз - сто години назад  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

Картичка с владетелите на България,
Гърция, Сърбия и Черна гора
Κάρτα με τους ηγέτες Βουλγαρίας, Έλλαδας
Σερβίας και Μαυροβουνίου.
През октомври месец 1912 година балканските православни народи за пръв и последен път се обединяват срещу общия си враг, а това те не правят и в 14 век, когато постепенно Османците превземат целия Балкански полуостров и разрушават България, Сърбия, Византия и по-дребните християнски княжества. Обединението е за началото на Балканската война, когато Сърбия, Гърция, България и Черна гора нападат задружно Османската империя, с цел да прогонят Султана от Европа. Първоначалния ентусиазъм, съвместно водените военни действия и точната координация не предполагат до какъв конфликт ще се стигне скоро след края на успешната война.

На 5 октомври започват военните действия в Тракия, Македония, днешна Албания, Косово. Европейците са изненадани, че в кратки срокове турските армии са разбити по всички фронтове, но много по-изненадани са от това, че балканските народи загърбват различията си, недоверието помежду си и се обединяват срещу общия им враг. В кратки срокове са отвоювани големи области, които през 2012 година ще честват 100 години от освобождението си..

Всяка от тези държави оправдава войната с това, че тя е освободителна и едничката им цел е да защитят дълго подтисканите и избиваните от тираничния  режим на Султана свои събратя. Когато приключва дележа на земи обаче, далеч не остава съмнение, че всеки се е стремил да вземе възможно най-много и да прекрои териториите в своя полза . Това не е само балкански синдром, защото само след година започва  Първата световна война,  в която  болни владетелски амбиции и сгрешени изначално идеологии се заплащат с  живота на над двадесет милиона души.

Войници от съюзната балканска армия
Στρατιώτες του Βαλκανικού συμμαχικού
στρατού.
Основните български военни части са насочени към Тракия, със стратегическа цел да разделят Цариград (Константинопол) от останалите европейски части на Империята. Въпреки това, една българска дивизия след началото на войната се спуска по долината на река Струма и след много сражения достига до Солун. В същото време много доброволнически образования – партизански чети преминават границата с Турция и съвместно с местното население изтласкват турските аскери от села и градове. В първите дни на октомври са освободени редица македонски и тракийски градове. 

Въндо Гьошев превзема село Крива на 9 октомври 1912 година след като разбива турски аскер, а на 19 октомври подпомага гръцката армия и участва в освобождението на Енидже Вардар. На 20 октомври от партизански чети е превзет град Гумендже, а на 23 октомври Кукуш, като турските части са изтласкани от цялата област. На 23 октомври българската армия преодолява Рупелския пролом и последователно освобождава Сяр (Серес), Валовища (Сидерохори), Ксанти и Гюмюрджина, Дедеагач (Александруполи) и Димотика. На 27 октомври армията превзема село Айватово на 12 километра от Солун, а дни по-късно влизат заедно с гръцката армия в града. Но това не е всичко, още през септември по-голямата част от Костурско и Леринско са освободени. Превзети са последователно Клисура, Загоричани, Фотинища, Вишени, Черешница и Горничевската планина. На 29 септември пада и село Българска блаца, както и Апоскеп, Дъмбени, Косинец и Габреш. Тези чети побеждават така бързо турците, понеже всички те са комплектовани от местни хора, а войводи са им известните български революционери Васил Чекаларов, Пандил Шишков, Иван Попов, Христо Силянов и много други. Обединените чети на Павел Христов, Марко Иванов, Христо Цветков, Алексо Джорлев и други, подпомагани от въоръжената милиция, след упорити сражения с турските войски освобождават през октомври 1912 година Вощарани, Забърдени, Секулево, Върбени и град Лерин. Четите на Григор Джинджифилов, Мице Чегански и Георги Шкорнов поред освобождават Сборско, Кронцелево, Почет и други, а до 28 октомври прочистват от турски части Мъгленско.

Влизането на четата на Васил Чекаларов
и българския екзархийски свещеник
в село Желево на 1908 год.
Είσοδος της τσέτας του Βασίλ Τσεκαλάροφ και
του Βούλγαρου Εξαρχικού εφημέριου στο
Ζέλεβο (Αντάρτικο) το 1908.

На 24 октомври гръцката армия е победена при село Екши Су от османците, а след принудителното им изтегляне партизанските български чети се разквартируват по селата и ги отбраняват от набезите на башибозука. На 29 октомври Кайляри е освободен от гръцката армия с помощ на четите, а на 8 ноември те пленяват 600 души турски аскер между селата Желево и Писодер, Леринско. На 13 ноември четите тържествено влизат и освобождават Костур, като са посрещнати от радостното гражданство и от българския екзархийски наместник Панарет. След окончателното разгромяване на Османците в Западна Македония четите заминават за Одринска Тракия, където борбите с турците не спират.. Трагедията е, че повечето от тези хора оставят родните си места, за да не се завърнат никога повече. Това е краят на тази война, но и начало на следващи, също така кръвопролитни.
 

