Το χωριό Εξι-σού (Ξινό Νερό) περιοχή Φλώρινας, (2)  

Posted by Kokice in , , , ,

Разрушената църква в 1916 година
Η κατεστραμμένη εκκλησία το 1916
Εξι σού ή Γκόρνο Βάρμπενι (στα Ελληνικά : Ξινό Νερό και ως το 1926 Εξι σού) είναι χωριό της Ελλάδας, δήμος Αμυνταίου, περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας με 1229 κατοίκους (2001).


Γεωγραφία
Το χωριό βρίσκεται 34 χμ νοτιοανατολικά της Φλώρινας και 5 χμ δυτικά από το κέντρο του δήμου Σουροβίτσεβο (Αμύνταιο) σε μικρή κοιλάδα στους πρόποδες του περάσματος Κιλί Ντερβέντ ανάμεσα στα βουνά Μάλα Ρέκα και Μάλκα Νιντζέ (Μικρός Βόρας). Γύρω από το χωριό υπάρχουν πηγές μεταλλικού νερού, στις οποίες οφείλει και το όνομά του Εξι σού (Τούρκικα) ή Ξινό Νερό (Ελληνικά). Το παραδοσιακό Βουλγαρικό όνομα είναι Γκόρνο (Άνω) Βάρμπενι για να ξεχωρίζει από το άλλο χωριό της Φλώρινας Βάρμπενι (Ιτέα).

Ιστορία
Επι Τουρκοκρατίας


Pando Shishkov (1875 - 1929)
Πάντο Σίσκοφ (1875 - 1929)
Το 1669 ο Άγγλος ταξιδιώτης Έντουαρτ Μπράουν περνά απο
“ Εκισό Βέρμπενι, της οποίας τα λεμόνια εκτιμώνται πολύ και έχει μεγάλες και πολυάριθμες πηγές. “
Στο τέλος του 19 ου αρχές του 20 ου αιώνα το Εξι σού είναι μεγάλο καθαρά Βουλγαρικό χωριό. Το 1845 ο Ρώσος μελετητής της σλαβικής Βίκτορ Γκριγκόροβιτς περιγράφει την Βέρμπενι ως Βουλγαρικό χωριό. Ο Α. Σινβέ (“Οι Έλληνες της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, στατιστική και εθνογραφική μελέτη”), βασιζόμενος σε Ελληνικά στοιχεία, το 1878 γράφει ότι στο Εξι-σού, επαρχία Μογλενών ζουν 1200 Έλληνες. Σύμφωνα με την “ Εθνογραφία των Βιλαετίων Ανδριανούπολης, Μοναστηρίου και Θεσσαλονίκης” εκδοθείσα στην Κωνσταντινούπολη το 1878 που αντανακλά στατιστική του ανδρικού πληθυσμού από το 1873, η Βάρμπενι, Εξι σού έχει 360 οικογένειες με 1050 κατοίκους Βούλγαρους.
Το 1889 ο Στέφαν Βέρκοβιτς γράφει για το Εξι σού :
"Το χωριό Εξι σού (Ξινό νερό) με 25 Μουσουλμανικά και 174 Βουλγαρικά σπίτια. Οι φόροι των Μουσουλμάνων είναι 2180 γρόσια, ενώ των Χριστιανών – 19900 γρόσια και χωριστά πίστη - στρατιωτικό 7260 γρόσια. Οι κάτοικοι ασχολούνται με αγροτικές εργασίες και παραγωγή κρασιού σε σημαντικές ποσότητες. Έχει μερικά χάνια.”

Σύμφωνα με τον Βασίλ Κάντσοφ (“Μακεδονία, Εθνογραφία και στατιστική”) στο Εξι σού (Βάρμπενι Γκόρνο, Βάρμπενι Μόλσκο) το 1900 ζουν 1900 Βούλγαροι Χριστιανοί και 65 τσιγγάνοι. Το Εξι σού είναι
“Το πιο όμορφο και το πιο πλούσιο χωριό της περιοχής Φλώρινας” γράφει ο Χρίστο Σιλιάνοφ το 1902 στο “Επιστολές και Μαρτυρίες ενός μέλους τσέτας”.
Το 1877 η πλειονότητα των κατοίκων του Εξι σού αποδέχεται την Βουλγαρική Εξαρχία. Σύμφωνα με στοιχεία του γραμματέα της Εξαρχίας Ντιμίταρ Μίσεφ (“Η Μακεδονία και ο Χριστιανικός της πληθυσμός”) το 1905 το χωριό έχει 2200 Βούλγαρους Εξαρχικούς, 136 Πατριαρχικούς και 96 τσιγγάνους. Στο χωριό λειτουργεί Βουλγαρικό σχολείο.

