Мартенки, мартеници  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , , , ,

Петрана Райкова от Ошчима разказва (Шклифов, Благой и Екатерина Шклифова. Български диалектни текстове от Егейска Македония, София 2003):

Να-Μάρτ πράβιμε ίνακ
Ι σέτνε σι πράεμε μάρτενιτσι. Ι να μάρτ γκάλτβαμε οντ έντνο μάρτεντσε τσούτ(τσούτ 'τσβιάτ') οντ-ντρέν.ντρέντσε. I σέκοι πάρβεν μάρτ κε γκο γκάλτνιμε ντρέντσετο ι σέτνε κε ι κλάαμε μάρτενκιτε. Πάρβεν να ράνοτο κα κε στάνις, κε σι σκάρσις ντρέν. Κε σι γκο ίμας ντόμα ι να ούτροτο.κόγκα κε στάνε τσέλι μάλετσκι, οντ ντρέντσετο πο έντνο τσούττσε(τσούττσε 'τσβέττσε') κε μου ντάς. Σίτε πο έντνο ντρέντσε κε σι γκάλτνιμε. Σέτνε μάρτενκιτε μου ι κλάβαμε να μάλετσκιτε. Ντρέντσετο κε γκο γκάλτνιμε ζα ζντράβιε.


Баба Марта бързала - Йордан Стубел

Баба Марта бързала,
мартенички вързала:
морави, зелени,
бели и червени.

Първом на гората -
да листят листата.
И да дойдат всичките:
щъркелите, птичките,
първият певец,
Косът хубавец.

После на градините -
да цъфтят гергините
и латинки алени,
и божури шарени.
Ябълки да зреят,
круши да жълтеят.

А пък на дечицата
върза на ръчицата
мартеници чудни
със ресни червени,
да са ранобудни,
да растат засмени...

Спомени от... Загоричани  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

Разказ на 70 годишния Сотир Долев. Записът е направен през 1982 г. в София от Екатерина Шклифова. Цялата книга можете да видите ТУК :


Να ντβάισε ι-πέτ μάρτ ,ιλίαντα ντέβετ στουτίνι ι-πέτα γκουντίνα Γκάρτσιτε αντάρι ζακλάια πόβικε ουτ-σεισέ  ντούσι Ζαγκουριτσένι. Ραμπότα μπέσε πριγκουτβένα ουτ-Γκάρτσκο Βλαντίκα να-Κόστουρ Καραβαγγέλη.Ου-σέλτο νίκουι νίστσο νε-ζνάεσε. Ίμαμε έντεν σελίανιν νάς να-Μάβρουβο.Μαβρουβένι μου-βελέια : “Σέντι μπρέ ,νε μπέγκαι να-σέλοτο”.”Κα-ντα-σέντα, μα-τσέκε ντόμα ντέτσατα”.
Ι-τα βετσέρα σπά να-Μάβρουβο τόι.Νόστιατα γκου-ζαβαρτία σέλουτο αντάρτιτε.Εντίν ουτ-Στρίλετς, ντρούγκι ουτ-Σέτι Ιλία.Γκλαβατάρ μου μπέσε Βάρντας.Φατία ντα-πούκε σου-πούσκι ουτ-Στρίλετς ,ουντ-Βάρμπιτσα. Ι-τσέλο-σέλο σα-ναιντέ να-τσούντο.Πάντο Μιτάλικουφ ουντ-νάστσο σέλο ίμασε πούσκα.Α-ζβε πούσκατα ι-φατί ντα-φάργκα(στρέλια). Ζέντα-μου α-ουτεπάια. Νταρζέσε μαλέτσκο ου-ράτσιτε, μου πάντνα να-ζέμιατα. Μπέσε τσούπε, σα-κάζβασε Μάρε. Κούκιατα σε-ζαπάλι ι-τόι να-μουζέσε ντα-γκουζαγκάσνι όγκανο. Ίμασε  βίνο, ι-ουτόρι μπότσκιτε ι-σου-βίνο ντα-γκάσνι όγκανο. Ι-νόστιατα ντούρνα ντβανάισε σάατο γκασνέσε ι-σου-σόκο ουτ-πρέσαλο