Потресен от ужасите на войната, офицерът от българската армия и един от най-големите поети  Димчо Дебелянов, пише покъртителните си стихове, посветени на убитите войници от вражеската армия:

...” Смешна жал, нелепа жал,
в грохотно, жестоко време!
Не живот ли да отнеме
той живота свой е дал?

И нима под вражи стяг
готвил е за нас пощада? -
Не, той взе що му се пада,
мъртвият не ни е враг!” ...



Επέτειος του θανάτου του Λάζαρ Ποπτράικοφ, Μέρος Τρίτο  

Posted by Kokice in , , , , ,



Отрязаната глава на Лазар
Поптрайков на страниците
на „Илюстрация Илинден“.


Το κομμένο κεφάλι του Λάζαρ Ποπτράικοφ
 στις σελίδες του “ Ιλιουστράτσια Ιλίντεν ”.
Η δολοφονία του βοεβόδα
Μετά την επιστροφή του στην Καστοριά, ο Λάζαρ Ποπτράικοφ αποφασίζει να διαμείνει κοντά στον βοεβόδα Κότε Χρίστοφ (Κώττας Χρήστος, Κώττας Χρήστου) από το χωριό Ρούλια (Κώτας), του οποίου οι σχέσεις με το αρχηγείο της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) στην Καστοριά είναι τεταμένες. Κατά το διάστημα 1902 -1903 ο Λάζαρ Ποπτράικοφ δύο φορές τον υποστηρίζει. Την πρώτη φορά στις αρχές του 1902 μαζί με τον Γκότσε Ντέλτσεφ δίνουν χάρη στον Κότε (Κώττας) μετά την απόφαση που εκδόθηκε στο χωριό Κονομλάντι (Μακροχώρι) για την θανατική του ποινή λόγω των παράνομων συνηθειών του. Τον Απρίλιο του 1903 πάλι με τον Γκότσε Ντέλτσεφ, ο Λάζαρ Ποπτράικοφ υποστηρίζει τον Κότε Χρίστοφ μπροστά στους Βασίλ Τσεκαλάροφ και Πάντο Κλίάσεφ. Η καταδίκη του Κότε επιβεβαιώνεται, όμως αυτή δεν εκτελείται και ο Κότε Χρίστοφ συμμετέχει στην εξέγερση του Ιλίντεν, καθώς γίνεται σταυραδελφός με τον Λάζαρ Ποπτράικοφ, ο οποίος δηλώνει :

“ Σήμερα όλοι οι Μακεδόνες εξεγερθήκανε για να σπάσουν τα δεσμά της σκλαβιάς. Γιαυτό είναι μεγάλο λάθος εμείς, όλοι τέκνα της ίδιας γης, αδέλφια εξ αίματος και Βούλγαροι στην καταγωγή, να μισούμε και καταδιώκουμε αλλήλους.”


Μετά το τέλος όμως της εξέγερσης ο Κότε Χρίστοφ πήρε λεφτά από τον Έλληνα Μητροπολίτη Καστοριάς Γερμανό Καραβαγγέλη και αποφάσισε να περάσει στην Ελληνική πλευρά. Με την βοήθεια των Πάβελ Κίροφ και Τράικο Λαντζάκη σκοτώνει τον Λάζαρ Ποπτράικοφ στο βουνό Λισέτς, κοντά στο μέρος που φτιάχνουν κεραμίδια στο χωριό Τάρνοβο (Πράσινο), του κόβει το κεφάλι και το στέλνει στον Μητροπολίτη. Αυτός από την μεριά του, αφού βεβαιώνεται ότι είναι το κεφάλι του θρυλικού βοεβόδα, το φωτογραφίζει και βάζει την φωτογραφία πίσω από την έδρα του γραφείου του. Αυτό το επιβεβαιώνει ο Άγγλος δημοσιογράφος Χένρι Μπράιλσφορντ. Στα απομνημονεύματά του ο Γερμανός Καραβαγγέλης παραδέχεται ότι το κεφάλι του Λάζαρ Ποπτράικοφ το κόψανε και του το φέρανε στην Καστοριά. Μπροστά σε άλλον Άγγλο δημοσιογράφο όμως αρνήθηκε την δική του ανάμειξη στην δολοφονία.


Паметникът „Паднали за свободата на
Македония“ в Кюстендил с името на
Поптрайков (десети в първата колона).


