Παραδοσιακές φορεσιές απο τα Κορέστια Καστοριάς  

Posted by IllustrationBeloMore in , , , , ,

Φορεσιά του Ζέλεβο ως τον Α Παγκόσμιο Πόλεμο
Ζέλεβο (Αντάρτικο)

Η παραδοσιακή φορεσιά του Ζέλεβο (Αντάρτικο) είναι μεγαλοπρεπής, όμορφη και πολύχρωμη. Όπως σε ολόκληρη την Μακεδονία αυτή είναι χειροποίητη, ενώ τα υλικά της προσαρμόζονται ανάλογα με την εποχή.

Η ανδρική φορεσιά αποτελείται από μάλλινο πάνω ρούχο χωρίς μανίκια, το οποίο φθάνει μέχρι τα γόνατα, σε μαύρο ή ανοιχτό γκρι χρώμα, ανοικτό στο στήθος και στολισμένο με διακοσμητικά. Ανδρική φορεσιά λευκή φορούσαν ως το 1906. Το πουκάμισο είναι βαμβακερό ή από κάνναβη, επίσης ως τα γόνατα, με φαρδιά μανίκια ως κάτω από τους αγκώνες. Στον γιακά τα κεντήματα είναι σε μπλε, μαύρο, μοβ, σπανίως ροζ χρώμα. Φοριούνται και πλεχτά περικάρπια, διακοσμημένα με τα ίδια χρώματα. Οι νέοι συχνά φορούσαν και ασημένιες αλυσίδες στο στήθος που ονομάζονταν καοστέγκ. Αρχικά τα παντελόνια ήταν στενά, αργότερα όμως αντικαταστάθηκαν με πιο άνετα. Τα δερμάτινα σάπκι (καπέλα) αναγκαστικά έδωσαν την θέση τους στο Τούρκικο φέσι, γιαυτό οι κάτοικοι του Ζέλεβο προτιμούσαν να μην φορούν τίποτα στο κεφάλι. Οι ανδρικές τσοράπι (κάλτσες) πλέκονται στο σπίτι και καλύπτουν το πόδι ως το γόνατο. Οι νέοι άνδρες φορούν άσπρα κλάσνι (μοιάζουν με τσοράπι χωρίς πατούσα), οι μεγαλύτεροι μαύρα τα οποία τον χειμώνα φθάνουν ως τον μηρό.


Χορός στο χωριό Ζέλεβο
Στους άνδρες, όπως και στις γυναίκες, τα τσαρβούλι (τσαρούχια) δουλεύονται από δέρμα χοίρου ή μόσχου. Η γυναικεία φορεσιά του Ζέλεβο είναι μια από τις ομορφότερες και χαρακτηριστική γενικά των Κορεστίων. Συχνά, για να ετοιμαστεί για προσεχή γάμο το φθινόπωρο, την φορεσιά την ράβουν και την κεντούν ολόκληρο τον χειμώνα, την άνοιξη και το καλοκαίρι.


Οι μάλλινες κλωστές λευκαίνονται και βάφονται πολύ καλά. Τα γυναικεία πουκάμισα (κουσούλια) είναι μακριά ως το γόνατο, άσπρα με κεντημένα γιακά και μανίκια, τα οποία φθάνουν κάτω από τους αγκώνες. Από τους αγκώνες ως τους καρπούς βάζανε κάτι σαν δεύτερο μανίκι σε διαφορετικά χρώματα.
Μανίκι της γυναικείας φορεσιάς
Η κεντητή διακόσμηση του γυναικείου πουκαμίσου είναι πυκνή στο κάτω τμήμα του. Σε παλαιότερες εποχές από τον ώμο ως τον αγκώνα έπεφταν ριχτά κεσίτσι, πλούσια κεντημένα με χρυσή, ασημένια ή μεταξωτή κλωστή. Το πάνω ρούχο ομοίως φθάνει ως το γόνατο και είναι σε σκούρα χρώματα – μπλε ή μαύρο. Είναι ανοιχτό από μπροστά και στολισμένο με κυρίαρχο το κόκκινο χρώμα. Πάνω στα σκούρα πόιασι (ζωνάρια) τυλίγονται δερμάτινες ζώνες με έντεχνα δουλεμένες ασημένιες πάφτες (πόρπες). Η ποδιά είναι έγχρωμη, με κυρίαρχο το κόκκινο χρώμα, συχνά έχει μπορντούρα από τις δύο πλευρές με λεπτές αλυσίδες με μικρά νομίσματα και καταλήγει το κάτω τμήμα της σε κρόσσια.