Τεπόια ι-Λιάκο Μπρέζο.Γκού-πουστία ντέντο ντα-σα-πλάτσι να-Κόστουρ ι-Γκιόργκι Παρτσάλουφ όιντε. Βέλε να-Τούρτσιτε: “ Τακά ι-τακά στάνα”. Πα-Τούρτσιτε βέλε: “ Το γκου-ναπραβία Γκάρτσιτε, νίε νε-γκο ναπραβίμε”. Γκίορκι  Παρτσάλουφ βέλι: “Τία σου-βάστα πόμουσ γκο-ναπραβία,βία μου-καζάιτε  ντα-ντόιντε”. Αρμάσνικ (αρμάσνικ 'γκοντενίκ') μπέσε τόι. Να-Έντρενε(Όντριν) ίμασε φούρνα. Σί-ντοιντέ πάρι ντα-ντουνέσι.Μου-βελέια Κουστουρένι “ Νε -όι να-σέλοτο,τσούντο κε-στάνι ούτρε να-βάστσο σέλο”.Αμά τία ντουιντόια. Ι-μο-α φατία κάστσατα ι-ντβάτα ι-ζακλάια. Εμ να-σίνο, έμ να-τάτκουτο. Να-Τρί ντιμπίτσκι,να-Βάρμπιτσα ι-ζανεκόια. Κόι να-Στρίλετς,
ζατβόριτε,πα-κε-σε βαρνούβαμε ντόμα.Σέγκα ματζίριτε σα-σίρε ου-Ζαγκουρίτσινι.Σό μάκι ίμαμε βιντένο. Μεταξάτα εζίκο νι-γκο πουσέτσε. Ντα-νε ζμπόρβαμε Μπούγκαρτσκι, α-ντα-ζμπόρβαμε Γκάρτσκι.  Γκάρτσκι νίκουι νε-ζνάεσε. Σέτνε τσετίρντασε ι-πάρβα γκουντίνα στάνα μπόι σου-Ιτάλια.