      Μνημείο “ Πεσόντες για την Ελευθερία στην 
      Μακεδονία "στο Κιουστεντίλ με το όνομα του 
      Ποπτράικοφ (Δέκατο στην πρώτη στήλη)
Αργότερα το κεφάλι στάλθηκε στο χωριό Αποσκέπ (Απόσκεπος) όπου και θάβεται σε αδελφικό τάφο μαζί με τα κεφάλια άλλων εξεχόντων επαναστατών. Αυτή την ανάμνηση περιγράφει η Μάγντα Ιουμπρούκοβα Βλάχοβα απο το χωριό Ντάμπενι (Δενδροχώρι) έτσι :

“.... ο Λάζο Ποπτράικοφ ήταν κομιτατζής. Ήταν ένας Κότε από την Ρούλια και εκείνος ήταν κομιτατζής. Ποιος ξέρει γιατί μάλωσαν και ο Κότε έγινε εναντίον των κομιτατζήδων. Και πήγε και πέρασε στη μεριά με τους Έλληνες στην Καστοριά. Τον έσφαξε τον Λάζο Ποπτράικοφ. Με το κομμένο κεφάλι γύρισαν σε όλη την Καστοριά. Ο Λάζο Ποπτράικοφ ήταν Βουλγαρικός δάσκαλος και βοεβόδας από την Ντάμπενι. “


Ο λαός διατηρεί την μνήμη του ήρωα Λάζαρ Ποπτράικοφ όπως και την προδοσία του Κότε από την Ρούλια σε τραγούδι. Το όνομά του είναι βρίσκεται στην 18 η θέση (στην δεξιά μεριά) στο μνημείο “ Ιλίντεν ” στο Κρούσεβο.






Βιβλιογραφία
  •   Каравангелис, Германос. „Македонската борба (спомени)“, в: Васил Чекаларов, Дневник 1901-1903 г., Съставителство Ива Бурилкова, Цочо Билярски, ИК „Синева” София, 2001 (български)
  • Upward, Allen. The East End of Europe: The report of an unofficial mission to the European provinces, London, J. Murray, 1908, стр.103-4. (English)
  • Шклифов, Благой и Екатерина Шклифова. Български диалектни текстове от Егейска Македония, София 2003, с. 32 
  •  Brown K., The Past in Question: Modern Macedonia and the Uncertainties of Nation, Princeton University Press, 2003, ISBN 0-691-09995-2, стр. 167
Прочетете цялата статия на български в Уикипедия.

Επέτειος του θανάτου του Λάζαρ Ποπτράικοφ, Μέρος Δεύτερο  

Posted by Kokice in , , , , ,


Λάζαρ Ποπτράικοφ (1878 - 1903)
Ιλίντεν

Η έναρξη της εξέγερσης του Ιλίντεν, 2 Αυγούστου 1903, βρίσκει τον Ποπτράικοφ στους πρόποδες της περιοχής του Κρανιώνα, πάνω από το χωριό Ντρενόβενι (Κρανιώνας). Από εκεί στέλνουν στην Καστοριά σύντομη δήλωση κηρύσσοντας την εξέγερση. Ενώ ο Βασίλ Τσεκαλάροφ πηγαίνει προς την περιοχή της Πόπολης, ο Ποπτράικοφ μένει στην περιοχή των Κορεστίων, όπου στις 7 Αυγούστου 400 επαναστάτες με ηγέτη τον βοεβόδα Λάζαρ Ποπτράικοφ, πολιορκούν το Πομάκικο χωριό Ζέρβενι (Άγιος Αντώνιος), του οποίου οι κάτοικοι συμμετέχουν συχνά στον στρατό των Μπαζιμπουζούκων. Οι αρχηγοί των εξεγερμένων προτείνουν στους κατοίκους της Ζέρβενι να παραδώσουν τα όπλα τους. Οι χωρικοί απαντούν στην πρόταση αυτή με ξαφνικούς πυροβολισμούς, σκοτώνοντας 2 και τραυματίζοντας άλλους 4 από τα μέλη της τσέτας. Μετά από αρκετή αντίσταση το χωριό καταλαμβάνεται και καίγεται.

Χάρτης της περιοχής Καστοριάς που φτιάχτηκε από τους
 Λάζαρ Ποπτράικοφ, Βασίλ Τσεκαλάροφ, Πάντο Κλιάσεφ,
 Μανόλ Ρόζοφ και Μιχαίλ Νικόλοφ.
Στις 9 Αυγούστου από το χωριό Μπρέζνιτσα (Βατοχώρι), δήμος Πρεσπών, οι ενωμένες τσέτες των Λάζαρ Ποπτράικοφ, Βασίλ Τσακαλάροφ και άλλων φεύγουν για το χωριό Σμάρντες (Κρυσταλλοπηγή), την επομένη 10 Αυγούστου, οι τσέτες επιτίθενται στη μικρή πόλη Μπίλιτσα (Αλβανία), αλλά ο στρατός που είχε ήδη ειδοποιηθεί, το εκκενώνει από τον μουσουλμανικό του πληθυσμό. Υπάρχει ένα θύμα από τις τσέτες, αλλά μαζεύουν μερικές εκατοντάδες γίδες, πρόβατα και βοοειδή στο βουνό της Κρυσταλλοπηγής, ενώ ο Λάζαρ Ποπτράικοφ τραυματίστηκε ελαφρά στην πλάτη. Στις 11 Αυγούστου αποκόπτουν Τούρκικο στρατό που ερχόταν από την Ντάμπενι (Δενδροχώρι) και με την σειρά της η τσέτα του Λάζαρ Ποπτράικοφ αναχωρεί για την γενέτειρα του βοεβόδα. Μετά την κατάληψη της Νέβεσκα (Νυμφαίο), στις 13 Αυγούστου 1903, η ηγεσία του Βουνού αποφασίζει όπως οι τσέτες εγκαταλείψουν την περιοχή της Καστοριάς, για να διευκολυνθεί ο άμαχος πληθυσμός. Οι Λάζαρ Ποπτράικοφ, Μιχαίλ Νικόλοφ και Μανόλ Ρόζοφ επικεφαλείς 650 επαναστατών κατευθύνονται διαμέσου της πεδιάδας της Φλώρινας και των βουνών του Μαριχόβου (Φύρομ) και φθάνουν στην περιοχή του Πρίλεπ (Φύρομ), όπου δεν υπάρχει επαναστατική δράση και οι μισοί από αυτούς επιστρέφουν στα σπίτια τους.