Οι κάτοικοι του Εξι σού συμμετέχουν ενεργά στον αγώνα της ΕΜΑΕΟ (ΒΜΟΡΟ) ενάντια στην Τουρκική εξουσία. Μερικοί από αυτούς μπαίνουν στην τσέτα του βοεβόδα Μάρκο Λέρινσκι. Τον Σεπτέμβριο του 1902, 15 κάτοικοι του χωριού με επικεφαλή τον ιερέα Βάντσε (Ιβάν) Στείροφ καταδικάζονται σε φυλάκιση από 3 ως 15 χρόνια, ως Βούλγαροι αντάρτες λόγω της συμμετοχής τους στο Βουλγαρικό κομιτάτο. Κατά την εξέγερση του Ιλίντεν στις 2 Αυγούστου 1903, 2000 επαναστάτες επιτίθενται στον σιδηροδρομικό σταθμό του Εξι σού και τον καταστρέφουν. Μετά την εξέγερση οι κάτοικοι του χωριού πεισματικά αντιστέκονται στον Ελληνικό ένοπλο Μακεδονικό αγώνα και για αυτό τον λόγο οι Έλληνες αντάρτες ονομάζουν το χωριό Μικρή Σόφια. Μετά την σφαγή της Ζαγορίτσανης το 1905 και οι τελευταίοι Γραικομάνοι του Εξι σού απαρνούνται την Πατριαρχία της Κωνσταντινούπολης και αποδέχονται την Βουλγαρική Εξαρχία. Σύμφωνα με τηλεγράφημα, που στάλθηκε από τους κατοίκους προς το Οθωμανικό Κοινοβούλιο το 1909, το χωριό δεν έχει πια Πατριαρχικούς.

Το 1910 η εφημερίδα “Ντέμπαρσκι Γκλάς (φωνή του Ντέμπαρ) “ γράφει :
 “ Ο Βουλγαρικός πληθυσμός στις Οθωμανικές επαρχίες έχει εγκατελειφθεί και παραμεληθεί από την κυβέρνηση...αφού πείσθηκαν σε μερικά χωριά του καζά της Φλώρινας ότι δεν υπάρχει κάποιος να φροντίσει για την ησυχία και την ανάπτυξή τους, έκαναν μόνοι την δουλειά, συγκροτώντας επιτροπές για τα κοινά του χωριού. Πρώτη θέση ανάμεσα σ αυτά τα χωριά έχει το Εξι σού (Βάρμπενι). Αυτό το χωριό όπως αναδείχθηκε πρώτο στους Εθνικούς αγώνες,, στον επαναστατικό και απελευθερωτικό αγώνα, όπως πρώτο ανάμεσα στα άλλα σήκωσε θαυμάσιο σχολείο μετά την ανακήρυξη του Συντάγματος και έκανε όλους αυτούς που περνούν από το χωριό να αναρωτιούνται, έτσι ακριβώς και τώρα στα κοντά, πριν μερικές εβδομάδες φρόντισε να βάλλει σε μία σειρά εκκλησιαστικό-σχολικές υποθέσεις και επιτροπή για τα κοινά του χωριού. Αυτό πρώτο έκανε δημόσιες και υποδειγματικές εκλογές για εκκλησιαστικό-σχολική επιτροπή και για Προεδρείο (κοινοτικό συμβούλιο).


Mihail Chekov (1873 - 1957)
Μιχαίλ Τσέκοφ (1873 - 1957)
Με την έκρηξη του Α' Βαλκανικού Πολέμου το 1912 23 άτομα από το Εξι σού είναι εθελοντές στον Μακεδόνο-Αδριανουπολίτικο Εθελοντκό Στρατό.