Το χειμωνιάτικο γυναικείο πάνω ρούχο, που ονομάζεται ρεσάτσκα, είναι μαύρο χωρίς μανίκια και χωρίς διακόσμηση. Οι πιο εύπορες φορούσαν παλτό από άσπρο μαλλί “σάιακ “ χωρίς μανίκια και με ελάχιστα διακοσμητικά. Ήταν ανεπίτρεπτο να βγει έξω κοπέλα ή γυναίκα με ακάλυπτο το κεφάλι της.


Οι κάτοικοι του Ζέλεβο σύμφωνα με τα ήθη και έθιμα, την γλώσσα και την φορεσιά ταυτίζονται απόλυτα φυλετικά με τους κατοίκους των Όστιμα [Τρίγωνο], Τάρνοβο (Τάρναβα ή Τάρναα) [Πράσινο], Ρούλια [Κώτας] και Μπεζβίνια (Μπεζφίνια ή Μπεζφίνα) [Σφήκα] – περιοχή Άνω Κορέστια. Η φωτογραφία παρουσιάζει νέες νύφες πριν αρχίσουν τον χορό, που χορεύεται σύμφωνα με την επιθυμία των “ κριβοκάπτσιτε ” (αυτών με τα στραβά καπέλα), δηλαδή των συζύγων τους, όπως λένε τους άνδρες του Ζέλεβο οι γείτονές τους. (Τζαβέλλα Χριστοφόρ. Ο νονός στους πρώτους βοεβόδες των ΒΜΟΡΟ (ΕΜΑΕΟ) και ΒΜΟΚ (ΕΜΑΚ) πάτερ Τάρπο Πόποφσκι, Μακεδονία πρες, Σόφια, 2003, σελ. 123).

Οι μαντίλες είναι σε διάφορα χρώματα πάνω σε κόκκινο φόντο, στολισμένες με κρόσσια και πέφτουν ελεύθερα προς την μέση. Οι λεπτές μαντίλες λέγονταν τιουλμπέν πάνω στις οποίες στηρίζονταν κάτι που μοιάζει σε μικρό καπέλο – η μπούλκα, γεμισμένο με βαμβάκι ή κουρέλια και ραμμένο σε στενό σιρίτι που στερεώνονταν κάτω από το πηγούνι. Φοριέται περίπου ως το 1907. Άλλο ενδιαφέρον στολίδι είναι κεντητή κορδέλα που τυλίγονταν στο μέτωπο και ήταν στολισμένη με ραμμένα πάνω της ασημένια, χρυσά ή μεταλλικά νομίσματα. Τα μαλλιά στολίζονται με μακριές, λεπτές κορδέλες από βαμβάκι ή από κάνναβη που ονομάζονταν νάπλιτσι, πάνω στις οποίες τοποθετούνται πυκνά, μικρά νομίσματα. Κάτω από το ανοιχτό τμήμα του πουκαμίσου προσαρμόζονταν το ναγκράντνικ, ποικιλόχρωμα κεντημένο και με ραμμένες πάνω του χάντρες. Ομοίως με τους άνδρες φοριούνται και καόστετσι, καλυπτόμενα με ασημένια νομίσματα. Χαρακτηριστικά είναι τα μακριά σκουλαρίκια, που ακουμπούν τους ώμους, επίσης δουλεμένα από νομίσματα.
Ως την έναρξη του Α Παγκοσμίου Πολέμου φοριούνται ποδιές με πολύπλοκη διακόσμηση, μετά από αυτόν όμως απλοποιούνται σε μια σειρά κάθετες πάρτι (γραμμές - λουρίδες) όπως είναι στην φωτογραφία.
Για μακρύ χρονικό διάστημα η όμορφη σαν ζωγραφιά φορεσιά του Ζέλεβο δεν άλλαξε. Έχουν διατηρηθεί μέχρι και σήμερα αυθεντικά της κομμάτια (δες τα αυθεντικά στις φωτογραφίες).

Η ομάδα του Ιλιουστράτσια Μπελομορέ εκφράζει θερμές ευχαριστίες στον κ. Λάμπρο Κορόλοφ για την παρεχόμενη βοήθεια του στην συγγραφή του άρθρου – με πληροφορίες και φωτογραφίες από τις παραδοσιακές φορεσιές του Ζέλεβο.

This entry was posted on вторник, юни 28, 2011 at вторник, юни 28, 2011 and is filed under , , , , , . You can follow any responses to this entry through the comments feed .

0 коментара

Публикуване на коментар

Публикуване на коментар

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...