Η τσέτα του Γκιόρτσε Πετρόφ στην περιοχή 
του Πρίλεπ το 1903, με την οποία ενώθηκε η τσέτα
 του Λάζαρ Ποπτράικοφ.
Με λιγότερα από 150 άτομα η τσέτα των Λάζαρ Ποπτράικοφ και Ιβάν Ποπόφ συγκεντρώνεται με αυτή των Γκιόρτσε Πετρόφ και Λουκά Ιβανόφ. Αποφασίζουν να ανατινάξουν την σιδηροδρομική γραμμή Φλώρινα – Έδεσσα κοντά στο χωριό Σουροβίτσεβο (Αμύνταιο), καθώς προσελκείουν τσέτες από την περιοχή της Μπίτολα (Μοναστήρι) και του Μαριχόβου. Οι βοεβόδες γράφουν επιστολή προς τον Νταμιάν Γκρούεφ, έτσι ώστε να κάνουν συντονισμένο χτύπημα στην γραμμή με τουλάχιστον 1000 άτομα. Λόγω της απόφασης του Γενικού Επιτελείου όπως διαλυθούν οι τσέτες, κανείς δεν προσέρχεται σε βοήθεια της τσέτας τους. Στον δρόμο προς την αποστολή τους, στις 2 Οκτωβρίου κοντά στο χωριό Τσάνιστε (Φύρομ) η τσέτα μπαίνει σε μάχη με Τούρκικο στρατό. Η μάχη κοντά στον λόφο Μάργκαρα είναι η τελευταία μεγάλη μάχη στην διάρκεια της εξέγερσης. Για δώδεκα ώρες, λιγότεροι από 200 επαναστάτες αποκρούουν 5500 στρατιώτες, ενώ το βράδυ αποσύρονται αθόρυβα πίσω από την ανατολική όχθη του ποταμού Τσέρνα (Φύρομ). Στην μάχη, τούρκικη σφαίρα διαπερνά το στόμα του Λάζαρ Ποπτράικοφ τραυματίζοντας την γλώσσα του και σπάζοντάς του 2 δόντια. Ο βοεβόδας χάνει την φωνή του και μαζί με την τσέτα του Γκιόρτσε Πετρόφ συναντούν την αρχηγική τσέτα του Μπορίς Σαράφοφ. Αυτός τους πληροφορεί για την ληφθείσα απόφαση να διαλυθούν οι τσέτες και βλέποντας την άσχημη κατάσταση του Λάζαρ Ποπτράικοφ του προτείνει να τον μεταφέρει στην Βουλγαρία για να θεραπευτεί. Εκείνος αρνήθηκε και αποφασίζει να επιστρέψει στην περιοχή της Καστοριάς για να δει τις συνέπειες της εξέγερσης.

Μέρος Δεύτερο (θα υπάρχει συνέχεια)

Βιβλιογραφία
  • Kossev D., Panayotov L. (ed.), Macedonia - Documents and Materials, Institute of History Bulgarian Language, Sofia, 1978 (English)
  • Мехмед, Хюсеин. „Помаците и торбешите в Мизия, Тракия и Македония“, София, 2007 (български)
  • Спомени на Иван Попов
  • Сборник: Борци за свобода и просвета. София, 1989
  • Стојчев, Ванче. Илинденско востание со слика, текст и звук (македонски)

Επέτειος του θανάτου του Λάζαρ Ποπτράικοφ, Μέρος Πρώτο  

Posted by Kokice in , , , , ,


Ο Λάζαρ Ποπτράικοφ (πριν το 1945 γράφονταν Λάζαρ ποπ Τράικοφ) είναι Βούλγαρος επαναστάτης ενεργό μέλος της ΕΜΑΕΟ (Εσωτερική Μακεδόνο – Αδριανουπολίτικη Επαναστατική Οργάνωση), βοεβόδας της περιοχής Καστοριάς και μετέχων της Εξέγερσης του Ιλίντεν.