Στην Ελλάδα
Κατά τον Α' Βαλκανικό Πόλεμο κοντά στο Εξι σού διεξάγεται μεγάλη μάχη στην οποίαν οι Οθωμανοί εξοντώνουν Ελληνικά τμήματα που κατέφθασαν. Τελικά το χωριό καταλαμβάνεται από τον Ελληνικό στρατό και μετά την ατυχή για την Βουλγαρία κατάληξη του Β' Βαλκανικού Πολέμου το Εξι σού με όλη την περιοχή της Φλώρινας πέφτει στα Ελληνικά χέρια. Οι Ελληνικές αρχές ξεκινούν συστηματικό εκφοβισμό στους ανθρώπους με δηλωμένη Βουλγαρική συνείδηση, πολλοί από τους οποίους αναγκάζονται να μεταναστεύσουν. Για τον λόγο ότι δεν απαρνείται την ταυτοποίησή του με το Βουλγαρικό Έθνος ο Πέταρ Σουντάκοφ καταγόμενος από το Εξι σού χωρίς δίκη εκτελείται παραδειγματικά μπροστά στη φυλακή της Θεσσαλονίκης Γεντί Κουλέ.

Στην διάρκεια του Α' Παγκοσμίου Πολέμου τον Αύγουστο του 1916 το χωριό απελευθερώθηκε για λίγο από την 1 η Βουλγαρική Στρατιά κατά την επιχείρηση της Φλώρινας. Στην διάρκεια της μάχης καταστράφηκε η εκκλησία του χωριού. Μετά την Συνθήκη του Νειγύ το χωριό επιστρέφει και πάλι στην Ελλάδα, ενώ μεγάλο τμήμα των κατοίκων του μεταναστεύουν στην Βουλγαρία. Ο Αντρέ Μαζόν χαρακτηρίζει το Εξι σού ως στήριγμα του Βουλγαρισμού στην νοτιοδυτική Μακεδονία. Κατά το 1926 το χωριό μετονομάζεται σε Ξινό Νερό. Σε έκθεση του Αντιστράτηγου Γ. Σακελαρόπουλου στις 25 Νοεμβρίου 1932 προς το 2 ο Σώμα Στρατού στην Λάρισα αναφέρεται :
“ Στο Βουλγαρικό χωριό Εξι σού ένας από τους ηγέτες του κόμματος του Παπαναστάση χαρακτήρισε τα μέλη της Εθνικιστικής οργάνωσης ΕΕΕ τέρατα και περιττώματα .“


Srebren Popetrov (1869 - 1950)
Σρέμπρεν Ποππέτροφ (1869 - 1950)
Σύμφωνα με έγγραφο της Ελληνικής Χωροφυλακής του 1932, στο Ξινό Νερό ζουν 2026 άτομα – 3 Εβραίοι, 1 Σέρβος και 2022 Έλληνες , από τους οποίους 1945 “Βουλγαρόφωνοι” (318 οικογένειες), χωρισμένοι σε 3 ομάδες – 1717 (298 οικογένειες) “προσκείμενοι στην Βουλγαρία με δηλωμένη Βουλγαρική συνείδηση”, 22 “ με Ελληνική Εθνική συνείδηση” και 208 “χωρίς καθορισμένη Εθνική συνείδηση”.

Κατά την δεκαετία του 30 στο Εξι σού ιδρύονται 2 ομάδες της πολιτικής οργάνωσης ΕΜΕΟ (Ενωμένης) με 15 άτομα. Σε έγγραφο της υπηρεσίας “Αλλοδαποί” προσκείμενη στην διοίκηση της κρατικής ασφάλειας στην Θεσσαλονίκη το 1939 αναφέρεται ότι, στην περιοχή του Εξι σού σχηματίστηκε επιτροπή, η οποία προετοίμασε έκθεση προς τον Ιταλό Πρόξενο όπου διαμαρτύρονται για την απαγόρευση που επιβλήθηκε στους Βούλγαρους να μιλούν την μητρική τους γλώσσα.

Μυστική έκθεση του διοικητή της Χωροφυλακής Φλώρινας τον Απρίλιο του 1940 αναφέρει το Εξι σού μαζί με τα χωριά Ζαγορίτσανη (Βασιλειάδα), Μόκρενι (Βαρικό) και Μπουφ (Ακρίτας) ως ένα από τα χωριά της περιοχής με τον μεγαλύτερο αριθμό “προσκείμενων στην Βουλγαρία”. Μεταξύ του Α' και Β' Παγκοσμίου Πολέμου 40 Βουλγαρικές οικογένειες από το Εξι σού μεταναστεύουν στην Βουλγαρία, ενώ 6-7 υπερατλαντικά.