-----------

Στις 25 Μαρτίου 1905 Έλληνες αντάρτες σφάξανε περισσότερους απο 60 κάτοικους της Ζαγορίτσανης. Η δουλειά είχε προετοιμαστεί απο τον Έλληνα Μητροπολίτη Καραβαγγέλη. Απο το χωριό κανένας τίποτα δεν ήξερε. Είχαμε έναν συγχωριανό στο Μάβροβο και οι κάτοικοι εκεί του λέγανε: “ Κάθησε και μην φεύγεις στο χωριό”. “ Πώς να μείνω ,σπίτι με περιμένουν τα παιδιά”.
Εκείνο το βράδυ κοιμήθηκε στο Μάβροβο αυτός. Το βράδυ περικύκλωσαν Έλληνες αντάρτες το χωριό . Ένας απο το Στρίλετς ,άλλοι απο τον Προφήτη Ιλία . Αρχηγός τους ήταν ο Βάρδας. Ξεκίησαν να πυροβολάνεμε όπλα απο το Στρίλετς ,απο την Βάρμπιτσα .Και το χωριό βρέθηκε σε θαύμα(απρόσμενη κατάσταση).Ο Πάντο Μιτάλικουφ απο το χωριό μας είχε όπλο.Πήρε το όπλο και άρχισε  να ρίχνει(πυροβολάει).Τηνγυναίκα του την σκότωσαν.Κρατούσε μωρό στα χέρια,της έπεσε κάτω στο χώμα.Κορίτσι ήταν,Μαρία την λέγανε. Το σπίτι πήρε φωτιά και εκείνος δεν μπορούσε να την σβήσει.Είχε κρασί,το έριχνε απο τα βαρέλια προσπαθώντας να σβήσει την φωτιά. Και το βράδυ μέχρι τις 12 έσβηνε ακόμα και με σαλαμούρα(αλατόνερο).
Σκότωσαν και τον Λιάκο  Μπρέζο. Στείλανε τον παππού του να κλαφτεί στην Καστοριά,πήγε και ο  Γκιόργκι Παρτσάλουφ. Λέει στους Τούρκους: ”Έτσι  και αλλοιώς έγινε”. Και οι Τούρκοι λένε : “ Αυτό το κάνανε οι Έλληνες ,δεν το κάναμε εμείς”. Ο  Γκιόργκι Παρτσάλουφ λέει : “ Εκείνοι με δική σας βοήθεια το κάνανε εσείς τους είπατε να ρθούν”.Αρραβωνιαστικός ήταν αυτός.Στο Έντρενε(Όντριν) είχε φούρνο.Γύρισε για να φέρει λέφτα. Του λέγανε οι Καστοριανοί “ Μήν πας στο χωριό, θαύμα(κάτι απρόσμενο) θα γίνει αύριο στο χωριό σας”.  Αλλά εκείνοι ήρθαν. Και του πιάσανε το σπίτι και σφάξανε και τους δύο .Και τον γιό και τον πατέρα.Στίς Τρείς Βελανιδιές ,στην Βάρμπιτσα τους πήγαν. Κάποιους στο Στρίλετς,
φυλακές,πάλι θα γυρίσουμε στο σπίτι.Τώρα οι πρόσφυγες(απο την Μικρά Ασία) ζούν αρχοντικά στην Ζαγορίτσανη.Τι βάσανα έχουμε περάσει.Ο Μεταξάς μας έκοψε την γλώσσα .Να μην μιλάμε Βουλγαρικά,αλλά να μιλάμε Ελληνικά.Ελληνκά κανάνας δεν ήξερε.Αργότερα το 1941 έγινε πόλεμος με την Ιταλία.

Σφαγή της Ζαγορίτσανης  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

25 Μαρτίου. Μία από τις περισσότερο τιμώμενες χριστιανικές γιορτές, του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου. Αυτή την ημέρα, πριν περισσότερα από εκατό χρόνια  ο  Βουλγαρικός πληθυσμός  σε όλη την Μακεδονία, που από το Ελληνικό Πατριαρχείο είχαν δηλωθεί ως οπαδοί του σχίσματος, υποδέχθηκε τον Ευαγγελισμό με πανηγυρική λειτουργία και χαρά. Έτσι ετοιμάζεται να γιορτάσει και η Ζαγορίτσανη, η Μικρή Σόφια, ένα από τα πιο όμορφα χωριά της Καστοριάς.
Κατά την ημερομηνία αυτή ο Έλληνας Μητροπολίτης Γερμανός Καραβαγγέλης ευλόγησε τα εγκλήματα κάποιων που σήμερα  τιμώνται ως  ήρωες των Ελλήνων. Χριστιανοί, ηγέτες ένοπλων αντάρτικων ομάδων, που επιτέθηκαν και  κατέκαψαν την Ζαγορίτσανη, που είχε  ανανήψει  από τους εμπρησμούς των Τούρκων και βάναυσα σκοτώνουν παιδιά, γέρους, γυναίκες και άνδρες με σκληρότητα για την οποία ο Ιταλός συνταγματάρχης Αλμπέρα, βλέποντας την φοβερή  εικόνα μετά την σφαγή, λέει:


Ως αξιωματικός του Ιταλικού Στρατού έλαβα μέρος σε πολλές μάχες με άγριες αφρικανικές φυλές. Συχνά συνέβη να συλληφθούν και να θανατωθούν από τους Αφρικανούς, στρατιώτες μας. Αλλά σκοτωμούς με τέτοια επιδέξια σκληρότητα δεν είχα δει μέχρι τώρα και δεν βρίσκω λόγια να χαρακτηρίσω τους δράστες αυτού του εγκλήματος

 

Δεκάδες χρόνια αργότερα η τραγωδία της Ζαγορίτσανης περιγράφεται με θαυμασμό από ποιητές στην Χριστιανική Ελλάδα. Σε στίχους διαβάζουμε: 




Το αίμα των Βουλγάρων κυλούσε σαν από βρύση. Οι εκδικητές σκότωναν όποιον έβρισκαν μπροστά τους, φτάνει μόνο να ήταν Βούλγαρος...