Βιογραφία
Πρώιμα Χρόνια

Ο Λάζαρ Ποπτράικοφ γεννήθηκε 10 Απριλίου 1878 στο χωριό Ντάμπενι (Δενδροχώρι) της περιοχής Καστοριάς. Αφού τέλειωσε την βασική του εκπαίδευση στο χωριό του και την προγυμνασιακή εκπαίδευση στην Καστοριά, συνέχισε στο Βουλγαρικό Κλασσικό Γυμνάσιο Μπίτολας (Μοναστηρίου) και στο Βουλγαρικό Γυμνάσιο Αρρένων Θεσσαλονίκης, όπου γίνεται φίλος με τους Κούζμαν Στέφοφ και Λάζαρ Μόσκοφ. Εκεί έχει δάσκαλο τον Πέρε Τόσεφ, ταυτοχρόνως γίνεται λάτρης της επαναστατικής λογοτεχνίας, ιδιαίτερα αυτής του Χρίστο Μπότεφ. Προς την αποστολή της ΕΜΑΕΟ τον έλκει ο Νταμιάν Γκρούεφ το 1895. Λόγω των μαθητικών ταραχών στο γυμνάσιο της Θεσσαλονίκης, ο Λάζαρ Ποπτράικοφ αποβάλλεται από το σχολείο και για αρκετό καιρό βρίσκεται για θεραπεία στην Σόφια. Εκεί γράφει επιστολή προς την Βουλγαρική Εξαρχία στην οποία δηλώνει την αντίθεσή του στην αλλαγή του διευθυντή του Γυμνασίου Μιχαίλ Σαράφοφ και κριτικάρει την εργασία κάποιων εκ των δασκάλων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να του επιτραπεί η επιστροφή του στο Γυμνάσιο και να συνεχίσει έτσι την εκπαίδευσή του. 
Παρότι τελειώνει το Γυμνάσιο το 1898, ο Λάζαρ Ποπτράικοφ από το 1896 περιφέρεται στην περιοχή της Καστοριάς βοηθώντας το έργο της ΕΜΑΕΟ. Στην συνέχεια επιστρέφει και πάλι στην Ντάμπενι (Δενδροχώρι) και γίνεται δάσκαλος στο σχολείο του χωριού. Με την βοήθεια του Κούζμαν Στέφοφ και των δασκάλων της Καστοριάς Πάβελ Χρίστοφ και Μιχαίλ Νικόλοφ αναπτύσσουν σημαντικά την οργάνωση στην περιοχή αυτή με την συμμετοχή όλο και περισσότερων ανθρώπων στα κομιτάτα και προμηθεύουν την οργάνωση με χρήματα και όπλα. Μετά την δολοφονία δύο Τούρκων κοντά στο χωριό Ζαγκορίτσανι (Βασιλειάδα) ο Λάζαρ Ποπτράικοφ συλλαμβάνεται το φθινόπωρο του 1899, καταδικάζεται στην Καστοριά σε φυλάκιση 2 ετών και εξορίζεται στην Κορυτσά από όπου επιστρέφει τέλος Φθινοπώρου το 1901.

Το εξώφυλλο του “ Λόκβατα και Βίνιαρι “
Ο Ποπτράικοφ περιφέρεται την περιοχή της Καστοριάς με τους Γκότσε Ντέλτσεφ, Πάντο Κλιάσεφ, Βασίλ Τσεκαλάροφ και Μάρκο Λέρινσκι ως την αρχή του 1902. Αμέσως μετά μεταβαίνει για θεραπεία στην Βουλγαρία όπου μαζί με τον βοεβόδα Τομά Νταβίντοφ προσελκείουν στην αποστολή της εξέγερσης τον Υπολοχαγό Γκεόργκι Παπάντσεφ από την πόλη Σλίβεν και τον Νικόλα Αντρέεφ (Αλάι - Μπέη) από το χωριό Μόκρενι (Βαρικό). Με την επιστροφή του στο Βέλες συλλαμβάνεται ξανά και φυλακίζεται στην Κορυτσά (ή στα Σκόπια). Απελευθερώνεται λόγω της γενικής αμνηστίας που δόθηκε τον Μάρτιο του 1903. Στο συνέδριο του Σμίλεβο ο Λάζαρ Ποπτράικοφ εκλέγεται μέλος της ηγεσίας του Βουνού (Δάσους) στην Καστοριά και αναπληρωτής του Γενικού Επιτελείου της εξέγερσης. Επίσης ο Λάζαρ Ποπτράικοφ μαζί με τους Γκέοργκι Ποπχρίστοφ και Πέταρ Άτσεφ εκλέγεται ως αναπληρωματικό μέλος του Γενικού Επιτελείου, το οποίο αποτελούν οι Ντάμε Γκρούεφ, Αναστάς Λοζάντσεφ και Μπορίς Σαράφοφ. Στις 31 Μαίου 1903 1000 στρατιώτες του Τουρκικού στρατού περικύκλωσαν το χωριό Ντάμπενι, η τσέτα του Λάζαρ Ποπτράικοφ παίρνει θέση στην κορυφή Βίνιαρι στο βουνό της Ντάμπενι, σε βοήθεια των μαχόμενων προστρέχει η τσέτα του Ντίτσο Αντόνοφ, η οποία παίρνει θέση στην κορυφή Λόκφατα και χτυπά τους Τούρκους στα νώτα τους. Η μάχη διαρκεί πολύ καθώς σε βοήθεια των μαχόμενων προσέρχονται και οι τσέτες των Βασίλ Τσεκαλάροφ, Πάντο Κλιάσεφ και Μίτρε Βλάχα. Ο Λάζαρ Ποπτράικοφ εξυμνεί την μάχη στο ποίημα “ Λόκβατα και Βίνιαρι “ γραμμένο σε λογοτεχνική Βουλγαρική γλώσσα με λίγες προσμίξεις της Καστοριανής διαλέκτου. Περίπου δέκα μέρες μετά την μάχη, σύμφωνα με ιδέα του Λάζαρ Ποπτράικοφ , εκδίδονται βραβεία “ Ανδρείας “ και “ Αριστεύειν “ τα οποία απονέμονται στους πιο γενναίους στην μάχη πολεμιστές. 