Μετά την καταστροφή της Ελλάδας από την Ναζιστική Γερμανία τον Απρίλιο του 1941 στο Εξι σού σχηματίζεται Βουλγαρικός πολιτιστικός όμιλος. Στο σχολείο ξεκίνησαν να παραδίδονται μαθήματα στην Βουλγαρική από τον πρώην Εξαρχικό δάσκαλο Ντιμίταρ Γκούλαοφ, γιαυτό τον λόγο μετά το τέλος του πολέμου συλλαμβάνεται και φυλακίζεται στο Γεντί Κουλέ της Θεσσαλονίκης.Οι κάτοικοι του Εξι σού, μετά από 30 χρόνια διακοπής, γιορτάζουν και πάλι πανηγυρικά την 24η Μαίου, ημέρα των Αγίων αδελφών Κυρίλλου και Μεθόδιου με λειτουργία στα Βουλγαρικά. Τον Μάιο του 1941 η Ελληνική διοίκηση στο Εξι σού αντικαταστάθηκε με Βουλγαρική, σε συγκέντρωση των κατοίκων επιλέχθηκε για Πρόεδρος Βούλγαρος. Στο Κοινοτικό συμβούλιο μπαίνουν οι : Κίριλ Λιάπτσεφ, Μπορίς Ποπόφ, Σίμο Σίσκοφ, Πάβελ Ντράγκνεφ, Γκεόργκι Ράικοφ, Μίρο Γκερμάνοφ, Μιχαίλ Χαντζικίροφ, Μπλαγκόι Τουραντζόφ, Τάσο Βελάσκοφ, Κίριλ Πάντσεφ.


Σε διάσκεψη στις 23 Οκτωβρίου 1941 ο Γερμανός διοικητής, της στρατιωτικής περιφέρειας θεσσαλονίκης-Αιγαίου, Στρατηγός Κουρτ Φον Κρέντσκι με αφορμή το συμβάν που έγινε στο Εξι σού δηλώνει οτι
“ οι κάτοικοί του είναι 100% Μακεδόνες, οι οποίοι παραδέχονται ότι ανήκουν στο Βουλγαρικό Έθνος.”

Οι κάτοικοι του Εξι σού συμμετέχουν ενεργά στις ένοπλες ομάδες της Οχράνα, που σχηματίζονται από την Κεντρική Μακεδονοβουλγαρική Επιτροπή, οι οποίες αποκρούουν τις επιθέσεις των Ελληνικών παραστρατιωτικών οργανώσεων στο δυτικό τμήμα της Αιγαιακής Μακεδονίας. Κατά το 1942 αντιπροσωπεία της περιοχής Φλώρινας μεταφέρει έκθεση, αίτημα προς τον Μπογκντάν Φίλοφ, όπου αναφέρει :
“Από το χωριό Εξι σού συνελήφθησαν (από τους Έλληνες) εδάρησαν και φυλακίστηκαν οι: Πάβελ Βελιάσκοφ και Πάντο Μαρκούζοφ.”
Στις 2 Αυγούστου 1944 στο Εξι σού γιορτάζεται, για τελευταία φορά, πανηγυρικά η επέτειος της εξέγερσης του Ιλίντεν.

Το 1945 στο Ξινό Νερό έχει 2039 Βουλγαρόφωνους, 1900 απο αυτούς “χωρίς Ελληνική συνείδηση” και 139 “χωρίς καθορισμένη Εθνική συνείδηση”. Η απογραφή του 1951 δείχνει 2608 κατοίκους.
Σε άρθρο την 31 Μαρτίου 1945 η Ελληνική εφημερίδα “ Φως ” γράφει :
Οι Βούλγαροι και οι Κομμουνιστές συνεχίζουν την δράση τους για την αυτονομία της Μακεδονίας. Κέντρο αυτής της δράσης δεν είναι μόνο το Σουροβίτσεβο (Αμύνταιο), αλλά και τα χωριά Εξι σού, Άγιος Παντελεήμονας και Βεύη. Από τα ονόματα και μόνο των ηγετών φαίνεται καθαρά η συνεργασία ανάμεσα σε κομμουνιστές και Βουλγάρους. Αυτοί είναι οι πρώην παράγοντες της Βουλγαρικής μυστικής αστυνομίας και ηγέτες της Βουλγαρικής κίνησης στην περιοχή αυτή.