Να θυμάστε την Ζαγορίτσανη! Όχι ως αιτία μίσους,αλλά ως προσευχή  για την άταφη ιστορία των Βουλγάρων της Μακεδόνας. (Wikipedia)
 

Въведение Богородично, Загоричани  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

Църквата "Въведение Богородично" е построена през 1861 година върху основите на по-стар храм, както свидетелства съществуващия надпис, издълбан върху мраморна плоча, вградена в западната страна на църквата. В нея се съхраняват реликви и зографии от стария храм с висока художествена стойност. Стените на църквата още пазят следи от куршумите на турски и гръцки въоръжени банди, обстрелвали селото от близките възвишения.

Този господен и свети храм Въведение Богородично беше издигнат из основи по време на Никифорос, митрополит на Кастория с дарение на последователните в добри дела и благочестиви християни и в памет на селяните от мястото Загорица от майсторите от Жупанища.

ΟΥΤΟΣ Ο ΘΕΙΟΣ ΚΑΙ ΙΕΡΟΣ ΝΑΟΣ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΗΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΣ ΤΩΝ ΕΣΟΔΕΙΩΝ ΑΝΗΓΕΡΘΗ ΕΚ ΒΑΘΡΩΝ ΑΡΧΙΕΡΑΤΕΥΟΝΤΟΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΚΑΣΤΟΡΙΑΣ ΚΥΡΙΟΥ ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΔΙΑ ΔΑΠΑΝΗΣ ΔΕ ΤΩΝ ΦΙΛΟΚΑΛΩΝ ΑΠΑΝΤΩΝ ΤΕ ΤΩΝ ΕΥΣΕΒΩΝ ΚΑΙ ΟΡΘΟΔΟΞΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΤΗΣ ΧΩΡΑΣ ΖΑΓΟΡΙΤΣΑΝΗΣ ΑΙΩΝΙΑ Η ΜΝΗΜΗ
ΥΠΟ ΜΑΣΤΟΡ. ΖΙΩΠΑΝΙΩΤΕΣ.

Клането в Загоричани  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , ,

25 Март. Един от най-почитаните християнски празници – Свето Благовещение. На тази дата преди повече от сто години българското население в  цяла Македония, обявено от гръцката Патриаршия за последователи на схизмата, посреща Благовещение с тържествена литургия и веселие. Така се готви да празнува и Загоричани, Малката София, едно от  най-красивите села в Костурско.
На тази дата гръцкият митрополит Германос Каравангелис  благославя престъпленията на няколко почитани  днес  гръцки  герои. Християни. Водачи на въоръжени банди, които нападат, опожаряват съвзелото се от турски палежи Загоричани и зверски избиват деца, старци, жени и мъже с жестокост, за която италианският полковник  Албера, видял страшната картина след клането, казва:

Като офицер от италиaнската армия вземал съм участие в много сражения с дивите африкански племена. Често пъти се е случвало да бъдат пленени у африканците и избивани наши войници. Но избиване с такава префинена жестокост не съм видял до сега и не намирам думи, с които да квалифицирам авторите на злодеянието
Десетки години по-късно трагедията в Загоричани е описана с възхищение от гръцки поети в християнска Гърция. В стиховете четем:  


...Кръвта на българите течеше като от чешма. Отмъстителите убиваха, които се мяркаха пред тях, стига само да бяха българи...
Помнете Загоричани! Не като мотив за омраза, а като молитва за непогребаната история на македонските българи.

Повече информация за клането: Тук

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...