Μέρος πρώτο (θα υπάρχει συνέχεια)
Βιβλιογραφία


  • Борис Николов, Владимир Овчаров, „Спомени на Владимир Карамфилов за просветното дело и революционните борби в гр. Прилеп“, ИК "Звезди", 2005
  • Конески Блаже, Коментар кон преводот на поемата на Лазар Поп Трајков - предговор към издание на македонски книжовен език: Поп Трајков Л., Локвата и Вињари, Библиоетека "Современост", Кн. 49, Скопје, 1979
  • Спомени на Анастас Лозанчев (български)
  • Николов, Борис Й. Вътрешна македоно-одринска революционна организация. Войводи и ръководители (1893-1934). Биографично-библиографски справочник, София, 2001
  • Друговац М., Историја на македонската книжевност: ХХ век, "Мисла", Скопје, 1990
  • Николов Тома, Спомени от моето минало, глава 10-та, Изд. на Отеч. фронт, София, 1989 (български)
  • Петров, Тодор, „Македония в българската фалеристика“, Военно Издателство, София 2004
 

Ο βοεβόδας Ίτσκο Ντιμιτρόφ  

Posted by Kokice in , , , , , ,



Ίτσκο Ντιμιτρόφ ή λεοντάρι του Πάικου, το όνομά του είναι Χρίστο  Ντιμιτρόφ Γκιούπτσεφ, είναι ο πιο γνωστός βοεβόδας στο βουνό Πάικο μετά τους Αποστόλ Πετκόφ και Ιβάντσο Καρασουλίσκι.



Γεννημένος το 1880 στο χωριό Μπαρόβιτσα (Καστανερή) ο Ίτσκο γίνεται μέλος της τσέτας τους από το 1896, σε ηλικία μόλις 16 ετών. Στα χρόνια αυτά είχε περάσει ήδη την βασική εκπαίδευση στο χωριό που γεννήθηκε και μετά την προγυμνασιακή του εκπαίδευση στο Βουλγαρικό σχολείο της Γουμένισσας. Κατά το 1905 γίνεται ο ίδιος βοεβόδας μεταξύ του Πάικου και της λίμνης των Γιαννιτσών και συμμετέχει ενεργά σε μάχες με Τούρκικο στρατό και Έλληνες αντάρτες μέχρι την επανάσταση των Νεοτούρκων το 1908. Κατά το 1910 μαζί με τους Αποστόλ Πετκόφ και Βάντο Γκαόσεφ, από το χωριό Λέσκοβο (Τρία Έλατα) της περιοχής Αλμωπίας, αποκαθιστούν τις τσέτες τους και βγαίνουν στο βουνό. Μετά τον τραγικό θάνατο του Αποστόλ Πετκόφ το 1911, ο Ίτσκο Ντιμιτρόφ ανέλαβε την ηγεσία της επαναστατικής περιοχής Θεσσαλονίκης και ως την έναρξη του Βαλκανικού Πολέμου δρα στην περιοχή της γενέτειράς του προστατεύοντας τον τοπικό πληθυσμό.