Στον Εμφύλιο πόλεμο οι κάτοικοι του Εξι σού μάχονται στο πλευρό του Δημοκρατικού στρατού της Ελλάδας, ως χωριό έχουν πάνω από 300 νεκρούς. Η ήττα των κομμουνιστικών δυνάμεων οδηγεί σε νέο μεταναστευτικό κύμα προς Βουλγαρία, Γιουγκοσλαβία (60 οικογένειες) και υπερατλαντικά σε ΗΠΑ, Καναδά και Αυστραλία. Η απογραφή του 1951 δείχνει 2608 άτομα, όμως ως κάτοικοι του Εξι σού προσμετρώνται και πολλοί κάτοικοι από τα γύρω χωριά που αναζήτησαν άσυλο από τον πόλεμο, στο μεγάλο χωριό Εξι σού.
Simo Shishkov
Σίμο Σίσκοφ
Τον Αύγουστο του 1998 κάτοικοι του Εξι σού, με επικεφαλή τον Πρόεδρο Κωνσταντίνο Σέλτσα δεν επιτρέπουν σε Έλληνες εθνικιστές, ανάμεσα στους οποίους και μέλη της ακροδεξιάς οργάνωσης Χρυσή Αυγή και ο Αρχιμανδρίτης Αμυνταίου Σεβαστιανός να τοποθετήσουν στο χωριό μνημείο του φονευθέντος από την ΕΜΑΕΟ Γραικομάνου Πέτρου Παπαπέτρου. Τον Αύγουστο του 2000 η σύγκρουση επαναλαμβάνεται και το άγαλμα του Παπαπέτρου, που μέχρι τότε πολλές φορές καταστρέφονταν από τους κατοίκους του Εξι σού και είχε αποκατασταθεί από τις αρχές, μυστηριωδώς εξαφανίστηκε, γεγονός που οδήγησε σε σκάνδαλο στην Ελληνική Βουλή. Ο Νομάρχης Φλώρινας Παύλος Αλτίνης σχολιάζει το νέο συμβάν έτσι :
“ Όπως είναι γνωστό το Ξινό Νερό πολλά χρόνια είναι στην σφαίρα της Βουλγαρικής και σε δεύτερο πλάνο της Σλαβομακεδονικής προπαγάνδας.....(οι κάτοικοί του) είναι ανάξιοι Έλληνες, εμφανιζόμενοι ως Βουλγαρίζοντες ή Σλαβομακεδονίζοντες έτσι ώστε να έχουν χρηματικές απολαβές από το εξωτερικό.”

Στις 31 Αυγούστου 2008 στο Εξι σού γίνονται συγκρούσεις των κατοίκων του με μέλη Ελληνικών ακροδεξιών οργανώσεων.

Σήμερα το Εξι σού είναι συγκριτικά μεγάλο χωριό για τα Ελληνικά δεδομένα. Σύμφωνα με έρευνα του 1993 το χωριό είναι καθαρά “σλαβόφωνο” και η “Μακεδονική γλώσσα” σ αυτό είναι άριστα διατηρημένη. Οι κάτοικοι ασχολούνται παραδοσιακά με την γεωργία και την κτηνοτροφία καθώς και με την εκμετάλλευση των πηγών μεταλλικού νερού γύρω από το χωριό. Αυτές οι πηγές είναι μία από τις 3 επίσημα αναγνωρισμένες πηγές μεταλλικού νερού στην Ελλάδα και για την εκμετάλλευσή τους στο Εξι σού κτίστηκε βιομηχανία εμφιάλωσης. Κάθε χρόνο, τέλος Φεβρουαρίου – αρχές Μαρτίου στο Εξι σού γίνεται καρναβάλι στο οποίο συμμετέχουν άνθρωποι από όλη την Αιγαιακή Μακεδονία. Η ποδοσφαιρική ομάδα ονομάζεται “Αναγέννηση” και ιδρύθηκε το 1926.

Изглед от Екши Су, снимка на Божидар Чеков, родственик на войводата Чеков

* Прочетете на български

This entry was posted on сряда, септември 14, 2011 at сряда, септември 14, 2011 and is filed under , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...