Κατά το 1912 η τσέτα του Χρίστο Ντιμιτρόφ συγκρούεται με την αντάρτικη ομάδα του Γραικομάνου Λάζαρ Ντοιάμοφ (Λάζαρος Δογιάμας), ο οποίος στην τελευταία μάχη σκοτώθηκε. Τον Οκτώβριο του ιδίου χρόνου ξέσπασε ο πόλεμος στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ενώ ο Ίτσκο Ντιμιτρόφ παίρνει τον βαθμό του Αξιωματικού του Βουλγαρικού στρατού και η τσέτα του μεγαλώνει με κατοίκους από τα χωριά Κρίβα (Γρίβα), Κορνισόρ (Κρώμνη), Λιβάντα (Λιβάδια), Παλιούρτσι (Φύρομ), Μάτσκοβο (Εύζωνοι), Κονίκοβο (Δυτικό), Όσιν (Αρχάγγελος), Κουφάλοβο (Κουφάλια), Μποίμιτσα (Αξιούπολη), Πιλορίκ (Πενταπλάτανος) και από τις πόλεις Γκιουμέντζε (Γουμένισσα) και Ενιτζέ Βάρνταρ - Πάζαρ (Γιαννιτσά). Η τσέτα του ενώνεται με τις διμοιρίες του Βούλγαρου Συνταγματάρχη Γκεόργκι Τοντορόφ από την πόλη Σλίβεν και του Μιχαίλ Ράντεφ – Στράντζατα από την πόλη Εσκί Ντζουμαιά (σήμερα Ταργκόβιστε, Βουλγαρία) και μαζί απελευθερώνουν την Γουμένισσα και τα γύρω χωριά. Για τις υπηρεσίες του ο Ίτσκο Ντιμιτρόφ τιμήθηκε με το μετάλλιο “ Ανδρείας “, όμως μετά τον Β' Βαλκανικό Πόλεμο αναγκάστηκε να αποσυρθεί στην Βουλγαρία. 



Κατά τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο δρα με την τσέτα του ως αναγνωριστική διμοιρία στην περιοχή της γενέτειράς του, ενώ κατά το 1919 συμμετέχει στην αποκατάσταση της ΕΜΕΟ (ΒΜΡΟ). Το 1920 μπαίνει στα περίχωρα της πόλης Γεύγελη που κατέχονταν από τους Σέρβους. Στις 14 Σεπτεμβρίου διεξάγει μεγάλη μάχη κοντά στον ποταμό Βάρνταρ (Αξιός) στην οποία πληγώθηκε και για να μην πέσει σε ομηρία αυτοκτονεί. Έτσι πεθαίνουν οι ήρωες !

Ο τόπος του μαρτυρίου του έμεινε έρημος ως το 1941, όταν τμήματα της Μακεδονίας παραδόθηκαν στην Βουλγαρία και ο αδελφός του βοεβόδα Γκεόργκι Ντιμιτρόφ τοποθετεί μνημείο στον τάφο του οργανώνοντας τελετή και μνημόσυνο στον χώρο αυτό. Μέχρι και σήμερα πατριώτες Βούλγαροι από την Φύρομ και την Βουλγαρία στην επέτειο του θανάτου του επισκέπτονται τον τάφο.

Μία από τις ενδιαφέρουσες ιστορίες για τον Ίτσκο Ντιμιτρόφ έχει δημοσιευθεί στο περιοδικό Ιλιουστράτσια Ιλίντεν, τεύχος 8 από το 1930 :


"Πήρε κοντά του τον Γέρο Βάντο (Βάντο Γκαόσεφ από το Λέσκοβο) με τα παλικάρια του και έχοντας καλύψει τα νώτα του ο Ίτσκο καταπιάστηκε με την οργάνωση της περιοχής Γκουμεντζάνσκο - Ενιντζεβάρνταρσκο (Γουμένισσας – Γιαννιτσών). Ξεκινώντας από την γενέτειρά του Μπαρόβιτσα (Καστανερή) όπου οι Σαντανίστι είχαν μεγάλη δύναμη και δεν του επέτρεπαν να μπει στο χωριό. Γιαυτό τον λόγο περιφέρεται στο δάσος με καστανιές της περιοχής Κρίβας (Γρίβα) και παρακολουθεί τις κινήσεις των αποστατών. Εδώ αυτός μαθαίνει οτι ο Λάζο Ντοιάμοφ – βοεβόδας ανταρτών, ασχολείται με ληστείες και ότι γύρω από το χωριό Τουσίλοβο (Στάθης) οργανώνει την απαγωγή του Ντιμίταρ Γκότσεφ, υιό πολύ πλουσίου της Γουμένισσας. Τον έπιασε και ζήτησε από τον πατέρα του 700 λίρες λύτρα. Ο Ίτσκο από την μεριά του πληροφορεί τον πατέρα του απαχθέντος να μην δώσει καθόλου λύτρα και οτι αυτός προσωπικά θα ασχοληθεί με τον ληστή Λάζο, χωρίς να του επιτρέψει να σκοτώσει τον απαχθέντα νεαρό. Με πονηριά φέρνει τον Λάζο κοντά του στο δάσος με τις καστανιές και επί 2 μέρες συνέχεια τον συμβουλεύει να σταματήσει να προσφέρει τις υπηρεσίες του στους αντάρτες καθώς και την δράση του ως ληστή. Και να προσφέρει τις υπηρεσίες του στον λαό. Στις συμβουλές ο Λάζο κυνικά απαντάει : “ 29 μέρες θα δουλεύω για τον εαυτό μου και μόνο μία ημέρα για τον λαό “. Ο Ίτσκο πείθεται οτι μπροστά του στέκεται ένας χυδαίος ληστής και τον παραδίδει στο μέλος της τσέτας του Ιβάν Καζάκα να τον εκτελέσει. Ο απαχθής νεαρός ελευθερώνεται χωρίς να πληρωθούν λύτρα. Όταν μετά από μερικούς μήνες η Γουμένισσα καταλαμβάνεται από Βουλγαρικά στρατεύματα και ο νεαρός παντρεύονταν, στον γάμο του κουμπάρος ήταν ο Ίτσκο Ντιμιτρόφ."

Войводата Ичко Димитров  

Posted by IllustrationBeloMore in , ,


Ичко Димитров или Паячкиот лъв, с кръщелно име Христо Гюпчев Димитров, е най-изявеният войвода в Паяк планина след Апостол Петков и Иванчо Карасулийски. 

Роденият през 1880 година в село Баровица Ичко става техен четник още през 1896 година, когато е само на 16 години. За тези години е успял да получи основно образование в родното си село, а след това в прогимназиалното българско училище в Гюмендже. През 1905 година става самостоятелен войвода между Паяк и Ениджевардарското езеро и активно участва в сражения с турски аскери и гръцки андарти до Младотурската революция от 1908 година. През 1910 година заедно с Апостол Петков и Въндо Гьошев от мъгленското село Лесково въстановяват четите си и излизат в планината. След трагичната смърт на Апостол Петков през 1911 година Ичко Димитров сам поема ръководството на Солунския революционен окръг и до началото на Балканската война действа в родния си край в защита на местното население. 

През  1912 година четата на Христо Димитров се сблъсква с андартската чета на известния гъркоманин Лазар Доямов (Лазарос Доямас), който в последвалото сражение е убит. През октомври същата година избухва войната в Османската империя, а Ичко Димитров получава офицерски чин в Българската армия, а четата му се сголемява от хора от селата Крива, Корнишор, Ливада, Палюрци, Мачуково, Кониково, Ошин, Куфалово, Боймица, Пилорик и от градовете Гюмеднже и Енидже Вардар (Пазар). Четата му се обединява с отрядите на българския подполковник Георги Тодоров от Сливен, Тракия и с Михаил Радев – Странджата от Ески Джумая (дн. Търговище, България) и заедно освобождават Гюмендже и околните села. За заслугите си Ичко Димитров е награден с орден „За храброст”, но след Междусъюзническата война е принуден да се изтегли в България.

През Първата световна война действа със своята чета като разузнавателен отряд в родния си край, а през 1919 година участва във въстановяването на ВМРО. В 1920 година влиза в околностите на град Гевгели, сега окупиран от сърбите. На 14 септември води голямо сражение край река Вардар при което е ранен и за да не бъде пленен се самоубива. Така умират героите!

Лобното му място остава пусто до 1941 година, когато части от Македония са предадени на България, а братът на войводата Георги Димитров поставя паметник на гроба му, устройва церемония и панихида на мястото. И до днес родолюбиви българи от Република Македония и България на годишнината от смъртта посещават гроба му.

Една от интересните истории за Ичко Димитров е публикувана в сп. Илюстрация Илинден, кн.8 от 1930 година:


Прибрал при себе си Стария Въндо (Въндо Гьошев от Лесково) с момчетата му и бидейки сигурен в тила, Ичко се залови с организирането на Гуменджанския-Ениджевардарския район. Като почна от родното си село Баровица, в което Санданистите бяха много силни и не го допускаха да влезе в селото. Поради това той се навърта в Кривенската кестенова гора и следи за движението на ренегатите. Тук той ознава, че Лазо Доямов – андартски войвода, се занимава с разбойничество и че около село Тушилово Лазо устройва засада на Димитър Гоцев, син на голем гуменджански богаташ. Заловил го и поискал от баща му 700 лири откуп. Ичко от своя страна съобщава на бащата на заловения да не дава никакви пари и че лично ще се разправи с разбойника Лазо, без да му даде възможност да убие заловения момък. С хитрост довежда Лазо при себе си в кестеновата гора и в продължение на 2 дни го съветва да се откаже от службата си при гръцката пропаганда и от разбойничеството. И да се предаде в служба на народа. На съветите Лазо цинично отговаря: „29 деня ще работя за себе си и само един ден за народа”. Ичко се убеждава, че пред него стои един вулгарен разбойник и го предава на четника си Иван Казака да го екзекутира. А плененото момче се освобождава без да му се вземе откуп. Когато след няколко месеца Гумендже бе окупиран от български войски и момчето се оженило, на сватбата му кумуваше Ичко Димитров.

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...